E mërkurë, 17 dhjetor, 2014

Lajme

Albert Ajnshtajni dhe kontributi i tij për shkencën

Fizikani Albert Ajnshtajn botoi në vitin 1905 veprën e tij më të rëndësishme, dhe një nga dokumentet më të rëndësishme shkencore në histori të titulluar Teoria e Relativitetit. Dhjetë vjet më pas ai botoi një vëllim të zgjeruar të kësaj vepre me titullin Teoria e Përgjithshme e Relativitetit, ku përfshin ide themelore që përdoren për të përshkruar fenomene natyrore lidhur me kohën, hapësirën, masën, lëvizjen dhe forcën e rëndesës. Në vazhdim ju njohim me një biografi të shkurtër të gjeniut të fizikës dhe me kontributin e tij për shkencën:
   
Albert Ajnshtajn lindi në Ulm të Gjermanisë në vitin 1879, në një familje hebrenjsh. I ati ishte pronar i një fabrike që prodhonte pajisje elektrike, ndërsa e ëma pëlqente librat dhe muzikën. Vetë Ajnshtajni ishte fëmijë i mbyllur, i cili filloi të fliste vonë dhe kishte vështirësi të mësonte për të lexuar.
 
Kur mbushi pesë vjeç, i ati i dha një busull, që menjëherë i ngjalli djalit një interes të paparë për gjilpërën magnetike dhe fenomenet natyrore që shkaktonin lëvizjen e saj në të njëjtin drejtim.

I ati i shpjegoi se kjo shkaktohej nga fusha magnetike dhe forca e rëndesës. Ajnshtajni e kishte të vështirë të kuptonte koncepte të tilla në atë moshë.

Në komentet e tij për vitet e fëmijërisë, Albert Ajnshtajn kujtonte se nuk e kishte me qejf shkollën. Metoda e prerë mësimore, ku nxënësve nuk u lejohej të bënin pyetje e bënte atë të ndjehej si i burgosur.

Por me kalimin e viteve, fizikani i ardhshëm zhvilloi një dashuri të madhe për matematikën. Ai filloi të mësonte logaritmet dhe pjesë të tjera të vështira të matimatikës, ndërkohë që moshatarët e tij ende mësonin aritmetikën e thjeshtë.

Albert Ajnshtajn ndoqi më pas Institutin Politeknik në Zyrih të Zvicrës, ku studjoi fizikë dhe matematikë. Pas diplomimit ai punoi për qeverinë zvicerane si inspektor patentash për shpikjet e reja. Gjatë kësaj periudhe ai filloi punën për teoritë e tij të ardhshme shkencore, të cilat i botoi për herë të parë në vitin 1905.

Në një nga punimet e tij shkencore ai shpjegon se drita lëviz përmes valëve dhe pjesëzave, një nga elementët e rëndësishëm të teorisë së tij kuantike.

Në një tjetër punim ai flet për pjesëza të vogla që pluskojnë në lëngje apo në trupa të gaztë, e cila mbështet teorinë e përbërjes atomike të materies.

Por teoria më e rëndësishme është ajo e relativitetit, ku Ajnshtajni shpjegon se drita lëviz gjithmonë me të njëjtën shpejtësi, pavarësisht nga burimi i saj. Por ai shtoi se koha dhe masa mund të ndryshojnë dhe varen nga vend-ndodhja e një personi në raport me një objekt apo një ngjarje.

Dhjetë vjet pas botimit të teorisë së relativitetit, Ajnshtajni botoi Teorinë e Përgjithshme të Relativitetit ku zgjeron teorinë e tij mbi objektet në lëvizje. Ajnshtajni thotë se objektet humbasin masë kur emetojnë dritë, pasi drita është një formë energjie.

Në vitin 1921 Ajnshtajni fitoi Çmimin Nobel në Fizikë për zbulimin e ligjit të efektit fotoelektrik. Ky ligj shkencor shpjegon përse disa metale emetojnë elektrone pasi mbi sipërfaqen e tyre bie drita. Ky zbulim çoi në zhvillimin e elektronikës, përfshirë edhe radios dhe televizionit.

Albert Ajnshtajn punoi si pedagog në Zvicër dhe Gjermani. Ai u largua nga Evropa kur në 1933 erdhi në pushtet Adolf Hitleri. Fizikani u vendos në Shtetet e Bashkuara ku vazhdoi punën e tij shkencore në Institutin për Studime të Avancuara në Princeton, Nju Xhersi.

Megjithë famën e tij, Ajnshtajni ishte një njeri i thjeshtë, i veshur me rroba të vjetra dhe me flokë që dukeshin të pakrehur. Studentët e tij tregojnë se ai kishte aftësinë të ilustronte ide shumë të vështira me figura dhe krahasime që i bënin ato shumë të kuptueshme.

Megjithëse ishte kundër luftës, Ajnshtajni i shkroi presidentit amerikan Franklin Ruzvelt në vitin 1939 për ta nxitur që Shtetet e Bashkuara të prodhonin bombën bërthamore para Gjermanisë. Albert Ajnshtajni vdiq në moshën 76 vjeçare në vitin 1955.

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
17.12.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

LAJME

Kosovë: Thirrje qytetarëve të mos kërkojnë strehim në BE

Përfaqësues vendas e ndërkombëtarë paralajmëruan masa të rrepta ndaj personave të përfshirë në trafikun me emigrantë të paligjshëm
Më tepër

Rama kërkon financime kineze

Sot në Beograd bisedime me kryeministrin e Kinës Li Keqiang. Kryeministri takim dhe me homologun serb Vucic
Më tepër

Ndryshim madhor në politikën amerikane ndaj Kubës

Presidenti amerikan, Barack Obama njoftoi për fillimin e normalizimit të marrëdhënieve
Më tepër

Dënimi me vdekje në SHBA

Mbështetja e amerikanëve për dënimin me vdekje vazhdon të jetë e fortë, por në rënie
Më tepër

Ndizen ndjenjat kundër imigrantëve në Gjermani

Protestat e fundit duket sa kanë marrë shkas nga vendimi i autoriteteve për t’u dhënë azil refugjatëve nga Siria
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Members of the public stand behind floral tributes near the cafe where hostages were held in central Sydney. Heavily armed Australian police stormed a Sydney cafe and freed a number of hostages being held there at gunpoint, in a dramatic end to a 16-hour siege in which three people including the attacker were killed.
  • A priest blesses servicemen during a farewell ceremony at the Vaziani military base outside Tbilisi, Georgia.
  • The uncle and cousin of injured student Mohammad Baqair, center, comfort him as he mourns the death of his mother who was a teacher at the school in Peshawar, Pakistan. Taliban gunmen stormed a military-run school in the northwestern city, killing more than 100, officials said
  • A spectacular light and sound show is staged at the ancient Khmer city of Phimai in Nakhon Ratchasima province as part of an annual festival, Nov. 7, 2014. The event is held within the grounds of a temple at Phimai Historical Park, Thailand, which marks one end of the former Khmer highway from Angkor. (Photo taken by Matthew Richards/Thailand/VOA reader)
  • Masked Spanish police officers lead a detained woman in Melilla. Spanish and Moroccan police have arrested seven people in an ongoing joint sweep of suspected efforts to recruit women to go to Syria and Iraq to support Islamic State insurgents, the Spanish Interior Ministry said.
  • People stand in the mist as they look at a replica of the casino along the Promenade jetty as part of the Christmas holiday illuminations in Nice, France.
  • Acid attack survivors participate in a candlelight vigil protesting violence against women as they mark the second anniversary of the deadly gang rape of a student on a bus, in New Delhi, India.
  • A swan glides across the waters of Eastchester Bay as the sun sets behind Manhattan, New York, Dec. 15, 2014.

Interaktive