Lidhje

Mësimi i gjuhës kurde në shkollat turke

  • Dorian Jones

Vite të tëra me politika shtetërore asimiluese e kanë rrezikuar ekzistencën e gjuhës kurde. Por tani qeveria turke po lejon mësimin e gjuhës kurde, në kuadrin e politikës së qeverisë për lehtësimin e kufizimeve në përdorimin e gjuhës kurde. Korrespondenti i

Halil Cecen po i mëson gjuhën kurde studentëve të mjekësisë në Universitetin Dicle të Diyarbakir-it. Vetëm disa vite më pare kjo lëndë ishte e pamendueshme të jepej në këtë univesritet. Deri në fund të viteve ’80, kurdët nuk ekzistonin zyrtarisht dhe të folurit e gjuhës së tyre konsiderohej një fyerje serioze.

Klasat e gjuhës kurde në Turqi janë pjesë e një politike qeveritare për lehtësimin e kufizimeve ndaj përdorimit të gjuhës kurde. Profesori Cecen e mirëpret këtë, megjithëse ai thotë se u desh një kohë e gjatë për të arritur këtu.

“Kjo është diçka shumë e bukur, sepse njerëzit prisnin shumë lidhur me këtë çështje. Dhe qeveria ju përgjigj. Fatkeqësisht për shumë vjet, ndoshta 50-60 vjet me radhë gjuha kurde nuk jepej nëpër shkolla, dhe filloi të jepej vetëm kohët e fundit.”

Vite të tëra të zbatimit të politikave të asimilimit dhe urbanizimit e kanë lënë nën kërcënim gjuhën kurde. Mazlum Ozer, i cili pranon se ai e flet shumë pak këtë gjuhë, e mirëpret fillimin e mësimdhënies së gjuhës kurde, por ai shton se ky është vetëm fillimi.

“Ndoshta do të ishte më e sukeseshme sikur gjuha të fillonte të mësohej në shkollat fillore, apo tetëvjeçare , megjithatë fillimi në universitet ishte një hap i mirë.”

Vetëm pak orë më tutje, në rrugën për në Siri, ku kurdët sirianë morën disa muaj më pare kontrollin e rajonit të tyre nga forcat e Presidentit Bashar al Assad, fëmijët mësojnë gjuhën kurde.

Por Kryeministri turk Raxhep Taip Erdogan tha këtë muaj se arsimimi i kurdëve në gjuhën e tyre nuk do të ndodhë kurrë në Turqi. Politikanët kurdë që i kundërshtojnë kufizimet e shtetit ndaj kurdëve, po ashtu përballen me presion përherë e më të madh.
Kryetari i Bashkisë lokale të Diyarbaki-it, Abdullah Demirbas tregon aktpaditë më të fundit ndaj tij. Akuzat përfshijnë shkelje, si publikimi i infromacionit lidhur me shërbimet në gjuhën kurde e madje edhe për librat për fëmijë. Demirbas thotë se në kushtet kur kurdët në mbarë rajonin këmbëngulin për të drejtat e tyre, qeveria duhet të vendosë për këtë çështje.

“Shteti turk dhe sistemi tij duhet të marrin një vendim. Si do të jetojnë me qytetarët kurdë? A do të kemi të drejta të barabarta si qytetarë të lire? Apo do na trajtojnë si skllevër? Ne i themi: ne duam vëllazëri, në se nuk na trajtojnë si vëllezër, atëhere do të jemi fqinjë.”

Në Qendrën Kulturore Dicle Firat, ku këngët kurde këndohen lirisht, po ndjehet përherë e më tepër edhe prania e gjuhës dhe kulturës kurde. Së shpejti në qytet do të shfaqet edhe Hamleti në gjuhën kurde.

Këngëtari Farqin beson se në mbarë rajonin po vjen përherë e më tepër momenti i përshtatshëm që kurdët të sigurojnë të drejtat e tyre.

“Kërkesat e kurdëve në Siri do t’i nxisin edhe kërkesta e kurdëve këtu. Lufta për liri atje, patjetër që do të ndikojë edhe tek njerëzit këtu. Turqia sigurisht që është nën hijen e luftrave të atjeshme, nuk mund të mbetet e izoluar.”

“Pranvera kurde” është një shprehje që po dëgjohet përherë e më tepër në Diyarbakir. Pyetja që shtrohet është në se Ankaraja do ta përqafojë, apo do t’i rezistojë erërave të ndryshimit që po përfshijnë mbarë rajonin.

Trego komentet

XS
SM
MD
LG