E premte, 27 shkurt, 2015

Lajme

Albert Ajnshtajni dhe kontributi i tij për shkencën

Fizikani Albert Ajnshtajn botoi në vitin 1905 veprën e tij më të rëndësishme, dhe një nga dokumentet më të rëndësishme shkencore në histori të titulluar Teoria e Relativitetit. Dhjetë vjet më pas ai botoi një vëllim të zgjeruar të kësaj vepre me titullin Teoria e Përgjithshme e Relativitetit, ku përfshin ide themelore që përdoren për të përshkruar fenomene natyrore lidhur me kohën, hapësirën, masën, lëvizjen dhe forcën e rëndesës. Në vazhdim ju njohim me një biografi të shkurtër të gjeniut të fizikës dhe me kontributin e tij për shkencën:
   
Albert Ajnshtajn lindi në Ulm të Gjermanisë në vitin 1879, në një familje hebrenjsh. I ati ishte pronar i një fabrike që prodhonte pajisje elektrike, ndërsa e ëma pëlqente librat dhe muzikën. Vetë Ajnshtajni ishte fëmijë i mbyllur, i cili filloi të fliste vonë dhe kishte vështirësi të mësonte për të lexuar.
 
Kur mbushi pesë vjeç, i ati i dha një busull, që menjëherë i ngjalli djalit një interes të paparë për gjilpërën magnetike dhe fenomenet natyrore që shkaktonin lëvizjen e saj në të njëjtin drejtim.

I ati i shpjegoi se kjo shkaktohej nga fusha magnetike dhe forca e rëndesës. Ajnshtajni e kishte të vështirë të kuptonte koncepte të tilla në atë moshë.

Në komentet e tij për vitet e fëmijërisë, Albert Ajnshtajn kujtonte se nuk e kishte me qejf shkollën. Metoda e prerë mësimore, ku nxënësve nuk u lejohej të bënin pyetje e bënte atë të ndjehej si i burgosur.

Por me kalimin e viteve, fizikani i ardhshëm zhvilloi një dashuri të madhe për matematikën. Ai filloi të mësonte logaritmet dhe pjesë të tjera të vështira të matimatikës, ndërkohë që moshatarët e tij ende mësonin aritmetikën e thjeshtë.

Albert Ajnshtajn ndoqi më pas Institutin Politeknik në Zyrih të Zvicrës, ku studjoi fizikë dhe matematikë. Pas diplomimit ai punoi për qeverinë zvicerane si inspektor patentash për shpikjet e reja. Gjatë kësaj periudhe ai filloi punën për teoritë e tij të ardhshme shkencore, të cilat i botoi për herë të parë në vitin 1905.

Në një nga punimet e tij shkencore ai shpjegon se drita lëviz përmes valëve dhe pjesëzave, një nga elementët e rëndësishëm të teorisë së tij kuantike.

Në një tjetër punim ai flet për pjesëza të vogla që pluskojnë në lëngje apo në trupa të gaztë, e cila mbështet teorinë e përbërjes atomike të materies.

Por teoria më e rëndësishme është ajo e relativitetit, ku Ajnshtajni shpjegon se drita lëviz gjithmonë me të njëjtën shpejtësi, pavarësisht nga burimi i saj. Por ai shtoi se koha dhe masa mund të ndryshojnë dhe varen nga vend-ndodhja e një personi në raport me një objekt apo një ngjarje.

Dhjetë vjet pas botimit të teorisë së relativitetit, Ajnshtajni botoi Teorinë e Përgjithshme të Relativitetit ku zgjeron teorinë e tij mbi objektet në lëvizje. Ajnshtajni thotë se objektet humbasin masë kur emetojnë dritë, pasi drita është një formë energjie.

Në vitin 1921 Ajnshtajni fitoi Çmimin Nobel në Fizikë për zbulimin e ligjit të efektit fotoelektrik. Ky ligj shkencor shpjegon përse disa metale emetojnë elektrone pasi mbi sipërfaqen e tyre bie drita. Ky zbulim çoi në zhvillimin e elektronikës, përfshirë edhe radios dhe televizionit.

Albert Ajnshtajn punoi si pedagog në Zvicër dhe Gjermani. Ai u largua nga Evropa kur në 1933 erdhi në pushtet Adolf Hitleri. Fizikani u vendos në Shtetet e Bashkuara ku vazhdoi punën e tij shkencore në Institutin për Studime të Avancuara në Princeton, Nju Xhersi.

Megjithë famën e tij, Ajnshtajni ishte një njeri i thjeshtë, i veshur me rroba të vjetra dhe me flokë që dukeshin të pakrehur. Studentët e tij tregojnë se ai kishte aftësinë të ilustronte ide shumë të vështira me figura dhe krahasime që i bënin ato shumë të kuptueshme.

Megjithëse ishte kundër luftës, Ajnshtajni i shkroi presidentit amerikan Franklin Ruzvelt në vitin 1939 për ta nxitur që Shtetet e Bashkuara të prodhonin bombën bërthamore para Gjermanisë. Albert Ajnshtajni vdiq në moshën 76 vjeçare në vitin 1955.

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

LAJME

Bisedime për marrëdhëniet SHBA-Kubë

Bisedimet janë pjesë e nismës së presidentit Obama për t’i dhënë fund embargos tregëtare kundër Kubës
Më tepër

Zaev publikon incizime bisedash

Ai thotë se në incizime janë regjistruar bisedat mes Kryeministrit Nikolla Gruevski dhe ministrit të Transportit dhe Lidhjeve Mile Janakievski
Më tepër

Thaçi: Gjykata e posaçme – çmim i lartë por duhet të krijohet

Shefi i diplomacisë së Kosovës Hashim Thaçi dhe ai i Shqipërisë Ditmir Bushati thanë se gjykata e posaçme për krime lufte është mundësi për të hequr retë e zeza mbi Kosovën
Më tepër

Kievi: Armët e renda do kthehen po u prish armëpushimi

Moska kërkon refomë kushtetuese në zonat e konfliktit
Më tepër

Clapper: furnizimi i Ukrainës me armë do të provokonte Putinin

Por zyrtari më i lartë i zbulimit amerikan tha se ai personalisht do të ishte pro furnizimit të Ukrainës me armë mbrojtëse
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • An American Robin, known for its warm orange breast and cheery singing, sits in a tree as snow falls in Fairfax, Virginia. (Diaa Bekheet/VOA)
  • Singer Madonna falls during her performance at the BRIT music awards at the O2 Arena in Greenwich, London, Feb. 25, 2015.
  • British singer-songwriter Ed Sheeran poses with his British album of the year award for 'X' and his male solo artist award at the BRIT Awards 2015 in London, Feb. 25, 2015.
  • Norwegian supporters follow the Nordic Combined ski jumping competition in the ski stadium of the 2015 FIS Nordic World Ski Championships in Falun, Sweden.
  • Passengers travel on an overcrowded train on the outskirts of New Delhi, India.
  • Students are protesting changes in the system of university degrees on the second of a two-day strike in Madrid, Spain.
  • Men inspect the damage at a site hit by what activists said were two barrel bombs dropped by forces loyal to Syria's President Bashar al-Assad in Aleppo's al-Shaar neighborhood.
  • Pakistani villagers prepare cow dung cakes in the suburbs of Islamabad. Cow dung cakes are popularly used as fuel for cooking in rural areas a major source of domestic fuel for households as an alternative to firewood.
  • An elderly woman drags a cart with her belongings on the outskirts of Debaltseve. After weeks of relentless fighting the embattled Ukrainian rail hub of Debaltseve fell last week to Russia-backed separatists.
  • Afghan men push a car which became stuck near an avalanche site in Panjshir province north of Kabul, Feb. 25, 2015.
  • A fisherman casts his line as birds fly over the Sao Conrado beach in Rio de Janeiro, Brazil.
  • A man holds firecrackers during the opening of a wholesale market in Harbin, Heilongjiang province, China.
  • A supporter of Bangladesh's World Cup cricket team shouts in the crowd during the Cricket World Cup match between Bangladesh and Sri Lanka at the MCG in Melbourne, Australia.

Interaktive