E shtunë, 01 nëntor, 2014

Lajme

Jeta nën regjimin komunist në Shqipëri - Proza e Ismail Kadaresë

Veprat e Ismail Kadaresë, tashmë të njohura dhe të përkthyera në rreth 60 gjuhë, kanë filluar të hyjnë edhe në programet e studimeve universitare këtu në Shtetet e Bashkuara.  Kadareja, kjo penë e fuqishme, shumëdimensionale e letrave shqipe, ka tërhequr vëmendjen jo vetëm të shkrimtarëve dhe kritikëve letrarë nëpër botë por edhe të historianëve, të cilët e shikojnë veprën tij në shtrirjen kohore “e kaluar – e tashme – e ardhme”.  Një prej tyre është John Cox, profesor i historisë në Universitetin Jezuit Wheeling të Virxhinias Perëndimore, i cili po shkruan edhe një libër për evoluimin e veprës së Kadaresë, pikërisht në kontekstin historik.       
          
I ftuar nga qendra Woodrow Wilson në Uashington kohët e fundit, John Cox, tha se në librin që po shkuan, ai synon të përshkruajë kushtet historike në të cilat Ismail Kadare hyri në jetën kulturore të Shqipërisë si një figurë e shquar e letërsisë shqipe, dhe të shpjegojë evoluimin e veprës së tij në kohë dhe në hapësirë.  Cox gjithashtu trajton në librin e tij edhe rolin e shkrimtarit si intelektual në zhvillimet politike dhe sociale të Shqipërisë si dhe vendin e tij në historinë e inteligjencias ballkanike.

 “Ndikimi i tij në diskutimin politik në ballkan është tepër i fuqishëm.  Ai vazhdon të jetë një shkrimtar tepër aktiv që trajton tema nga më të ndryshmet, duke botuar mesatarisht një libër në vit, gjatë gjithë peridhës që kur është vendosur në Francë në fillim të viteve 90-të”.

Edhe vetë  Kadareja është tepër i vemendshëm për sa i përket raportit të mendimit itelektual të shkrimtarit me historinë.

 “…Vetvetiu letërsia e ka dimensionin historik në mënyrë të natyrshme, përmasën historike. Pak a shumë letërsia është e gjitha historike në kuptimin që fakti edhe sikur ditën e djeshme të tregosh është një farë historie, sepse dita ka kaluar ndërkaq, kështu që nuk duhet habitur nga kjo gjë.  Më përpara letërsia ka qenë e gjitha, letërsia e vjetër antike për shembull, ka qenë jo historike, por edhe më tepër, ka qenë mitologjike, më e thellë se historia, më e largët akoma. Domethënë njeriu ka nevojë gjithmonë, kur lexon, kur shkruan të marrë një distancë me kohën, të marrë një farë largësie me kohën.  Është krejt e natyrshme për çdo shkrimtar”.

 Një pjesë të mirë të veprave të tij, Kadareja e shkruajti gjatë terrorit të regjimit të Enver Hoxhës, kur shkrimtarët persekutoheshin ashpër nëse shpreheshin sado pak kundër atij regjimi, thotë John Cox.  Por Kadare e goditi totalitarizmin me një alegori të hollë dhe jo lehtë të kuptueshme, ashtu siç ishte edhe vetë qendrimi i Ismail Kadaresë ndaj regjimit komunist.  Profesor Cox-i e kategorizon veprën e Kadaresë në tri forma, në vepra që i përkasin realizmit socialist, në vepra që i përkasin misticizmit dhe në vepra metaforike apo alegorike.
 
Janë pikërisht veprat metaforike apo alegorike të Kadaresë, që i përkasin  zhanrit otomanesk, thotë John Cox, të cilat përbëjnë kritikën e tij të heshtur dhe të hollë kundër regjimit.  Por duke lëvizur me mjeshtëri në kohë dhe duke shfrytëzuar me po aq mjershtëri hapësirat intelektuale të pakuptueshme dhe rrejdhimisht të mbetura jashtë kontrollit të regjimit diktatorial komunisht,  duke u dhënë disa veprave të tij një sfumaturë të realizmit socialist, Ismail Kadareja mbijetoi dhe arriti ta ngrejë letërsinë shqiptare në një nivel të rangut botëror.  Që në fund të viteve 50-të thotë John Cox, u duk qartë se Ismail Kadareja do të ishte ndryshe nga shkrimtarët e tjerë shqiptarë.

 “Kadare është shkrimtari më i famshëm që ka nxjerrë Shqipëria.  Ai është tashmë gjerësisht i njohur. Ai është emëruar disa herë për çmimn Nobel.  Atij i njihet merita e zgjerimit të audincës së letërsisë shqipe dhe për sa i përket cilësisë së saj artistike ai e bëri atë një kontribut të ri të letërsisë botërore”.

Kategorizimi i Cox-it gjen jehonë edhe në vlerësimin e shkrimtarëve të tillë me njohje botërore si John Updike, i cili vite më parë e ka komentuar romanian “Kronikë në Gur” në revistën The New Yorker si një “prozë poetike të sofistikuar dhe të përsosur me një stil tejet elegant dhe tërheqës letrar”.

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
31.10.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet. Ju mund të gjeni gjithashtu të rejat e fundit nga mjekësia dhe shkenca, si edhe nga bota e artit.

LAJME

“Reporterët pa kufij” kritikojnë EULEX-in

Organizata shfaqi shqetësimin për trysninë e EULEX-it ndaj gazetarit që publikoi dokumente që hedhin dyshime për korrupsion në radhët e këtij misioni
Më tepër

Raport i OKB për rrezikun nga ISIS

Sipas Këshillit të Sigurimit të OKB-së, gati 15 mijë luftëtarë nga e gjithë bota kanë lënë vendin e tyre për t’u bashkuar me grupet ekstremiste që operojnë në Irak dhe Siri
Më tepër

Zgjedhjet e separatistëve në Ukrainë

Udhëheqësit e Gjermanisë, Francës dhe Ukrainës i bënë thirrje presidentit Putin të injorojë rezultatet e zgjedhjeve të separatistëve që do të zhvillohen të djelën në Ukrainën lindore
Më tepër

Në Tiranë selia e Fondit për Ballkanin

Vendet e rajonit ngrejnë një strukturë të përbashkët për nxitjen e procesit të integrimit europian, mbështetur në modelin e Grupit të Vishegradit.
Më tepër

Kodheli: Modernizimi i ushtrisë shqiptare, një proces i gjatë, me ndihmën amerikane

Intervistë me Ministren e Mbrojtjes të Shqipërisë, Mimi Kodheli
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Children wearing Halloween costumes recite the Pledge of Allegiance after becoming US citizens during a naturalization ceremony at the United States Citizenship and Immigration Services in Baltimore, Maryland.
  • A crowd gathers in front of army headquarters in Ouagadougou, demanding that the army take over following the resignation of the president. Burkina Faso's army chief Navere Honore Traore said he was taking power on October 31 as head of state.
  • Military rescue workers recover the body of a woman, who was buried alive with scores of others in the October 29 mudslide, at a tea plantation in the central Sri Lankan area of Koslanda.
  • A Palestinian protestor throws a burning tire during clashes with Israeli security forces at the Qalandia checkpoint between Ramallah and Jerusalem City following a rally by supporters of the Hamas movement against the restrictions on the Al-Aqsa mosque compound.
  • A Palestinian protester tries to throw back a tear gas canister fired by Israeli security forces during clashes at the Aida refugee camp near the West Bank city of Bethlehem.

  • Vietnamese-born model and global fashion show organizer Jessica Minh Anh presents a creation during a fashion she organized, on a catwalk set up on the first floor of the Eiffel Tower in Paris.
  • Howard, a 35-year-old Australian Chinese musician and lookalike of North Korean leader Kim Jong Un, gestures in front of a wall with messages of support to pro-democracy protesters in part of Hong Kong's financial central district they are occupying.
  • Children dressed for Halloween prepare to trick-or-treat in a housing compound in South Jakarta district in Jakarta, Indonesia.
  • A hippopotamus catches a pumpkin during Halloween celebrations in the Tiergarten Schoenbrunn zoo in Vienna, Austria. Once a year the animals in the zoo are fed pumpkins to celebrate Halloween.
  • A tourist looks at a Thai woman dressed in a ghost costume for Halloween buying coconut in Bangkok, Thailand.
  • Conchita Wurst (C), the bearded transgender winner of the Eurovision Song Contest, performs in the number "True Love?" on stage with topless dancers during a rehearsal for the show "Desirs" at the Crazy Horse cabaret in Paris, Oct. 30, 2014.
  • Residents relax on Lido beach along the Indian Ocean's coastal city of Mogadishu, Somalia. Lido Beach has become a popular spot over the weekend, with hundreds of people gathering to enjoy the sea and sand.
  • A man surfs on the Eisbach river at the English Garden during a sunny autumn day in downtown Munich, Germany.
  • A man walks along the Indian Ocean as the tide goes out at Coco Beach in Dar es Salaam, Tanzania.
  • An Indian Hindu devotee crawls underneath a sacred cow on the eve of Gopastami in Hyderabad. The Gopastami festival, which commemorates Hindu Lord Krishna becoming a cow-herder, brings devotees preparing food and offering religious rituals to cows.

Interaktive

Amerika në 60 sekonda

No records found for this widget:806

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.