E martë, 28 korrik, 2015

Lajme

Albert Ajnshtajni dhe kontributi i tij për shkencën

Fizikani Albert Ajnshtajn botoi në vitin 1905 veprën e tij më të rëndësishme, dhe një nga dokumentet më të rëndësishme shkencore në histori të titulluar Teoria e Relativitetit. Dhjetë vjet më pas ai botoi një vëllim të zgjeruar të kësaj vepre me titullin Teoria e Përgjithshme e Relativitetit, ku përfshin ide themelore që përdoren për të përshkruar fenomene natyrore lidhur me kohën, hapësirën, masën, lëvizjen dhe forcën e rëndesës. Në vazhdim ju njohim me një biografi të shkurtër të gjeniut të fizikës dhe me kontributin e tij për shkencën:
   
Albert Ajnshtajn lindi në Ulm të Gjermanisë në vitin 1879, në një familje hebrenjsh. I ati ishte pronar i një fabrike që prodhonte pajisje elektrike, ndërsa e ëma pëlqente librat dhe muzikën. Vetë Ajnshtajni ishte fëmijë i mbyllur, i cili filloi të fliste vonë dhe kishte vështirësi të mësonte për të lexuar.
 
Kur mbushi pesë vjeç, i ati i dha një busull, që menjëherë i ngjalli djalit një interes të paparë për gjilpërën magnetike dhe fenomenet natyrore që shkaktonin lëvizjen e saj në të njëjtin drejtim.

I ati i shpjegoi se kjo shkaktohej nga fusha magnetike dhe forca e rëndesës. Ajnshtajni e kishte të vështirë të kuptonte koncepte të tilla në atë moshë.

Në komentet e tij për vitet e fëmijërisë, Albert Ajnshtajn kujtonte se nuk e kishte me qejf shkollën. Metoda e prerë mësimore, ku nxënësve nuk u lejohej të bënin pyetje e bënte atë të ndjehej si i burgosur.

Por me kalimin e viteve, fizikani i ardhshëm zhvilloi një dashuri të madhe për matematikën. Ai filloi të mësonte logaritmet dhe pjesë të tjera të vështira të matimatikës, ndërkohë që moshatarët e tij ende mësonin aritmetikën e thjeshtë.

Albert Ajnshtajn ndoqi më pas Institutin Politeknik në Zyrih të Zvicrës, ku studjoi fizikë dhe matematikë. Pas diplomimit ai punoi për qeverinë zvicerane si inspektor patentash për shpikjet e reja. Gjatë kësaj periudhe ai filloi punën për teoritë e tij të ardhshme shkencore, të cilat i botoi për herë të parë në vitin 1905.

Në një nga punimet e tij shkencore ai shpjegon se drita lëviz përmes valëve dhe pjesëzave, një nga elementët e rëndësishëm të teorisë së tij kuantike.

Në një tjetër punim ai flet për pjesëza të vogla që pluskojnë në lëngje apo në trupa të gaztë, e cila mbështet teorinë e përbërjes atomike të materies.

Por teoria më e rëndësishme është ajo e relativitetit, ku Ajnshtajni shpjegon se drita lëviz gjithmonë me të njëjtën shpejtësi, pavarësisht nga burimi i saj. Por ai shtoi se koha dhe masa mund të ndryshojnë dhe varen nga vend-ndodhja e një personi në raport me një objekt apo një ngjarje.

Dhjetë vjet pas botimit të teorisë së relativitetit, Ajnshtajni botoi Teorinë e Përgjithshme të Relativitetit ku zgjeron teorinë e tij mbi objektet në lëvizje. Ajnshtajni thotë se objektet humbasin masë kur emetojnë dritë, pasi drita është një formë energjie.

Në vitin 1921 Ajnshtajni fitoi Çmimin Nobel në Fizikë për zbulimin e ligjit të efektit fotoelektrik. Ky ligj shkencor shpjegon përse disa metale emetojnë elektrone pasi mbi sipërfaqen e tyre bie drita. Ky zbulim çoi në zhvillimin e elektronikës, përfshirë edhe radios dhe televizionit.

Albert Ajnshtajn punoi si pedagog në Zvicër dhe Gjermani. Ai u largua nga Evropa kur në 1933 erdhi në pushtet Adolf Hitleri. Fizikani u vendos në Shtetet e Bashkuara ku vazhdoi punën e tij shkencore në Institutin për Studime të Avancuara në Princeton, Nju Xhersi.

Megjithë famën e tij, Ajnshtajni ishte një njeri i thjeshtë, i veshur me rroba të vjetra dhe me flokë që dukeshin të pakrehur. Studentët e tij tregojnë se ai kishte aftësinë të ilustronte ide shumë të vështira me figura dhe krahasime që i bënin ato shumë të kuptueshme.

Megjithëse ishte kundër luftës, Ajnshtajni i shkroi presidentit amerikan Franklin Ruzvelt në vitin 1939 për ta nxitur që Shtetet e Bashkuara të prodhonin bombën bërthamore para Gjermanisë. Albert Ajnshtajni vdiq në moshën 76 vjeçare në vitin 1955.

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
28.07.2015
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

LAJME

Rusia shpall "të padëshirueshme" një OJQ amerikane

Fondacionin Kombëtar për Demokracinë, një organizatë jo-fitimprurëse me qendër në Uashington, bëhet OJQ-ja e parë e huaj që ndalohet në Rusi, në bazë të një ligji të ri
Më tepër

Prodhimi i protezave me teknologjinë 3D

Kostoja e prodhimit të protezave me teknologjinë 3D është shumë më e ulët se prodhimi i tyre me metodat tradicionale
Më tepër

Akuza ndaj Fullanit, “Shpërdorim detyre”

Ish guvernatori i Bankës së Shqipërisë, është konsideruar nga prokurorët si përgjegjës për skandalin e vjedhjes nga Thesari i Bankës i afër 7 milion dollarëve, si dhe për parregullsi në blerjen e ish Hotel Dajtit
Më tepër

Pheniani kundër një pakti bërthmor me SHBA

Një diplomat i lartë i Koresë së Veriut thotë se programi i armëve bërthamore i vendit të tij nuk përbën objekt diskutimesh
Më tepër

SHBA, debati mbi marrëveshjen me Iranin

Sekretari i Shtetit John Kerry dhe Sekretari i Energjisë Ernest Moniz dëshmojnë sot para një komisioni të Kongresit në përpjekje për të siguruar mbështetje për marrëveshjen me Iranin
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • A helicopter from the Andalusian Service firefighting (INFOCA) drops water over scrub land during a forest fire in Los Barrios, near Cadiz. Since July 19 wildfires have ravaged nearly 39,000 hectares of land in Spain, according to the provisional figures from the agriculture ministry.
  • Indian Prime Minister Narendra Modi pays respect after the body of former President A.P.J. Abdul Kalam arrived at the Palam airport in New Delhi. Kalam, known as the father of the country's military missile program, died after collapsing while delivering a lecture, a top state official said. He was 83.
  • Libyan dictator Moammar Gadhafi's former aides sit behind the bars of the accused cell during their trial at court of appeals in Tripoli. A Libyan court sentenced a son and eight aides of slain dictator to death for crimes during the 2011 uprising after a trial overshadowed by the country's bloody division.
  • A Syrian migrant and his pregnant wife walk on train tracks towards the town of Gevgelija on the Macedonian-Greek border to catch a train to Serbia and the North European countries, July 27, 2015.
  • Tourists take pictures of Cuban flags in front of the U.S embassy in Havana, July 27, 2015.
  • Giant panda Jia Jia eats bamboo next to her birthday cake made with ice and vegetables at Ocean Park in Hong Kong as she celebrates her 37-year-old birthday.
  • Tampa Bay Rays first baseman James Loney (21) falls into the stands after he attempted to catch a foul ball during the eighth inning against the Detroit Tigers at Tropicana Field in St. Petersburg, Florida, USA. (Credit: Kim Klement/USA TODAY Sports)
  • A scarecrow of Britain's Prince George and Princess Charlotte with their nanny stands in a garden during the Scarecrow Festival in Heather, Britain.
  • Ireland Baldwin, left, and father actor Alec Baldwin attend the premiere of "Mission: Impossible - Rogue Nation" in Times Square in New York, July 27, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.