E hënë, 30 mars, 2015

Lajme

SHBA: Kriza e Madhe e viteve '30 dhe gjendja e sotme e ekonomisë

Ekonomistët kanë filluar të bëjnë paralelizëm midis ekonomisë së tanishme amerikane dhe periudhiudhës së Krizës së Madhe ekonomike të viteve 1930. Gazetarja për ekonominë dhe historiania e njohur Amity Shlaes paralajmëron në librin e saj të ri The Forgotten Man - Njeriu i Harruar, se do të ishte gabim të përsëriteshin politikat qeveritare të periudhës së Krizës së Madhe.

Marrëveshja e Re u paraqit nga Presidenti Franklin Roosevelt mes viteve 1933 dhe 1938 për të reformuar sistemin financiar amerikan dhe për të gjallëruar ekonominë gjatë periudhës së Krizës së Madhe. Në librin e saj, Amity Shlaes thotë se kjo politikë asnjëherë nuk pati sukses për të ndihmuar njeriun e harruar në fundin e piramidës ekonomike. Ajo përpiqet në librin e saj të tregojë se aktivizmi i qeverisë federale – duke përdorur shpenzimet qeveritare dhe programet sociale për të rimëkëmbur ekonominë, nuk funksionoi.

"Pamë shumë ligje të mbrapshta që u formuluan në emër të politikave dhe rimëkëmbjes që në fakt ngadalësuan ekonominë. Ngritëm çmimet e fuqisë punëtore në Shtetet e Bashkuara, kur miratuam ligjin e famshëm të punës në vitin 1935. E rritëm këtë çmim në një kohë kur kompanitë nuk mund ta përballonin atë dhe kjo solli probleme duke kontribuar në depresionin e asaj kohe".

Gazetarja dhe ekspertja e Këshillit për Marrëdhëniet me Jashtë beson se asnjë zhvillim i vetëm ekonomik nuk i ka transformuar politikat amerikane më shumë sesa Depresioni i Madh. Që nga kriza e madhe e tregut të aksioneve në vitin 1929 deri në hyrjen e Shteteve të Bashkuara në Luftën e Dytë Botërore, ekonomia e vendit ngeci, me një nivel të papunësisë në gati 20 përqind. Fillimisht nën politikat e presidentit Herbert Hoover dhe më pas nën ato të Franklin Rooseveltit, thotë zonja Shlaes, qeveria federale u bë gjithnjë e më ndërhyrëse duke u bërë më e madhe sesa vetë shtetet.

"Mësimi i parë është se kjo përqasje nuk është aq ndihmëse dhe nuk i ndihmoi Shtetet e Bashkuara në vitet 30. Mësimi i dytë mendoj se është që politikat monetare janë shumë e rëndësishme. Amerika kishte një deflacion të tmerrshëm në atë periudhë dhe Roosevelti u përpoq ta zgjidhte atë duke arritut të bënte diçka". 

Autorja argumenton se gjatë viteve 1930, qeveria federale mendoi se pushteti i saj ishte i nevojshëm për ta nxjerrë vendin nga depresioni, kështu që Roosevelti njoftoi një Marrëveshje të Re për popullin amerikan. Ai shtoi subvencionet për fermerët, ndryshoi sistemin bankar dhe krijoi Administratën për Rimëkëmbjes Kombëtare e cila rregullonte shumë aspekte të biznesit derisa u shpall jokushtetuese në vitin 1935. Me krijimin e sistemit të Sigurimeve Shoqërore dhe programeve që lidhen me të, Amity Shlaes thotë se presidenti Roosevelti zgjeroi ndikimin e qeverisë federale, shtoi personelin e saj dhe krijoi botën politike në të cilën jetojmë tani. Ajo thotë se presidenti i ardhshëm amerikan nuk duhet të rivendosë të njëjtat mundësi ndërhyrjeje si Roosevelti në ekonominë e tanishme të dobësuar.

"Në se Barack Obama ose John McCain do të vinin e të thoshin – na duhet një instrumet me një forcë të paimagjinueshme, siç bëri Roosevelti kur erdhi në postin e tij, kjo do të trembëte tregun dhe ne të gjithë do të paguanim pasojat e saj". 

Në librin e saj The Forgotten Man, gazetarja Shlaes thotë se mendimi i tanishëm është se Marrëveshja e Re ishte modeli më i mirë që kemi për atë çfarë mund të bëjë qeveria për shtresat e ulta të shoqërisë, si në kohë krizash ashtu edhe në kohën e një stabiliteti ekonomik. Por ajo argumenton se si presidenti Hoover edhe Roosevelt mbivlerësuan vlerat e planifikimit, intensifikuan dhe i shtynë të njëjtat probleme që kërkonin ti ndreqnin. Ajo thotë se politikat e Marrëveshjes së Re nuk duhet të modifikohen për tu përshtatur në ekonominë e sotme.

"Duhet të kemi një arsim të lartë më të mirë, kemi nevojë për një sistem të thjeshtë me taksa të uta, duhet ta çojmë sistemin e sigurimeve shëndetësore më shumë drejt sektorit privat. Kontributet tona për çështjet sociale janë më pak sesa në Evropë, dhe ne kemi pasurinë dhe besimin për ti reformuar ato. Pra për të mënjanuar ngecjen ekonomike në Shtetet e Bashkuara duhe të bëjnë të gjitha këto".

Libri The Forgotten Man vë një theks të veçantë në ata që nuk përfituan nga programet e Marrëveshjes së re dhe sesi atyre iu desh të paguanin për shpenzimet e mëdha qeveritare. Amity Shlaes thotë se beson se realiteti më i rëndësishëm për tu mbajtur mend nga brezi ynë është se pa politika të reja qeveritare, fëmijët tanë do të duhet të paguajnë çmimin.

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
29.03.2015
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

LAJME

Shteti islamik u pret kokat tetë personave

Në një video të publikuar në rrjetet sociale, shihen luftëtarët e grupit terrorist duke ekzekutuar tetë persona
Më tepër

Luftëtarët e Shtetit Islamik

Analistët thonë se strategjia e ISIS është të vendosë në plan të parë luftëtarët e huaj
Më tepër

Kalaja Rozafa, pjesë e trashëgimisë kulturore

Kalaja Rozafa, një nga më të njohurat në Shqipëri, dëshmon për historinë e hershme të një prej qyteteve më të rëndësishme të vendit, Shkodrës
Më tepër

Këshilli i Mandateve dëgjon të martën shpjegimet e Mark Frrokut

Prokuroria kërkon leje ta arrestojë atë Frrokun, si i dyshuar për krime jashtë vendit
Më tepër

Zgjedhjet vendore në Francë

Fronti Kombëtar i së djathtës ekstreme i Marine Le Pen doli në vend të dytë me 25 për qind të votave në raundin e parë javën e kaluar
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Members of the public react as the ceremonial gun carriage bearing Singapore's late former prime minister Lee Kuan Yew passes by during his funeral procession in Singapore. Tens of thousands of mourners braved torrential rain while howitzers fired a 21-gun salute and jet fighters screamed across the sky as Singapore staged a grand farewell for its founding leader.
  • An official of the Independent National Electoral Commission retrieves documents from presidential election ballot boxes in Katsina state. Nigeria's closely fought general elections were forced into a second day after failures in controversial new technology snarled the polling, including for President Goodluck Jonathan.
  • Pope Francis celebrates Palm Sunday Mass in St. Peter's Square at the Vatican.
  • This combination photo shows the Eiffel Tower with its usual lighting (L) and after the lighting was switched off (R) in celebration of Earth Hour in Paris, France, March 28, 2015.
  • (L to R) Jesse Tyler Ferguson, Rico Rodriguez, Sarah Hyland and Ariel Winter are slimed while accepting the award for Favorite Family TV Show for "Modern Family" during the 2015 Kids' Choice Awards in Los Angeles, California, March 28, 2015.
  • Palestinian protesters run from tear gas canisters launched by Israeli troops during clashes following a protest marking Land Day in the West Bank village of Nabi Saleh near Ramallah, March 28, 2015. Palestinians mark Land Day on March 30, the annual commemoration of protests in 1976 against Israel's appropriation of Arab-owned land in the Galilee.
  • Hooded penitents from "La Borriquita" brotherhood take part during a Holy Week procession in Cordoba, Spain.
  • An empty street in Sierra Leone is seen, as the country enters the third and final day of a three-day countrywide lockdown on movement of people to combat the Ebola virus in the city of Freetown, Sierra Leone.
  • People row their boats in the Imperial moat under a canopy of the cherry blossoms in Tokyo, Japan.
  • Revelers throw colored corn starch into the air as they celebrate the 2015 Holi (Festival of Colors) at the Krishna Temple in Spanish Fork, Utah, USA, March 28, 2015.
  • A man pulls his camel as he sits in an auto rickshaw during a dust storm in the western Indian city of Ahmedabad, India.
  • A woman jumps into an icy water tank during the Tough Mudder 10-12-mile obstacle challenge in San Bernardino, California, USA, March 28, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.