E premte, 19 dhjetor, 2014

Lajme / Ballkani

Karriera e pazakontë e minatoreve të Bosnjës

x
Në një zonë të largët në thellësi të Bosnjës, një grup i vogël grash punojnë në një minierë qymyrguri. Ato janë të fundit në një brez minatoresh, karriera e pazakontë e të cilave është një trashëgimi e të kaluarës komuniste të vendit.

Pa zbardhur ende dita, Sakibe Colic dhe Semsa Hadzo rregullojnë llambat në helmeta dhe kontrollojnë edhe një herë instrumentat e shpëtimit, para se të fillojnë punën në turnin e parë në minierën e qymyrit në Breza të Bosnjës.

Ato marrin ashensorin si kafaz për të shkuar 250 metra nën tokë, në thellësinë e errët të minierës pranë Sarajevës ku 10 gra punojnë bashkë me 500 kolegët e tyre meshkuj.

Ato janë brezi i fundit i grave që punojnë si minatore në Bosnje, një trashëgimi e komunizmit, kur barazia gjinore i përmbyste normat tradicionale të shoqërisë patriarkale për të mbushur fabrikat me krah pune. Në atë kohë Hadzo dhe Colic, që ishin adoleshente, u punësuan në minierën e Brezës.

Tani, tre vjet para se të mbushin 50 vjeç dhe të dalin në pension, ato reflektojnë për rolin e tyre si brezi i fundit dhe i vetëm i grave që punuan nën tokë.

“Gjithë familja ime punon në minierë, babai im punonte këtu, im shoq, vëllezërit, të gjithë ne punojmë në minierë, përfshirë disa kushërinj të largët, kështuqë askush nuk u habit me vendimin tim për të punuar këtu. Atyre që e shohin nga larg, u duket e frikshme por për ne është ndryshe”.

Menaxherët e minierës nuk marrin më femra në punë. Minatorët thonë se është një rregull i pashkruar. Shumë nga koleget e tyre më të reja punojnë në zyra mbi tokë, por Sekibja dhe Semsa preferojnë nëntokën.

Qymyri i nxjerrë nga miniera 105 vjeçare mund të marrë zjarr kur piqen disa kushte dhe puna e Sekibes është që të mos lejojë të ndodhë një gjë e tillë. Me paisjet e saj matëse ajo kontrollon tunelet nën tokë dhe mat rrymën e ajrit dhe temperaturën, si edhe sasinë e metanit në ajër.

Pothuajse gjithkush në qytezën e Brezës, pranë Sarajevës, ka një lidhje me minierën. Një nga vajzat e Sakibes është martuar me një minator dhe ajo shpesh takohet me dhëndrin në minierë. Semsa Hadzo ishte e para në familjen e saj që filloi të punonte në minierë.

“Kur fillova të punoj këtu në moshën 19 vjecare, ishte e vështirë. Nuk e kisha idenë sesi do të ishte miniera, por po të më duhej të zgjidhja sot, unë përsëri do të kisha zgjedhur minierën”.

Ajo kujton se si punoi në minierë edhe gjatë katër muajve të pare të shtatzanisë dhe sesi u kthye sapo përfundoi lejen e lindjes.

“Më duket vetja si në shtëpinë time në minierë. Nuk kam pasur kurrë frikë se mos shembej miniera dhe falë zotit nuk kam pasur asnjë aksident, asnjëherë nuk jam plagosur”.

Një koleg, minatori Suaz Alajmovic vlerëson guximin e këtyre grave.

“Shumë burra duhet t’i kenë zili këto gra për guximin e tyre. Mendoj se 90 për qind e burrave që punojnë mbi tokë nuk do të kishin guxim të shkonin nën tokë për të punuar si këto gra”.

Megjithatë aksidente ndodhin në minierën e Brezës. Rastet më tragjike në vitet 1970 dhe 1976 shkaktuan vdekjen e 70 vetëve dhe në maj të vitit të kaluar një minator humbi jetën kur plasi një zjarr.

Hera e fundit që minatorët morën paisje të reja ishte në vitin 1986. Por pavarësisht nga rreziqet dhe teknologjia e vjetëruar, minatorët e shohin veten si një familje e madhe dhe thonë se megjithëse kalojnë një pjesë të madhe të kohës nën tokë, të paktën e mbushin atë kohë me gaz.

Në përfundim të ditës në errësirë, grate pastrohen, bëjnë pak tualet dhe i kthehen jetës me dritë.
Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
18.12.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

LAJME

Opozita drejt rikthimit në parlament

Ndërmjetësuesi i parlamentit europian Knut Fleckenstein tha sot pas bisedimeve në Tiranë me udhëheqësit politikë shqiptarë se “jam shumë optimist se kemi gjetur menyrën që javën e ardhshme të jenë në parlament të gjithë”
Më tepër

Buxheti për fëmijët në Shqipëri

Studim i organizatës Save the Children mbi të drejtat e fëmijëve dhe buxhetimi për mirëqenien e tyre.
Më tepër

Arrestimet e gazetarëve në Turqi

Arrestimi i gazetarëve po shihet si një përpjekje e qeverisë turke për të minuar pasuesit e Imamit Gulen i cili banon në SHBA
Më tepër

Normalizimi i marrëdhënieve SHBA-Kubë

Vendimi ka zgjuar reagime të përziera, veçanërisht në radhët e komunitetit kubano-amerikan
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • A small group of protesters against the new security law are beaten with wooden clubs and arrested by riot police after shouting against the new law, outside the Parliament building in Nairobi, Kenya.
  • In this photo released today Prince Harry shows children a photograph he has taken during a visit to a herd boy night school constructed by Sentebale in Mokhotlong, Lesotho. Prince Harry was visiting Lesotho to see the work of his charity Sentebale which provides healthcare and education to vulnerable children in Lesotho.
  • In this photo released today Coast Guard members conduct flare training on Plum Island, Massachussetts. (Credit: U.S. Coast Guard/Petty Officer 3rd Class MyeongHi Clegg)
  • Afghan schoolchildren study at an open-air classroom in the Mohmand Dara district in eastern Nangarhar province.
  • A man, whose surname is He, cuddles the body of his dead wife during a sub-zero evening in Shenyang, Liaoning province, China, Dec. 17, 2014. The man sat by the roadside while holding his wife's body for almost two hours till his son came and persuaded him to bring the body home, according to local media. She collapsed in a street and died of heart failure after buying medicine from a pharmacy.
  • Cleaners in protective clothing search for asbestos fibers arround the train station in downtown Roermond, Netherlands. The center of Roermond was closed off and placed under alert following a fire which caused asbestos to drift over the town.
  • Christmas lights are seen during the "Luci d'Artista" (Artist's Lights of Salerno) event in Salerno, southern Italy. The theme for the 2014-2015 event is the Northern Lights and Fairy Tales.
  • Winchester Cathedral choristers speed across the ice during an early morning skate on the ice rink outside Winchester Cathedral, southern England.

Interaktive