E enjte, 30 korrik, 2015

Lajme / Ballkani

Karriera e pazakontë e minatoreve të Bosnjës

x
Në një zonë të largët në thellësi të Bosnjës, një grup i vogël grash punojnë në një minierë qymyrguri. Ato janë të fundit në një brez minatoresh, karriera e pazakontë e të cilave është një trashëgimi e të kaluarës komuniste të vendit.

Pa zbardhur ende dita, Sakibe Colic dhe Semsa Hadzo rregullojnë llambat në helmeta dhe kontrollojnë edhe një herë instrumentat e shpëtimit, para se të fillojnë punën në turnin e parë në minierën e qymyrit në Breza të Bosnjës.

Ato marrin ashensorin si kafaz për të shkuar 250 metra nën tokë, në thellësinë e errët të minierës pranë Sarajevës ku 10 gra punojnë bashkë me 500 kolegët e tyre meshkuj.

Ato janë brezi i fundit i grave që punojnë si minatore në Bosnje, një trashëgimi e komunizmit, kur barazia gjinore i përmbyste normat tradicionale të shoqërisë patriarkale për të mbushur fabrikat me krah pune. Në atë kohë Hadzo dhe Colic, që ishin adoleshente, u punësuan në minierën e Brezës.

Tani, tre vjet para se të mbushin 50 vjeç dhe të dalin në pension, ato reflektojnë për rolin e tyre si brezi i fundit dhe i vetëm i grave që punuan nën tokë.

“Gjithë familja ime punon në minierë, babai im punonte këtu, im shoq, vëllezërit, të gjithë ne punojmë në minierë, përfshirë disa kushërinj të largët, kështuqë askush nuk u habit me vendimin tim për të punuar këtu. Atyre që e shohin nga larg, u duket e frikshme por për ne është ndryshe”.

Menaxherët e minierës nuk marrin më femra në punë. Minatorët thonë se është një rregull i pashkruar. Shumë nga koleget e tyre më të reja punojnë në zyra mbi tokë, por Sekibja dhe Semsa preferojnë nëntokën.

Qymyri i nxjerrë nga miniera 105 vjeçare mund të marrë zjarr kur piqen disa kushte dhe puna e Sekibes është që të mos lejojë të ndodhë një gjë e tillë. Me paisjet e saj matëse ajo kontrollon tunelet nën tokë dhe mat rrymën e ajrit dhe temperaturën, si edhe sasinë e metanit në ajër.

Pothuajse gjithkush në qytezën e Brezës, pranë Sarajevës, ka një lidhje me minierën. Një nga vajzat e Sakibes është martuar me një minator dhe ajo shpesh takohet me dhëndrin në minierë. Semsa Hadzo ishte e para në familjen e saj që filloi të punonte në minierë.

“Kur fillova të punoj këtu në moshën 19 vjecare, ishte e vështirë. Nuk e kisha idenë sesi do të ishte miniera, por po të më duhej të zgjidhja sot, unë përsëri do të kisha zgjedhur minierën”.

Ajo kujton se si punoi në minierë edhe gjatë katër muajve të pare të shtatzanisë dhe sesi u kthye sapo përfundoi lejen e lindjes.

“Më duket vetja si në shtëpinë time në minierë. Nuk kam pasur kurrë frikë se mos shembej miniera dhe falë zotit nuk kam pasur asnjë aksident, asnjëherë nuk jam plagosur”.

Një koleg, minatori Suaz Alajmovic vlerëson guximin e këtyre grave.

“Shumë burra duhet t’i kenë zili këto gra për guximin e tyre. Mendoj se 90 për qind e burrave që punojnë mbi tokë nuk do të kishin guxim të shkonin nën tokë për të punuar si këto gra”.

Megjithatë aksidente ndodhin në minierën e Brezës. Rastet më tragjike në vitet 1970 dhe 1976 shkaktuan vdekjen e 70 vetëve dhe në maj të vitit të kaluar një minator humbi jetën kur plasi një zjarr.

Hera e fundit që minatorët morën paisje të reja ishte në vitin 1986. Por pavarësisht nga rreziqet dhe teknologjia e vjetëruar, minatorët e shohin veten si një familje e madhe dhe thonë se megjithëse kalojnë një pjesë të madhe të kohës nën tokë, të paktën e mbushin atë kohë me gaz.

Në përfundim të ditës në errësirë, grate pastrohen, bëjnë pak tualet dhe i kthehen jetës me dritë.
Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
30.07.2015
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet. Ju mund të gjeni gjithashtu të rejat e fundit nga mjekësia dhe shkenca, si edhe nga bota e artit.

LAJME

Studim i Harvardit: Sfidat e ekonomisë shqiptare

Qendra e Harvardit për Zhvillim Ndërkombëtar përgatiti studime mbi energjinë, tregjet dhe investimet e huaja, si dhe vëzhgime mbi cilësitë profesionale të diasporës shqiptare
Më tepër

Talebanët konfirmojnë vdekjen e Mullah Omarit

Një zëdhënës i Talibanit tha në një deklaratë dërguar shërbimit në gjuhën pashtu të Zërit të Amerikës se Mullah Omar vdiq nga një sëmundje
Më tepër

Kosova dhe fondet për projekte strategjike

Autoritetet ngritën Këshillin Kombëtar për Investime, një detyrim nga konferenca e Berlinit e cila hapi rrugën për fondet evropiane për investime strategjike që lidhin vendet e Ballkanit Perëndimor
Më tepër

Presidenti i ri polak për praninë e NATO-s

Andrej Duda, i cili merr detyrën javën e ardhshme, thotë se përparësi e tij do të jetë prania e përhershme e trupave të NATO-s në Poloni, si garanci për sigurinë
Më tepër

Realizohet transplantimi i të dyja duarve

Një djalë 8-vjeçar në Filadelfia u bë i pari pacient që bën transplant të të dyja duarve pas një operacioni 10-orësh
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Britain's Prince Charles, Prince of Wales (R) and his wife Britain's Camilla, Duchess of Cornwall (2R) react as "Zephyr" the Bald Eagle, the mascot of the British Army Air Corps, flaps her wings whilst being held by handler Andy Winford during a tour of the annual Sandringham Flower Show in Norfolk.
  • A 500-meter aperture spherical telescope (FAST) is seen in construction in Pingtang county, Guizhou province, July 28, 2015. According to local media, the telescope will be put into use by September, 2016 and will become the largest in the world. China invested 667 million yuan in the construction and only the site selection took 15 years.
  • An Israeli settler is arrested by security forces as the demolition started of the so-called Dreinoff buildings under an Israeli High Court ruling in the settlement of Beit El, north of Ramallah in the occupied West Bank.
  • Andrew Grubowski, 10, releases a lantern during a vigil for Austin Stephanos and Perry Cohen, in Stuart, Florida. The two teenagers have been missing since July 24 when they went out on a boat to go fishing from Tequesta, Florida. A search continues for the boys from the Atlantic waters off Daytona Beach, north through Savannah, Georgia.
  • People try to board a government transport during the second day of a suspension of public transport services in San Salvador, El Salvador, July 28, 2015. Violent gangs ordered bus drivers to strike in a conflict that has killed six people and left thousands of commuters stranded on the streets of the Central American capital, police and bus company officials said.
  • Organist Richard Hill plays a newly restored 1903's American Wurlitzer Theatre Pipe Organ, which is believed to be the largest in Europe, at the Troxy entertainment venue in London. The Wurlitzer holds over 1,728 pipes ranging from 16 ft (4.9 meters) to 1 inch (2.5 cm) housed in four separate rooms, four keyboards, one pedal board and 241 stop keys, and has taken six years to restore.
  • The full moon rises over the illuminated Kazan Kremlin with the Qol Sharif mosque illuminated in Kazan, the capital of Tatarstan, located in Russia's Volga River area about 700 km (450 miles) east of Moscow.
  • Oil pumping jacks and drilling pads at the Kern River Oil Field where the principle operator is the Chevron Corporation in Bakersfield, California, July 28, 2015. The field is the third largest in California, fifth largest in the United States and relies mainly on the steam injection method to extract the crude oil.
  • People take part in the "Foulee du Festayres" foot race between Biarritz and Bayonne in Biarritz, southwestern France on the first day of the 79th Bayonne festival. This year's festival will run until Aug. 2, 2015.
  • Plants grow on houses in the abandoned fishing village of Houtouwan on the island of Shengshan. Just a handful of people still live in a village on the island east of Shanghai that was once home to more than 2,000 fishermen. Every day hundreds of tourists visit Houtouwan, making their way on narrow footpaths past tumbledown houses overtaken by vegetation.
  • A diver performs with fish as part of summer events at the Coex Aquarium in Seoul, South Korea.
  • Indian tribal dancers dressed in costume prepare to perform a traditional 'tiger dance' on the occasion of International Tiger Day in Kolkata.
  • Visitors at the Musee d'Orsay are seen in silhouette as they look behind a giant clock face at the former Orsay railway station, in Paris, France, July 28, 2015.
  • Japan's divers Sho Sakai and Ken Terauchi compete in the Men's 3m Springboard Synchronised final diving event at the 2015 FINA World Championships in Kazan, Russia, July 28, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.