E hënë, 15 shtator, 2014

Lajme / SHBA

Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare

Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare
Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare
Jeri WatsonSteve Ember

Ajo u quajt Lufta e Ftohë për shkak se të dyja palët kundërshtare nuk dëshironin fillimin e një konflikti të drejtpërdrejtë dhe të armatosur, pasi mendohej se armët bërthamore mund të shkatërronin gjithçka. Prandaj, ata luftuan duke mbështetur palë kundërshtare në konflikte në zona të ndryshme të botës si dhe me deklarata të ndërsjellta, që shpesh herë synonin të bënin armikun të dukej qesharak.

Gjatë Luftës së Ftohtë, përveç dy grupeve kundërshtare – atij të SHBA-së së bashku me vendet perëndimore e demokratike nga njëra anë dhe Bashkimit Sovjetik me vendet lindore e komuniste nga ana tjetër – ekzistonte edhe një grup i tretë. Ky grup ishte i përbërë nga vendet që nuk dëshironin të ishin aleatë të njërës apo tjetrës palë në luftë.

Harry Truman ishte presidenti i Shteteve të Bashkuara kur filloi Lufta e Ftohtë. Strategjia e tij për luftën përfshiu edhe të ashtuquajturën “Doktrina Truman”, e cila ishte një plan për t’u dhënë fonde vendeve të kërcënuara nga komunizmi. Ky plan funksionoi mjaft mirë në rastin e Turqisë dhe Greqisë, të cilat nuk arritën të zotëroheshin nga sovjetikët falë fondeve amerikane. Me rëndësi ishte edhe “Plani Marshall”, që kishte si qëllim përforcimin e ekonomive dhe qeverive të Evropës perëndimore me anë të financimit të tyre.

Pas Luftës së Dytë Botërore vendet fituese të luftës vendosën të ndanin Gjermaninë në dy pjesë dhe Berlini ishte në pjesën lindore të vendit që zotërohej nga komunistët. Por megjithatë pjesa perëndimore e qytetit iu la në dorëzim Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre. Një nga momentet më të tensionuara të Luftës së Ftohtë ishte bllokimi nga ana e Bashkimit Sovjetik i rrugëve dhe hekurudhave që çonin në pjesën perëndimore të qytetit. Presidenti Truman vendosi të përgjigjej duke dërguar furnizime me ushqime, qymyr, dhe ilaçe me anë të aeroplanëve ushtarakë. Në këtë veprim, që zgjati më tepër se një vit,  Shtetet e Bashkuara u mbështetën dhe u ndihmuan nga Britania e Madhe dhe Franca.

Në vitin 1949 u krijua Organizata e Traktatit të Atlantikut Verior, e njohur si NATO-ja. Synimi i kësaj aleance ushtarake ishte mbrojta kundër forcave sovjetike në Evropë. Gjashtë vjet më vonë, Bashkimi Sovjetik dhe aleatët e tij evropiano-lindorë formuan aleancën e tyre ushtarake të quajtur Pakti i Varshavës.

Në vitin 1953, udhëheqësi i Bashkimit Sovjetik Josif Stalini vdiq. Kjo i dha mundësinë presidentit të atëhershëm amerikan Ajzsenhauer të fillonte të kumunikonte me udhëheqësit e rinj të vendit komunist. Në korrikun e vitit 1955, u zhvillua në Gjenevë të Zvicrës një takim historik midis presidentit Ajzenhauer dhe kryetarit Sovjetik të Bashkimit Nikolai Bulganin. Edhe pse nuk u arritën marrëveshje të mëdha, ai takim ishte me shumë rëndësi, qoftë edhe për vetë faktin se dy udhëheqësit e vendeve më të fuqishme në botë – njëkohësisht  edhe kundërshtarë në Luftën e Ftohtë – i dhanë dorën njëri-tjetrit.

Po në vitet ’50, Shtetet e Bashkuara filluan të dërgonin këshilltarë ushtarakë për të ndihmuar Vietnamin e Jugut që të mbrohej nga Vietnami i Veriut, i cili ishte komunist. Ky ishte fillimi i asaj që më vonë do të shndërrohej në një luftë të gjatë. Shtetet e Bashkuara e panë veten zhytura në atë luftë, ku u vranë gjithashtu me dhjetëra mijëra ushtarë amerikanë.

Presidenti Xhon Kenedi pasoi zotin Ajzenhaur si President i Shteteve të Bashkuara në vitin 1961. Gjatë po atij viti, dhjetëra mijëra qytetarë gjermano-lindorë filluan të arratiseshin në perëndim. Qeveria e Gjermanisë Lindore ndërtoi një mur në Berlin duke ndarë kështu fizikisht pjesën perëndimore nga ajo lindore e qytetit. Rojet pranë këtij kufiri qëllonin me armë këdo që tentonte të arratisej duke kaluar murin.

Në vitin 1962, shërbimet amerikane të zbulimit njoftuan se në Kubë ishin vendosur raketa të Bashkimit Sovjetik. Ky zbulim solli tensione që mund të kishin çuar në fillimin e një lufte bërthamore. Por udhëheqësi sovjetik Hrushçov ra dakord të hiqte ato raketa prej vendit fqinj të SHBA-së, me kusht që Amerika të mos ndërhynte në Kubë.

Gjatë presidencës së zotit Kenedi u arritën disa marrëveshje të rëndësishme për pakësimin e rezervave të armëve, përshirë ato bërthamore. U instalua gjithashtu një linjë e drejtpërdrejtë telefonike midis Kremlinit dhe Shtëpisë së Bardhë.

Këto përmirësime në marrëdhëniet midis dy vendeve vazhduan edhe në kohën e presidentit Nikson. Ai dhe udhëheqësi sovjetik Brezhnjev u takuan disa herë dhe nënshkruan të tjera marrëveshje mbi kontrollin e stoqeve të armëve.

Por, ngjarja që do të sillte ndryshime rrënjësore në marrëdhëniet midis dy vendeve ishte zgjedhja e Mikail Gorbaçovit si ushëheqës i Bashkimit Sovjetik në vitin 1985. Ai u takua katër herë me presidentin amerikan Regan. Udhëheqësi Gorbaçov tërhoqi trupat sovjetike nga Afganistani si dhe nënshkroi një marrëveshje për zhdukjen totale të raketave bërthamore me rreze të mesme dhe të shkurtër.

Ai gjithashtu vendosi të mos ndërhynte kur në vitin 1989 vendet e Evropës Lindore filluan të shkëpusnin një nga një kontaktet me Kremlinin, si pasojë e protestave popullore brenda tyre. Muri i Berlinit, simboli i Luftës së Ftohtë, u rrëzua në nëntor të atij viti. Brenda disa muajve Gjermania u bashkua. Në vitin 1991, vendet e Paktit të Varshavës e deklaruan atë aleancë zyrtarisht të përfunduar. Lufta e Ftohtë kishte marrë fund.  

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
14.09.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet. Ju mund të gjeni gjithashtu të rejat e fundit nga mjekësia dhe shkenca, si edhe nga bota e artit.

LAJME

Ebola i merr jetën një mjekeje të përkushtuar

Dr. Olivette Buck, drejtoreshë spitali në Freetown, vdiq vetëm pesë ditë pasi analizat treguan se ishte infektuar me sëmundjen
Më tepër

Paris, takim për koalicionin e gjerë kundër ISIL-it

Presidentit francez Hollande takohet me Sekretarin Kerry dhe me ministrat e jashtëm evropianë dhe arabë
Më tepër

Merkel, luftë kundër anti-semitizimit

Zonja Merkel foli në një demonstratë me temë "Kurrë më urrejtje ndaj hebrejve", të organizuar para Portës së Brandenburg-ut në Berlin
Më tepër

Ibroçi: Arsimi, armë kundër pabarazisë gjinore

Intervistë me Etrita Ibroçin, aktiviste dhe operatore financiare në Nju Jork e firmës Kepler Cheuvreux
Më tepër

Atmosfera në prag të vizitës së Papa Françeskut

Në Shqipëri janë në përfundim e sipër përgatitjet për pritjen e Papa Françeskut, i cili do të vizitojë vendin më 21 shtator.
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Palestinian students look inside a classroom that witnesses said was shelled by Israel during its offensive, on the first day of the new school year east of Gaza City.
  • A competitor competes in the Mud Madness race, at Foymore Lodge in Portadown, County Armagh.
  • A flood-damaged bridge on an overflowing flood channel is seen from an Indian Air Force helicopter on the outskirts of Srinagar.
  • A cat watches from behind a dusty window of an apartment building in Bucharest, Romania.
  • People vote at a polling station during the Swedish general elections in Stockholm.
  • A Pakistani looks at a sack of relief goods dropped from a helicopter in the flooded village of Multan district.
  • Two women taking a selfie get hit with tomatoes during a tomato fight in front of the Royal Palace turning Amsterdam's central Dam Square into a red pulpy mess, the Netherlands.
  • A visitor touches the artwork "Nevskiy Prospect" by artist Elena Pavlova during the paper arts festival in St. Petersburg, Russia.
  • An Indian man splashes into a pool of mud during a ‘Mud Run’ organized by an group that promotes adventure sports in Hyderabad.
  • Mitch Winehouse looks at a statue of his late daughter, Amy Winehouse, after it was unveiled in Camden's Stables Market, in London, England.
  • Qatar's Nasser al-Attiyah powers through a water crossing in his Ford on the final day of the (WRC) Rally of Australia, near Lowanna on the New South Wales central coast.
  • A giraffe hides from the rain in its paddock at the Moscow Zoo, Russia.
  • Mahindra Moto3 rider Miguel Oliveira of Portugal crashes during the San Marino Grand Prix in Misano Adriatico circuit in central Italy.
  • Surfers ride a wave as a whale-shaped kite flies above them during the annual Festival of the Winds at Sydney's Bondi Beach, Australia.

Interaktive

Amerika në 60 sekonda

No records found for this widget:806

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.