E martë, 28 prill, 2015

Lajme

Albert Ajnshtajni dhe kontributi i tij për shkencën

Fizikani Albert Ajnshtajn botoi në vitin 1905 veprën e tij më të rëndësishme, dhe një nga dokumentet më të rëndësishme shkencore në histori të titulluar Teoria e Relativitetit. Dhjetë vjet më pas ai botoi një vëllim të zgjeruar të kësaj vepre me titullin Teoria e Përgjithshme e Relativitetit, ku përfshin ide themelore që përdoren për të përshkruar fenomene natyrore lidhur me kohën, hapësirën, masën, lëvizjen dhe forcën e rëndesës. Në vazhdim ju njohim me një biografi të shkurtër të gjeniut të fizikës dhe me kontributin e tij për shkencën:
   
Albert Ajnshtajn lindi në Ulm të Gjermanisë në vitin 1879, në një familje hebrenjsh. I ati ishte pronar i një fabrike që prodhonte pajisje elektrike, ndërsa e ëma pëlqente librat dhe muzikën. Vetë Ajnshtajni ishte fëmijë i mbyllur, i cili filloi të fliste vonë dhe kishte vështirësi të mësonte për të lexuar.
 
Kur mbushi pesë vjeç, i ati i dha një busull, që menjëherë i ngjalli djalit një interes të paparë për gjilpërën magnetike dhe fenomenet natyrore që shkaktonin lëvizjen e saj në të njëjtin drejtim.

I ati i shpjegoi se kjo shkaktohej nga fusha magnetike dhe forca e rëndesës. Ajnshtajni e kishte të vështirë të kuptonte koncepte të tilla në atë moshë.

Në komentet e tij për vitet e fëmijërisë, Albert Ajnshtajn kujtonte se nuk e kishte me qejf shkollën. Metoda e prerë mësimore, ku nxënësve nuk u lejohej të bënin pyetje e bënte atë të ndjehej si i burgosur.

Por me kalimin e viteve, fizikani i ardhshëm zhvilloi një dashuri të madhe për matematikën. Ai filloi të mësonte logaritmet dhe pjesë të tjera të vështira të matimatikës, ndërkohë që moshatarët e tij ende mësonin aritmetikën e thjeshtë.

Albert Ajnshtajn ndoqi më pas Institutin Politeknik në Zyrih të Zvicrës, ku studjoi fizikë dhe matematikë. Pas diplomimit ai punoi për qeverinë zvicerane si inspektor patentash për shpikjet e reja. Gjatë kësaj periudhe ai filloi punën për teoritë e tij të ardhshme shkencore, të cilat i botoi për herë të parë në vitin 1905.

Në një nga punimet e tij shkencore ai shpjegon se drita lëviz përmes valëve dhe pjesëzave, një nga elementët e rëndësishëm të teorisë së tij kuantike.

Në një tjetër punim ai flet për pjesëza të vogla që pluskojnë në lëngje apo në trupa të gaztë, e cila mbështet teorinë e përbërjes atomike të materies.

Por teoria më e rëndësishme është ajo e relativitetit, ku Ajnshtajni shpjegon se drita lëviz gjithmonë me të njëjtën shpejtësi, pavarësisht nga burimi i saj. Por ai shtoi se koha dhe masa mund të ndryshojnë dhe varen nga vend-ndodhja e një personi në raport me një objekt apo një ngjarje.

Dhjetë vjet pas botimit të teorisë së relativitetit, Ajnshtajni botoi Teorinë e Përgjithshme të Relativitetit ku zgjeron teorinë e tij mbi objektet në lëvizje. Ajnshtajni thotë se objektet humbasin masë kur emetojnë dritë, pasi drita është një formë energjie.

Në vitin 1921 Ajnshtajni fitoi Çmimin Nobel në Fizikë për zbulimin e ligjit të efektit fotoelektrik. Ky ligj shkencor shpjegon përse disa metale emetojnë elektrone pasi mbi sipërfaqen e tyre bie drita. Ky zbulim çoi në zhvillimin e elektronikës, përfshirë edhe radios dhe televizionit.

Albert Ajnshtajn punoi si pedagog në Zvicër dhe Gjermani. Ai u largua nga Evropa kur në 1933 erdhi në pushtet Adolf Hitleri. Fizikani u vendos në Shtetet e Bashkuara ku vazhdoi punën e tij shkencore në Institutin për Studime të Avancuara në Princeton, Nju Xhersi.

Megjithë famën e tij, Ajnshtajni ishte një njeri i thjeshtë, i veshur me rroba të vjetra dhe me flokë që dukeshin të pakrehur. Studentët e tij tregojnë se ai kishte aftësinë të ilustronte ide shumë të vështira me figura dhe krahasime që i bënin ato shumë të kuptueshme.

Megjithëse ishte kundër luftës, Ajnshtajni i shkroi presidentit amerikan Franklin Ruzvelt në vitin 1939 për ta nxitur që Shtetet e Bashkuara të prodhonin bombën bërthamore para Gjermanisë. Albert Ajnshtajni vdiq në moshën 76 vjeçare në vitin 1955.

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
27.04.2015
Emisioni televiziv Ditari

LAJME

Bosnjë: Vritet një polic në Zvornik

Një sulmues i armatosur qëlloi dhe vrau një oficer policie dhe plagosi dy të tjerë para se të vritej në qytetin verilindor boshnjak të Zvornikut
Më tepër

Dhunë në Baltimorë, shpallet gjendja e jashtëzakonshme

Përleshjet e dhunshme dhe plaçkitjet e dyqaneve pasuan ceremoninë e varrimit të një afrikano-amerikani që vdiq në arrest policor
Më tepër

Vrasja në Baltimore

Një numër i madh njerëzish ishin mbledhur të hënën në qytetin e Baltimorës, për të marrë pjesë në funeralin e një djali 25-vjeçar, i cili vdiq pasi u lëndua gjatë qëndrimit në burg
Më tepër

Konferenca e integrimit europian në Tiranë

Konferenca theksoi se zvarritjet në antarësimin e vendeve ballkanike mund të thellojnë më tej ndarjet e vendeve të Ballkanit me ato të BE.
Më tepër

Loretta Lynch bën betimin

Lynch bëhet gruaja e parë afrikano-amerikane në postin e Prokurores së Përgjithshme të Shteteve të Bashkuara
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Splash divers jump into the water of the Sommerbad Olympiastadion public swimming pool in Berlin, during an event to promote the German capital's open air pools.
  • Thousands of public school teachers march in Bogota demanding better pay and reforms in the education system. Last week, Colombia's public education teachers began an indefinite nationwide strike. The move affects about nine million students and is rejected by the government.
  • A woman runs past artwork of a large hand on a wall in central London, Britain.
  • Anti-gay marriage rally outside Capitol Hill in Washington to support traditional marriage. (Photo by Diaa Bekheet)
  • A giraffe baby stands in front of her mother 'Dhakija' at the zoo in Erfurt, Germany.
  • The picture shows the inside the tomb of Neferuptah, during the reopening of the site following renovations, at the great Giza Pyramids, south of the capital Cairo. The cemeteries have been closed since 2007 due to reconstruction work, which stopped following the January 2011 political events, and only resumed six months ago.
  • A performer takes part in an unveiling of a billboard against fracking in central London, Britain.
  • People collect their belongings from a house damaged by heavy rain and windstorms Sunday evening in Peshawar, Pakistan.
  • Vice President Joe Biden, accompanied by Loretta Lynch's father Lorenzo Lynch (2nd l), and Loretta Lynch's husband Stephen Hargrove (2nd r), administers the oath of office to Loretta Lynch as the 83rd Attorney General of the U.S. during a ceremony at the Justice Department in Washington.
  • White House Executive Chef Cris Comerford shows the first course for the Japanese State Dinner, a Toro Tartare and Caesar Sashimi Salad, in the State Dining Room of the White House in Washington, DC, on the eve of the State Dinner.
  • Queen Maxima of the Netherlands (R) greets people during a parade on King's Day in Dordrecht, the Netherlands.
  • A man covers his face as he rides a bicycle along a street during a sandstorm in Wujiaqu, Xinjiang Uighur Autonomous Region, China.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.