E martë, 05 maj, 2015

Lajme

SHBA: Kriza e Madhe e viteve '30 dhe gjendja e sotme e ekonomisë

Ekonomistët kanë filluar të bëjnë paralelizëm midis ekonomisë së tanishme amerikane dhe periudhiudhës së Krizës së Madhe ekonomike të viteve 1930. Gazetarja për ekonominë dhe historiania e njohur Amity Shlaes paralajmëron në librin e saj të ri The Forgotten Man - Njeriu i Harruar, se do të ishte gabim të përsëriteshin politikat qeveritare të periudhës së Krizës së Madhe.

Marrëveshja e Re u paraqit nga Presidenti Franklin Roosevelt mes viteve 1933 dhe 1938 për të reformuar sistemin financiar amerikan dhe për të gjallëruar ekonominë gjatë periudhës së Krizës së Madhe. Në librin e saj, Amity Shlaes thotë se kjo politikë asnjëherë nuk pati sukses për të ndihmuar njeriun e harruar në fundin e piramidës ekonomike. Ajo përpiqet në librin e saj të tregojë se aktivizmi i qeverisë federale – duke përdorur shpenzimet qeveritare dhe programet sociale për të rimëkëmbur ekonominë, nuk funksionoi.

"Pamë shumë ligje të mbrapshta që u formuluan në emër të politikave dhe rimëkëmbjes që në fakt ngadalësuan ekonominë. Ngritëm çmimet e fuqisë punëtore në Shtetet e Bashkuara, kur miratuam ligjin e famshëm të punës në vitin 1935. E rritëm këtë çmim në një kohë kur kompanitë nuk mund ta përballonin atë dhe kjo solli probleme duke kontribuar në depresionin e asaj kohe".

Gazetarja dhe ekspertja e Këshillit për Marrëdhëniet me Jashtë beson se asnjë zhvillim i vetëm ekonomik nuk i ka transformuar politikat amerikane më shumë sesa Depresioni i Madh. Që nga kriza e madhe e tregut të aksioneve në vitin 1929 deri në hyrjen e Shteteve të Bashkuara në Luftën e Dytë Botërore, ekonomia e vendit ngeci, me një nivel të papunësisë në gati 20 përqind. Fillimisht nën politikat e presidentit Herbert Hoover dhe më pas nën ato të Franklin Rooseveltit, thotë zonja Shlaes, qeveria federale u bë gjithnjë e më ndërhyrëse duke u bërë më e madhe sesa vetë shtetet.

"Mësimi i parë është se kjo përqasje nuk është aq ndihmëse dhe nuk i ndihmoi Shtetet e Bashkuara në vitet 30. Mësimi i dytë mendoj se është që politikat monetare janë shumë e rëndësishme. Amerika kishte një deflacion të tmerrshëm në atë periudhë dhe Roosevelti u përpoq ta zgjidhte atë duke arritut të bënte diçka". 

Autorja argumenton se gjatë viteve 1930, qeveria federale mendoi se pushteti i saj ishte i nevojshëm për ta nxjerrë vendin nga depresioni, kështu që Roosevelti njoftoi një Marrëveshje të Re për popullin amerikan. Ai shtoi subvencionet për fermerët, ndryshoi sistemin bankar dhe krijoi Administratën për Rimëkëmbjes Kombëtare e cila rregullonte shumë aspekte të biznesit derisa u shpall jokushtetuese në vitin 1935. Me krijimin e sistemit të Sigurimeve Shoqërore dhe programeve që lidhen me të, Amity Shlaes thotë se presidenti Roosevelti zgjeroi ndikimin e qeverisë federale, shtoi personelin e saj dhe krijoi botën politike në të cilën jetojmë tani. Ajo thotë se presidenti i ardhshëm amerikan nuk duhet të rivendosë të njëjtat mundësi ndërhyrjeje si Roosevelti në ekonominë e tanishme të dobësuar.

"Në se Barack Obama ose John McCain do të vinin e të thoshin – na duhet një instrumet me një forcë të paimagjinueshme, siç bëri Roosevelti kur erdhi në postin e tij, kjo do të trembëte tregun dhe ne të gjithë do të paguanim pasojat e saj". 

Në librin e saj The Forgotten Man, gazetarja Shlaes thotë se mendimi i tanishëm është se Marrëveshja e Re ishte modeli më i mirë që kemi për atë çfarë mund të bëjë qeveria për shtresat e ulta të shoqërisë, si në kohë krizash ashtu edhe në kohën e një stabiliteti ekonomik. Por ajo argumenton se si presidenti Hoover edhe Roosevelt mbivlerësuan vlerat e planifikimit, intensifikuan dhe i shtynë të njëjtat probleme që kërkonin ti ndreqnin. Ajo thotë se politikat e Marrëveshjes së Re nuk duhet të modifikohen për tu përshtatur në ekonominë e sotme.

"Duhet të kemi një arsim të lartë më të mirë, kemi nevojë për një sistem të thjeshtë me taksa të uta, duhet ta çojmë sistemin e sigurimeve shëndetësore më shumë drejt sektorit privat. Kontributet tona për çështjet sociale janë më pak sesa në Evropë, dhe ne kemi pasurinë dhe besimin për ti reformuar ato. Pra për të mënjanuar ngecjen ekonomike në Shtetet e Bashkuara duhe të bëjnë të gjitha këto".

Libri The Forgotten Man vë një theks të veçantë në ata që nuk përfituan nga programet e Marrëveshjes së re dhe sesi atyre iu desh të paguanin për shpenzimet e mëdha qeveritare. Amity Shlaes thotë se beson se realiteti më i rëndësishëm për tu mbajtur mend nga brezi ynë është se pa politika të reja qeveritare, fëmijët tanë do të duhet të paguajnë çmimin.

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
05.05.2015
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

LAJME

Regjisorja Elezi: Suksesi i “Botës” është tredimensionaliteti i personazheve

Intervistë me regjisoren Iris Elezi për filmin që po shfaqet në festivale ndërkombëtare në SHBA
Më tepër

Protestë në Shkup

Indinjim mbi përmbajtjen e rregjistrimeve sekrete
Më tepër

Eurozona parashikime pozitive

Pritet rritje ekonomike bllokun prej 19 anëtarësh
Më tepër

Arrestohet senatori i Asamblesë së Nju Jorkut

Kreu i maxhorancës në Senatin e Nju Jorkut dhe i biri akuzohen për korrupsion
Më tepër

Sekretari Kerry vizitë në Somali

Shefi i parë i diplomacisë amerikane në atë Vend
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • A protester wears a mask made from a leaf in the Cibitoke neighborhood of Bujumbura, Burundi. Protesters dismissed a constitutional court ruling that cleared President Pierre Nkurunziza to run for a controversial third term, as the government offered to release activists if deadly demonstrations stopped.
  • Earthquake survivors search for their belongings from collapsed houses in Sankhu, on the outskirts of Kathmandu, Nepal.
  • Students protest against the Italian government’s “Good School” reform bill showing their hands colored with paint in front of the Democratic Party (PD) in Rome.
  • Airport officials look at the wreckage of a military transport aircraft destroyed by Saudi-led airstrikes, at the Sanaa International Airport, in Yemen. A Saudi-led coalition continues to bomb Shiite rebels also known as Houthis and allied forces across the country.
  • Tourists make their way along the Royal Mile in Edinburgh, Scotland. Britain will go to the polls in a national election on May 7.
  • Technician Pascal Duteil changes one of the sodium golden light bulbs on the Eiffel tower in Paris. The task to change and clean the 425 golden light bulbs starts today and is done every four years.
  • Military cadets rest on part of the WWII memorial sculpture as they prepare for a parade of military schools  to celebrate Victory Day in Kyiv, Ukraine. Ukraine marks Victory Day on May 9.
  • An Indian farmer holds a bow and an arrow as he attends a gathering near parliament for a protest against the Land Acquisition Bill, in New Delhi. Farmers protested against the ruling Bharatiya Janata Party’s bill, calling it anti-farmer in a country where agriculture is the main livelihood for more than 60 percent of the 1.2 billion people.
  • An elderly man dances with a girl dressed in a military uniform during a street performance to commemorate veterans of World War II ahead of Victory Day in the center of Russia's Siberian city of Krasnoyarsk.  Russia will celebrate the 70th anniversary of the victory over Nazi Germany in World War II on May 9.
  • A visitor looks at "The Key in the Hand" a piece of art by Japanese artist Chiharu Shiota presented at Japan's pavilion during the 56th International Art Exhibition (Biennale d'Arte) titled "All the World’s Futures," in Venice, Italy.
  • Cistercian monks chant during a vesper at the chapel of the Abbey Stift Heiligenkreuz, Austria. The monks of Stift Heiligenkreuz launched a compact disc with ancient plainchants containing Old Testament texts sung by Jewish singer Timna Brauer and invited the media to visit the monastery.
  • A white peacock opens its plumage at the Nogeyama zoo in Yokohama, suburban Tokyo.
  • Members of Japan's avant-garde dance group "Dairakudakan" perform in Tokyo. Vacationers enjoy the Ginza Yanagi festival including street performances and dances by Geisha girls to mark Japan's week-long Golden Week holidays.
  • A man sunbathes on the banks of the Ada Ciganlija Lake in Belgrade, Serbia.  Hot weather has set in with temperatures rising up to 32 Celsius (90 Fahrenheit) in Belgrade.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.