E martë, 21 prill, 2015

Lajme / SHBA

Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare

Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare
Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare
Jeri WatsonSteve Ember

Ajo u quajt Lufta e Ftohë për shkak se të dyja palët kundërshtare nuk dëshironin fillimin e një konflikti të drejtpërdrejtë dhe të armatosur, pasi mendohej se armët bërthamore mund të shkatërronin gjithçka. Prandaj, ata luftuan duke mbështetur palë kundërshtare në konflikte në zona të ndryshme të botës si dhe me deklarata të ndërsjellta, që shpesh herë synonin të bënin armikun të dukej qesharak.

Gjatë Luftës së Ftohtë, përveç dy grupeve kundërshtare – atij të SHBA-së së bashku me vendet perëndimore e demokratike nga njëra anë dhe Bashkimit Sovjetik me vendet lindore e komuniste nga ana tjetër – ekzistonte edhe një grup i tretë. Ky grup ishte i përbërë nga vendet që nuk dëshironin të ishin aleatë të njërës apo tjetrës palë në luftë.

Harry Truman ishte presidenti i Shteteve të Bashkuara kur filloi Lufta e Ftohtë. Strategjia e tij për luftën përfshiu edhe të ashtuquajturën “Doktrina Truman”, e cila ishte një plan për t’u dhënë fonde vendeve të kërcënuara nga komunizmi. Ky plan funksionoi mjaft mirë në rastin e Turqisë dhe Greqisë, të cilat nuk arritën të zotëroheshin nga sovjetikët falë fondeve amerikane. Me rëndësi ishte edhe “Plani Marshall”, që kishte si qëllim përforcimin e ekonomive dhe qeverive të Evropës perëndimore me anë të financimit të tyre.

Pas Luftës së Dytë Botërore vendet fituese të luftës vendosën të ndanin Gjermaninë në dy pjesë dhe Berlini ishte në pjesën lindore të vendit që zotërohej nga komunistët. Por megjithatë pjesa perëndimore e qytetit iu la në dorëzim Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre. Një nga momentet më të tensionuara të Luftës së Ftohtë ishte bllokimi nga ana e Bashkimit Sovjetik i rrugëve dhe hekurudhave që çonin në pjesën perëndimore të qytetit. Presidenti Truman vendosi të përgjigjej duke dërguar furnizime me ushqime, qymyr, dhe ilaçe me anë të aeroplanëve ushtarakë. Në këtë veprim, që zgjati më tepër se një vit,  Shtetet e Bashkuara u mbështetën dhe u ndihmuan nga Britania e Madhe dhe Franca.

Në vitin 1949 u krijua Organizata e Traktatit të Atlantikut Verior, e njohur si NATO-ja. Synimi i kësaj aleance ushtarake ishte mbrojta kundër forcave sovjetike në Evropë. Gjashtë vjet më vonë, Bashkimi Sovjetik dhe aleatët e tij evropiano-lindorë formuan aleancën e tyre ushtarake të quajtur Pakti i Varshavës.

Në vitin 1953, udhëheqësi i Bashkimit Sovjetik Josif Stalini vdiq. Kjo i dha mundësinë presidentit të atëhershëm amerikan Ajzsenhauer të fillonte të kumunikonte me udhëheqësit e rinj të vendit komunist. Në korrikun e vitit 1955, u zhvillua në Gjenevë të Zvicrës një takim historik midis presidentit Ajzenhauer dhe kryetarit Sovjetik të Bashkimit Nikolai Bulganin. Edhe pse nuk u arritën marrëveshje të mëdha, ai takim ishte me shumë rëndësi, qoftë edhe për vetë faktin se dy udhëheqësit e vendeve më të fuqishme në botë – njëkohësisht  edhe kundërshtarë në Luftën e Ftohtë – i dhanë dorën njëri-tjetrit.

Po në vitet ’50, Shtetet e Bashkuara filluan të dërgonin këshilltarë ushtarakë për të ndihmuar Vietnamin e Jugut që të mbrohej nga Vietnami i Veriut, i cili ishte komunist. Ky ishte fillimi i asaj që më vonë do të shndërrohej në një luftë të gjatë. Shtetet e Bashkuara e panë veten zhytura në atë luftë, ku u vranë gjithashtu me dhjetëra mijëra ushtarë amerikanë.

Presidenti Xhon Kenedi pasoi zotin Ajzenhaur si President i Shteteve të Bashkuara në vitin 1961. Gjatë po atij viti, dhjetëra mijëra qytetarë gjermano-lindorë filluan të arratiseshin në perëndim. Qeveria e Gjermanisë Lindore ndërtoi një mur në Berlin duke ndarë kështu fizikisht pjesën perëndimore nga ajo lindore e qytetit. Rojet pranë këtij kufiri qëllonin me armë këdo që tentonte të arratisej duke kaluar murin.

Në vitin 1962, shërbimet amerikane të zbulimit njoftuan se në Kubë ishin vendosur raketa të Bashkimit Sovjetik. Ky zbulim solli tensione që mund të kishin çuar në fillimin e një lufte bërthamore. Por udhëheqësi sovjetik Hrushçov ra dakord të hiqte ato raketa prej vendit fqinj të SHBA-së, me kusht që Amerika të mos ndërhynte në Kubë.

Gjatë presidencës së zotit Kenedi u arritën disa marrëveshje të rëndësishme për pakësimin e rezervave të armëve, përshirë ato bërthamore. U instalua gjithashtu një linjë e drejtpërdrejtë telefonike midis Kremlinit dhe Shtëpisë së Bardhë.

Këto përmirësime në marrëdhëniet midis dy vendeve vazhduan edhe në kohën e presidentit Nikson. Ai dhe udhëheqësi sovjetik Brezhnjev u takuan disa herë dhe nënshkruan të tjera marrëveshje mbi kontrollin e stoqeve të armëve.

Por, ngjarja që do të sillte ndryshime rrënjësore në marrëdhëniet midis dy vendeve ishte zgjedhja e Mikail Gorbaçovit si ushëheqës i Bashkimit Sovjetik në vitin 1985. Ai u takua katër herë me presidentin amerikan Regan. Udhëheqësi Gorbaçov tërhoqi trupat sovjetike nga Afganistani si dhe nënshkroi një marrëveshje për zhdukjen totale të raketave bërthamore me rreze të mesme dhe të shkurtër.

Ai gjithashtu vendosi të mos ndërhynte kur në vitin 1989 vendet e Evropës Lindore filluan të shkëpusnin një nga një kontaktet me Kremlinin, si pasojë e protestave popullore brenda tyre. Muri i Berlinit, simboli i Luftës së Ftohtë, u rrëzua në nëntor të atij viti. Brenda disa muajve Gjermania u bashkua. Në vitin 1991, vendet e Paktit të Varshavës e deklaruan atë aleancë zyrtarisht të përfunduar. Lufta e Ftohtë kishte marrë fund.  

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
20.04.2015
Emisioni televiziv Ditari

LAJME

30 etiopianë të vrarë nga IS në Libi

Konfirmimi u bë sot, një ditë pasi grupi Shteti Islamik nxorri një video ku pretendonte se shfaqeshin të krishterë nga Etiopia
Më tepër

Arrestohen 6 amerikanë të radikalizuar

Agjentë të qeverisë amerikane arrestuan gjashtë persona nga Minesota se kishin planifikuar të udhëtonin në Siri për t’u bashkuar me grupin terrorist Shteti Islamik
Më tepër

Al-Shabab përgjegjës për sulmin në Somali

Një sulm me bombë sot ndaj një autobusi të Kombeve të Bashkuara në Somalinë veriore shkaktoi vdekjen e të paktën shtatë vetëve dhe plagosjen e disa të tjerëve
Më tepër

Hashim Thaçi – nuk do të shkojë në Beograd

Organizatorët serbë të një takimi ku paralajmërohej edhe pjesëmarrja e ministrit të jashtëm të Kosovës, anuluan ftesën pas reagimeve të ashpra në Serbi.
Më tepër

Bushati: Shqipëria, rol të rëndësishëm kundër ekstremizmit, si vend i NATO-s dhe urë energjitike

Shqipëria do të jetë mikpritëse e një samiti në maj, për fenomenin e ekstremizmit të dhunshëm, në vazhdën e takimit të parë të këtij lloji që u mbajt në Shtëpinë e Bardhë në shkurt
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Smoke rises during an airstrike on an army weapons depot on a mountain overlooking Yemen's capital Sana'a.
  • Customers watch android robot "Aiko Chihira" at the reception of Mitsukoshi department store in Tokyo, Japan. The lifelike android robot, which was developed by Japanese electronics manufacturer Toshiba, marked her first day at work as a receptionist at the department store greeting customers as they walked in.
  • Rescuers help children disembark in the Sicilian harbor of Pozzallo, Italy. About 100 migrants, including 28 children, were rescued by a merchant vessel in the Sicilian Strait while they were trying to cross.
  • Government officials look on as pirated publications, including DVDs, CDs, etc, are placed on the ground before being destroyed, during a campaign against piracy in Taiyuan, Shanxi province, China.
  • In a photo provided by the Taipei Fire Department, vehicles are seen piled up on each other in an automated parking tower after the lift system failed during the 6.3 magnitude earthquake that struck off the island's eastern coast in Taipei, Taiwan.
  • Roma's fans wave flags as they stand in the tribune during the Italian Serie A soccer match against Atalanta at Olympic stadium in Rome,Italy, April 19, 2015.
  • Pramac Ducati Racing rider Yonny Hernandez of Colombia rides his motorcycle as it catches fire during Argentina's MotoGP Grand Prix at the Termas de Rio Hondo International circuit in Termas de Rio Hondo, April 19, 2015.
  • Andrea Finlay, right, presents the milestone award to Taylor Swift at the 50th annual Academy of Country Music Awards at AT&T Stadium in Arlington, Texas, April 19, 2015.
  • People fly their kites to form the shape of a car in the sky on the beach in Berck, northern France, during the 29th "Rencontres Internationales de Cerfs Volants" (International Kite Meeting) which runs from April 18 to 26.
  • A stuntman rides a motorcycle inside the "Well of Death" attraction during a fair in Bhaktapur, Nepal.
  • Caroline Rotich of Kenya crosses the finish line to win the women's division of the 2015 Boston Marathon in Boston, Massachusetts, USA.
  • An Israeli woman picks buttercup flowers in a field near Kibbutz Nir Yitzhak in southern Israel, just outside the Gaza Strip, April 19, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.