E enjte, 03 shtator, 2015

Lajme

Sjellja njerëzore dhe demokracia

Kuptimi më i mirë i sjelljes njerëzore mund të ndihmojë në zgjidhjen e disa prej sfidave më të vështira me të cilat ndeshet njerëzimi. Ky është premtimi i Dekadës së Sjelljes, një nismë ndërkombëtare e organizatave të shkencave shoqërore të cilat thonë se shkenca të tilla si sociologjia, psikologjia ose antropologjia duhet të luajnë një rol më të madh në formulimin e politikave kombëtare.  Grupi po ashtu bën thirrje për kërkime të reja dhe shpërndan çmime për ata shkencëtarë që hedhin dritë të re mbi sjelljen njerëzore.  Këtë vit me çmime u nderuan ata shkencëtarë që studiuan lidhjen e sjelljes me demokracinë.                                             

Fjala demokraci në fjalor  përcaktohet si një sistem qeverisës i shumicës që mbështetet tek organet e zgjedhura legjislative, sistemi gjyqësor dhe organet e ekzekutivit. Por Xhejms Gibson, profesor i shkencave politike në Universitetin e Uashingotnit në St. Louis të Mizurit, thotë se demokracia është më shumë sesa thjesht institucionet.  Profesori Gibson thotë se kultura politike është jetike për demokracinë, veçanërisht niveli i tolerancës politike mes qytetarëve.

“Kjo do të thotë që njerëzit të jenë të gatshëm të mbrojnë të drejtën e armikut të tyre për të folur, për të demonstruar, prë të formuar parti politike, për të marrë pjesë jnë garë. Njerëzit duhet të mësohen të dëgjojnë edhe pikëpamje që mund të jenë plotësisht ndryshe nga të tyret në mënyrë që diskutimi të jetë i plotë, në mënyrë që tregu i ideve të funksionojë.  Edhe në një vend si Iraku, debatet sot janë të shumta.  Për shembull aty po debatohet me forcë ideja se çfarë roli duhet të ketë feja në shtetin e ardhshëm.”  

Por cili është roli i demokracisë me fenë? A e përjashtojnë këto të dyja njera tjetrën? Përsëri profesori Gibson.

“Ndarja e shtetit nga kisha është shumë e rëndësishme për demokracinë, pjesërisht pasi siç kemi parë një nga elementët më të fortë të mungesës së tolerancës është besimi fetar.  Në moemntin që njerëzit fillojnë besojnë në një doktrinë të pagabueshme, bëhet shumë, shumë e vështirë ruajtja e tolerancës. Dhe siç dihet shumë besime fetare kanë doktrina të pagabueshme”.

Në aspektin politik, thotë profesor Gibson, ndarjet e thella midis dy forcave politike në një vend nuk janë të dëmshmne për demeokracinë përsa kohë që ato respektojnë rregullat e lojës. Përsa kohë që aktorët respektojnë procedurat e duhura,  dallimi i pikëpamjeve të tyre nuk është aq i rëndësishëm.

Në Rusi thotë profesori Gibson, ndonëse ekzistojnë elementët kryesorë të demokracisë si zgjedhjet, apo qeverisja e shumicës, vihet re një mangësi tjetër.

“Ne shpesh e cilësojmë demokracinë si qeverisja e shumicës duke respektuar të drejtat e pakicave politike. Dhe pikërisht këtu po dështon Rusia.  Për këtë ne kemi edhe një fjalë, që e quajmë demokraci iliberale. Ky është një sistem ku ekzistojnë gjithë elementët, si zgjedhjet, parlamenti, kryeministri, por respektimi i të drejtave të pakicave është në nivel shumë të ulët.  Opozita shtypet dhe shtypi kontrollohet.  Pra ka demokraci që nuk e kanë pranuar të drejtën e pakicave si pjesë të ekuacionit.  Dhe ky po bëhet një fenomen i përhapur në botë”.

James Gibson është profesor i shkencave politike në Universitetin e Uashingtonit dhe fitus i çmimit të vitit 2005 për kërkime në shkencat e sjelljes.

                                                                               

 

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
02.09.2015
Emisioni televiziv Ditari

LAJME

Ndërroi jetë akademik Pajazit Nushi

Në moshën 82 vjeçare ndërroi jetë akademik Pajazit Nushi, një ndër personalitetet të shquara të shkencës, arsimit e kulturës në Kosovë.
Më tepër

Mbështetja për marrëveshjen me Iranin

Senatorja Barbara Mikulski, një demokrate nga Merilendi ishte anëtarja e 34 e Senatit që shprehu mbështetjen, duke hapur rrugën për zbatimin e marrëveshjes
Më tepër

Uji në Groenlandë

Shkencëtarët thonë se reshjet përshpejtojnë lëvizjen e akujve
Më tepër

Luhatje të reja në tregjet e aksioneve

Drejtorja menaxhuese e FMN-së Christine Lagarde paralajmëroi se shqetësimet për ekonominë e Azisë po ndjehen në të gjithë botën
Më tepër

OSHEE financon investimet e veta

Intervistë me administratorin e kompanisë OSHEE, Ardian Çela
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Vietnamese school children perform dances during a military parade in Hanoi, to mark the 70th anniversary of independence from France.
  • Activists of a trade union group stop motorcyclists to keep vehicles off the road during a daylong nationwide strike in the eastern Indian city Bhubaneswar. Ten central trade unions stage a protest against changes in labor laws and privatisation of Public Sector Undertaking’s (PSU) by the ruling Bharatiya Janata Party (BJP) government.
  • A woman sells an ice cream in the shape of executed Japanese war criminal Hideki Tojo at an ice cream store in Shangha, China, to mark the 70th anniversary of the end of World War II.
  • Migrants crowd the bridge of the Norwegian Siem Pilot ship sailing along the Mediterranean sea.
    The Siem Pilot is carrying hundreds of migrants rescued in several operations in the Mediterranean sea, to the Italian Port of Cagliari.
  • The Soyuz-FG rocket booster with Soyuz TMA-18M space ship carrying a new crew to the International Space Station, ISS, blasts off at the Russian leased Baikonur cosmodrome, Kazakhstan. The Russian rocket carries Kazakhstan's cosmonaut Aydyn Aimbetov, Russian cosmonaut Sergei Volkov and Denmark's astronaut Andreas Mogensen.
  • Local and government conservationists remove a rescued female orangutan in an palm oil plantation in Batang Serangan district, Langkat, North Sumatra province in this photo taken by Antara Foto, Sept. 1, 2015.
  • A man climbs on a road sign pole to escape the water from a tidal bore which surged past a barrier on the banks of Qiantang River, in Hangzhou, Zhejiang province, China, Sept. 1, 2015.
  • An undated handout photo from the RSPCA shows a giant woolly sheep on the outskirts of Canberra as Australian animal welfare officers put out an urgent appeal for shearers after finding the sheep with wool so overgrown its life was in danger.
  • More than 700 new French Police officers stand at attention during a ceremony at the Police Prefecture in Paris.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.