E hënë, 31 gusht, 2015

Lajme / SHBA

Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare

Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare
Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare
Jeri WatsonSteve Ember

Ajo u quajt Lufta e Ftohë për shkak se të dyja palët kundërshtare nuk dëshironin fillimin e një konflikti të drejtpërdrejtë dhe të armatosur, pasi mendohej se armët bërthamore mund të shkatërronin gjithçka. Prandaj, ata luftuan duke mbështetur palë kundërshtare në konflikte në zona të ndryshme të botës si dhe me deklarata të ndërsjellta, që shpesh herë synonin të bënin armikun të dukej qesharak.

Gjatë Luftës së Ftohtë, përveç dy grupeve kundërshtare – atij të SHBA-së së bashku me vendet perëndimore e demokratike nga njëra anë dhe Bashkimit Sovjetik me vendet lindore e komuniste nga ana tjetër – ekzistonte edhe një grup i tretë. Ky grup ishte i përbërë nga vendet që nuk dëshironin të ishin aleatë të njërës apo tjetrës palë në luftë.

Harry Truman ishte presidenti i Shteteve të Bashkuara kur filloi Lufta e Ftohtë. Strategjia e tij për luftën përfshiu edhe të ashtuquajturën “Doktrina Truman”, e cila ishte një plan për t’u dhënë fonde vendeve të kërcënuara nga komunizmi. Ky plan funksionoi mjaft mirë në rastin e Turqisë dhe Greqisë, të cilat nuk arritën të zotëroheshin nga sovjetikët falë fondeve amerikane. Me rëndësi ishte edhe “Plani Marshall”, që kishte si qëllim përforcimin e ekonomive dhe qeverive të Evropës perëndimore me anë të financimit të tyre.

Pas Luftës së Dytë Botërore vendet fituese të luftës vendosën të ndanin Gjermaninë në dy pjesë dhe Berlini ishte në pjesën lindore të vendit që zotërohej nga komunistët. Por megjithatë pjesa perëndimore e qytetit iu la në dorëzim Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre. Një nga momentet më të tensionuara të Luftës së Ftohtë ishte bllokimi nga ana e Bashkimit Sovjetik i rrugëve dhe hekurudhave që çonin në pjesën perëndimore të qytetit. Presidenti Truman vendosi të përgjigjej duke dërguar furnizime me ushqime, qymyr, dhe ilaçe me anë të aeroplanëve ushtarakë. Në këtë veprim, që zgjati më tepër se një vit,  Shtetet e Bashkuara u mbështetën dhe u ndihmuan nga Britania e Madhe dhe Franca.

Në vitin 1949 u krijua Organizata e Traktatit të Atlantikut Verior, e njohur si NATO-ja. Synimi i kësaj aleance ushtarake ishte mbrojta kundër forcave sovjetike në Evropë. Gjashtë vjet më vonë, Bashkimi Sovjetik dhe aleatët e tij evropiano-lindorë formuan aleancën e tyre ushtarake të quajtur Pakti i Varshavës.

Në vitin 1953, udhëheqësi i Bashkimit Sovjetik Josif Stalini vdiq. Kjo i dha mundësinë presidentit të atëhershëm amerikan Ajzsenhauer të fillonte të kumunikonte me udhëheqësit e rinj të vendit komunist. Në korrikun e vitit 1955, u zhvillua në Gjenevë të Zvicrës një takim historik midis presidentit Ajzenhauer dhe kryetarit Sovjetik të Bashkimit Nikolai Bulganin. Edhe pse nuk u arritën marrëveshje të mëdha, ai takim ishte me shumë rëndësi, qoftë edhe për vetë faktin se dy udhëheqësit e vendeve më të fuqishme në botë – njëkohësisht  edhe kundërshtarë në Luftën e Ftohtë – i dhanë dorën njëri-tjetrit.

Po në vitet ’50, Shtetet e Bashkuara filluan të dërgonin këshilltarë ushtarakë për të ndihmuar Vietnamin e Jugut që të mbrohej nga Vietnami i Veriut, i cili ishte komunist. Ky ishte fillimi i asaj që më vonë do të shndërrohej në një luftë të gjatë. Shtetet e Bashkuara e panë veten zhytura në atë luftë, ku u vranë gjithashtu me dhjetëra mijëra ushtarë amerikanë.

Presidenti Xhon Kenedi pasoi zotin Ajzenhaur si President i Shteteve të Bashkuara në vitin 1961. Gjatë po atij viti, dhjetëra mijëra qytetarë gjermano-lindorë filluan të arratiseshin në perëndim. Qeveria e Gjermanisë Lindore ndërtoi një mur në Berlin duke ndarë kështu fizikisht pjesën perëndimore nga ajo lindore e qytetit. Rojet pranë këtij kufiri qëllonin me armë këdo që tentonte të arratisej duke kaluar murin.

Në vitin 1962, shërbimet amerikane të zbulimit njoftuan se në Kubë ishin vendosur raketa të Bashkimit Sovjetik. Ky zbulim solli tensione që mund të kishin çuar në fillimin e një lufte bërthamore. Por udhëheqësi sovjetik Hrushçov ra dakord të hiqte ato raketa prej vendit fqinj të SHBA-së, me kusht që Amerika të mos ndërhynte në Kubë.

Gjatë presidencës së zotit Kenedi u arritën disa marrëveshje të rëndësishme për pakësimin e rezervave të armëve, përshirë ato bërthamore. U instalua gjithashtu një linjë e drejtpërdrejtë telefonike midis Kremlinit dhe Shtëpisë së Bardhë.

Këto përmirësime në marrëdhëniet midis dy vendeve vazhduan edhe në kohën e presidentit Nikson. Ai dhe udhëheqësi sovjetik Brezhnjev u takuan disa herë dhe nënshkruan të tjera marrëveshje mbi kontrollin e stoqeve të armëve.

Por, ngjarja që do të sillte ndryshime rrënjësore në marrëdhëniet midis dy vendeve ishte zgjedhja e Mikail Gorbaçovit si ushëheqës i Bashkimit Sovjetik në vitin 1985. Ai u takua katër herë me presidentin amerikan Regan. Udhëheqësi Gorbaçov tërhoqi trupat sovjetike nga Afganistani si dhe nënshkroi një marrëveshje për zhdukjen totale të raketave bërthamore me rreze të mesme dhe të shkurtër.

Ai gjithashtu vendosi të mos ndërhynte kur në vitin 1989 vendet e Evropës Lindore filluan të shkëpusnin një nga një kontaktet me Kremlinin, si pasojë e protestave popullore brenda tyre. Muri i Berlinit, simboli i Luftës së Ftohtë, u rrëzua në nëntor të atij viti. Brenda disa muajve Gjermania u bashkua. Në vitin 1991, vendet e Paktit të Varshavës e deklaruan atë aleancë zyrtarisht të përfunduar. Lufta e Ftohtë kishte marrë fund.  

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
30.08.2015
Emisioni televiziv Ditari

LAJME

Presidenti Obama në konferencën klimatike

Konferenca ndërkombëtare në Alaskë synon të nxisë vullnetin e duhur politik përpara bisedimeve të OKB-së për ndryshimet klimatike
Më tepër

Vendet e BE-së të alarmuar nga kriza e imigrantëve

Ministrat e Brendshëm dhe të Drejtësisë do të mbajnë një takim të jashtëzakonshëm për gjendjen e krijuar më 14 shtator në Bruksel
Më tepër

Urdhër arreste të reja për sulmin në Bangkok

Autoritetet tajlandeze kanë shtuar numrin e të dyshuarve për sulmin e 17 gushtit në Bangkok që la pas vetes 20 të vrarë e mbi 100 të plagosur
Më tepër

ENI zbulon rezerva shumë të mëdha gazi natyror

Gjigandi energjitik italian zbulon në detin Mesdhe, pranë ujrave territoriale egjiptiane depozitën më të madhe të gazit natyror
Më tepër

Selishtë, humbasin jetën dy minatorë

Shkëputja e një masivi dheu aksidentoi dy minatorët, njëri 54 dhe tjetri 35 vjeçar, duke u shkaktuar plagë të rënda në trup
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Ashton Eaton of the U.S. gestures as he holds a giant $100,000 cheque for his world record in the men's decathlon during the 15th IAAF World Championships at the National Stadium in Beijing, China.
  • People hold placards and shout slogans as they gather outside the parliament in Tokyo to protest against Japan's Prime Minister Shinzo Abe's security bill, in this photo taken by Kyodo.
  • Israeli border police detain a Palestinian during a protest  in Beit Jala, West Bank, against the Israeli separation barrier.
  • A statue on the roof of the Portuguese finance ministry in Lisbon is silhouetted against a so-called "supermoon" full moon, Aug. 29 2015. Supermoon, or perigee moon, is the name given when the full or new moon comes closest to the Earth making it appear bigger.
  • A Norwegian sailor stands on the deck of the Siem Pilot ship during a migrants search and rescue mission in the Mediterranean Sea.
  • People stand around a crater at the site of a Saudi-led airstrike in Yemen's capital Sana'a.
  • A protester offers prayers on the second day of a demonstration demanding Prime Minister Najib Razak’s resignation and electoral reforms in Kuala Lumpur. Tens of thousands of Malaysians swarmed central Kuala Lumpur to call for the prime minister's ouster over corruption allegations and demand broader reforms, defying warnings by police who had declared the rally illegal.
  • A devotee takes a selfie during a procession of elephant headed Hindu god Ganesh in Mumbai, India.
  • Firefighters puts out a wildfire in Lucenza, in Cualedro, near Ourense, Spain.
  • Pregnant women cross a road as they parade in central Minsk, Belarus.
  • Team Artemis Racing Sweden, skippered by Nathan Outteridge, competes in the first day of races of the 35th America's Cup World Series, in Gothenburg, western Sweden,  Aug. 29, 2015.
  • Dancers wearing masks and kimonos perform in the streets at the "Super Yosakoi 2015" dance festival in Tokyo, Japan.
  • A perigee moon, also known as a super moon, rises above the Orthodox Church in the town of Novogrudok, 150 kilometers (93 miles) west of the capital Minsk, Belarus, Aug. 29, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.