E martë, 27 janar, 2015

Lajme

Albert Ajnshtajni dhe kontributi i tij për shkencën

Fizikani Albert Ajnshtajn botoi në vitin 1905 veprën e tij më të rëndësishme, dhe një nga dokumentet më të rëndësishme shkencore në histori të titulluar Teoria e Relativitetit. Dhjetë vjet më pas ai botoi një vëllim të zgjeruar të kësaj vepre me titullin Teoria e Përgjithshme e Relativitetit, ku përfshin ide themelore që përdoren për të përshkruar fenomene natyrore lidhur me kohën, hapësirën, masën, lëvizjen dhe forcën e rëndesës. Në vazhdim ju njohim me një biografi të shkurtër të gjeniut të fizikës dhe me kontributin e tij për shkencën:
   
Albert Ajnshtajn lindi në Ulm të Gjermanisë në vitin 1879, në një familje hebrenjsh. I ati ishte pronar i një fabrike që prodhonte pajisje elektrike, ndërsa e ëma pëlqente librat dhe muzikën. Vetë Ajnshtajni ishte fëmijë i mbyllur, i cili filloi të fliste vonë dhe kishte vështirësi të mësonte për të lexuar.
 
Kur mbushi pesë vjeç, i ati i dha një busull, që menjëherë i ngjalli djalit një interes të paparë për gjilpërën magnetike dhe fenomenet natyrore që shkaktonin lëvizjen e saj në të njëjtin drejtim.

I ati i shpjegoi se kjo shkaktohej nga fusha magnetike dhe forca e rëndesës. Ajnshtajni e kishte të vështirë të kuptonte koncepte të tilla në atë moshë.

Në komentet e tij për vitet e fëmijërisë, Albert Ajnshtajn kujtonte se nuk e kishte me qejf shkollën. Metoda e prerë mësimore, ku nxënësve nuk u lejohej të bënin pyetje e bënte atë të ndjehej si i burgosur.

Por me kalimin e viteve, fizikani i ardhshëm zhvilloi një dashuri të madhe për matematikën. Ai filloi të mësonte logaritmet dhe pjesë të tjera të vështira të matimatikës, ndërkohë që moshatarët e tij ende mësonin aritmetikën e thjeshtë.

Albert Ajnshtajn ndoqi më pas Institutin Politeknik në Zyrih të Zvicrës, ku studjoi fizikë dhe matematikë. Pas diplomimit ai punoi për qeverinë zvicerane si inspektor patentash për shpikjet e reja. Gjatë kësaj periudhe ai filloi punën për teoritë e tij të ardhshme shkencore, të cilat i botoi për herë të parë në vitin 1905.

Në një nga punimet e tij shkencore ai shpjegon se drita lëviz përmes valëve dhe pjesëzave, një nga elementët e rëndësishëm të teorisë së tij kuantike.

Në një tjetër punim ai flet për pjesëza të vogla që pluskojnë në lëngje apo në trupa të gaztë, e cila mbështet teorinë e përbërjes atomike të materies.

Por teoria më e rëndësishme është ajo e relativitetit, ku Ajnshtajni shpjegon se drita lëviz gjithmonë me të njëjtën shpejtësi, pavarësisht nga burimi i saj. Por ai shtoi se koha dhe masa mund të ndryshojnë dhe varen nga vend-ndodhja e një personi në raport me një objekt apo një ngjarje.

Dhjetë vjet pas botimit të teorisë së relativitetit, Ajnshtajni botoi Teorinë e Përgjithshme të Relativitetit ku zgjeron teorinë e tij mbi objektet në lëvizje. Ajnshtajni thotë se objektet humbasin masë kur emetojnë dritë, pasi drita është një formë energjie.

Në vitin 1921 Ajnshtajni fitoi Çmimin Nobel në Fizikë për zbulimin e ligjit të efektit fotoelektrik. Ky ligj shkencor shpjegon përse disa metale emetojnë elektrone pasi mbi sipërfaqen e tyre bie drita. Ky zbulim çoi në zhvillimin e elektronikës, përfshirë edhe radios dhe televizionit.

Albert Ajnshtajn punoi si pedagog në Zvicër dhe Gjermani. Ai u largua nga Evropa kur në 1933 erdhi në pushtet Adolf Hitleri. Fizikani u vendos në Shtetet e Bashkuara ku vazhdoi punën e tij shkencore në Institutin për Studime të Avancuara në Princeton, Nju Xhersi.

Megjithë famën e tij, Ajnshtajni ishte një njeri i thjeshtë, i veshur me rroba të vjetra dhe me flokë që dukeshin të pakrehur. Studentët e tij tregojnë se ai kishte aftësinë të ilustronte ide shumë të vështira me figura dhe krahasime që i bënin ato shumë të kuptueshme.

Megjithëse ishte kundër luftës, Ajnshtajni i shkroi presidentit amerikan Franklin Ruzvelt në vitin 1939 për ta nxitur që Shtetet e Bashkuara të prodhonin bombën bërthamore para Gjermanisë. Albert Ajnshtajni vdiq në moshën 76 vjeçare në vitin 1955.

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

LAJME

Kryeministri Rama komentoi zgjedhjet e Greqisë dhe zhvillimet në Shqipëri

Ai tha se shumica synon të hapë një faqe të re në historinë e marrëdhënie institucionale mes Qeverisë dhe Presidentit.
Më tepër

OSBE: Hetim për sulmin ndaj gazetarëve

Një ekip gazetarësh nga Radio Televizioni i Kosovës dhe ai i Serbisë u sulmuan dhe u kërcënuan nga individë të panjohur, ndërsa mbulonin protestat e 24 janarit në Prishtinë
Më tepër

Vizita e Presidentit Obama në Indi

Presidenti dhe Zonja e Parë Michelle morën pjesë në një paradë madhështore për Ditën e Republikës
Më tepër

Paqja sjell begati në qytetin Diyarbakiri

Që pas vendosjes së paqes mes trupave qeveritare turke dhe luftëtarëve kurdë, qyteti është përfshirë nga zhvillimi dhe rritja ekonomike
Më tepër

Tiranë: protestë për naftën, komentojnë analistët

Studiuesit pohojnë se me naftën behet prej shumë vitesh një evazion i madh në çmime dhe cilësi
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Miss Colombia Paulina Vega is crowned Miss Universe 2014 during the 63rd Annual Miss Universe Pageant at Florida International University in Miami, Florida, Jan. 25, 2015.
  • In this image, an expanding shell of debris called SNR 0519-69.0 is left behind after a massive star exploded in the Large Magellanic Cloud, a satellite galaxy to the Milky Way. Multimillion- degree gas is seen in X-rays from Chandra in blue. The outer edge of the explosion (red) and stars in the field of view are seen in visible light from the Hubble Space Telescope.
  • A Jammu and Kashmir state policeman performs a motorcycle stunt during the Republic Day parade in Jammu, India.
  • Cambodian land rights activist Nget Khun (C), known locally as "Mommy", hugs her daughter (R) through a window of a prison car at the Appeal Court in Phnom Penh. A Cambodian court upheld convictions for 10 female land rights activists and a defrocked Buddhist monk and reduced the one-year sentence for most of them.
  • People clap as Bishop Libby Lane (foreground) leaves York Minster in northern England following a service to consecrate her as the new Bishop of Stockport. The Church of England ended centuries of male-only leadership when it declared its first female bishop in the face of fierce opposition from traditionalists.
  • Pastry chef Javier Mercado of the UK competes during the Pastries World Cup final as part of the Catering and Food International Show (SIRHA) in Chassieu, outside Lyon, France.
  • An elderly woman is assisted after riot policemen fired teargas to break up protests calling for the removal of Narok county Governor Samuel Tunai in Narok, Kenya.
  • Roberto Gonzalez, a former worker of Unicom and Conempa, walks in the streets of Asuncion towards the Ministry of Labor, in a symbolic crucifixion, in Paraguay.
  • United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) Special Envoy Angelina Jolie meets members of the Yazidi minority in Khanke internally displaced person (IDP) Camp in Dohuk, northern Iraq.

Interaktive