E enjte, 24 korrik, 2014

Lajme / SHBA

Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare

Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare
Lufta e Ftohtë dhe marrëdhëniet midis dy blloqeve kundërshtare
Jeri WatsonSteve Ember

Ajo u quajt Lufta e Ftohë për shkak se të dyja palët kundërshtare nuk dëshironin fillimin e një konflikti të drejtpërdrejtë dhe të armatosur, pasi mendohej se armët bërthamore mund të shkatërronin gjithçka. Prandaj, ata luftuan duke mbështetur palë kundërshtare në konflikte në zona të ndryshme të botës si dhe me deklarata të ndërsjellta, që shpesh herë synonin të bënin armikun të dukej qesharak.

Gjatë Luftës së Ftohtë, përveç dy grupeve kundërshtare – atij të SHBA-së së bashku me vendet perëndimore e demokratike nga njëra anë dhe Bashkimit Sovjetik me vendet lindore e komuniste nga ana tjetër – ekzistonte edhe një grup i tretë. Ky grup ishte i përbërë nga vendet që nuk dëshironin të ishin aleatë të njërës apo tjetrës palë në luftë.

Harry Truman ishte presidenti i Shteteve të Bashkuara kur filloi Lufta e Ftohtë. Strategjia e tij për luftën përfshiu edhe të ashtuquajturën “Doktrina Truman”, e cila ishte një plan për t’u dhënë fonde vendeve të kërcënuara nga komunizmi. Ky plan funksionoi mjaft mirë në rastin e Turqisë dhe Greqisë, të cilat nuk arritën të zotëroheshin nga sovjetikët falë fondeve amerikane. Me rëndësi ishte edhe “Plani Marshall”, që kishte si qëllim përforcimin e ekonomive dhe qeverive të Evropës perëndimore me anë të financimit të tyre.

Pas Luftës së Dytë Botërore vendet fituese të luftës vendosën të ndanin Gjermaninë në dy pjesë dhe Berlini ishte në pjesën lindore të vendit që zotërohej nga komunistët. Por megjithatë pjesa perëndimore e qytetit iu la në dorëzim Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre. Një nga momentet më të tensionuara të Luftës së Ftohtë ishte bllokimi nga ana e Bashkimit Sovjetik i rrugëve dhe hekurudhave që çonin në pjesën perëndimore të qytetit. Presidenti Truman vendosi të përgjigjej duke dërguar furnizime me ushqime, qymyr, dhe ilaçe me anë të aeroplanëve ushtarakë. Në këtë veprim, që zgjati më tepër se një vit,  Shtetet e Bashkuara u mbështetën dhe u ndihmuan nga Britania e Madhe dhe Franca.

Në vitin 1949 u krijua Organizata e Traktatit të Atlantikut Verior, e njohur si NATO-ja. Synimi i kësaj aleance ushtarake ishte mbrojta kundër forcave sovjetike në Evropë. Gjashtë vjet më vonë, Bashkimi Sovjetik dhe aleatët e tij evropiano-lindorë formuan aleancën e tyre ushtarake të quajtur Pakti i Varshavës.

Në vitin 1953, udhëheqësi i Bashkimit Sovjetik Josif Stalini vdiq. Kjo i dha mundësinë presidentit të atëhershëm amerikan Ajzsenhauer të fillonte të kumunikonte me udhëheqësit e rinj të vendit komunist. Në korrikun e vitit 1955, u zhvillua në Gjenevë të Zvicrës një takim historik midis presidentit Ajzenhauer dhe kryetarit Sovjetik të Bashkimit Nikolai Bulganin. Edhe pse nuk u arritën marrëveshje të mëdha, ai takim ishte me shumë rëndësi, qoftë edhe për vetë faktin se dy udhëheqësit e vendeve më të fuqishme në botë – njëkohësisht  edhe kundërshtarë në Luftën e Ftohtë – i dhanë dorën njëri-tjetrit.

Po në vitet ’50, Shtetet e Bashkuara filluan të dërgonin këshilltarë ushtarakë për të ndihmuar Vietnamin e Jugut që të mbrohej nga Vietnami i Veriut, i cili ishte komunist. Ky ishte fillimi i asaj që më vonë do të shndërrohej në një luftë të gjatë. Shtetet e Bashkuara e panë veten zhytura në atë luftë, ku u vranë gjithashtu me dhjetëra mijëra ushtarë amerikanë.

Presidenti Xhon Kenedi pasoi zotin Ajzenhaur si President i Shteteve të Bashkuara në vitin 1961. Gjatë po atij viti, dhjetëra mijëra qytetarë gjermano-lindorë filluan të arratiseshin në perëndim. Qeveria e Gjermanisë Lindore ndërtoi një mur në Berlin duke ndarë kështu fizikisht pjesën perëndimore nga ajo lindore e qytetit. Rojet pranë këtij kufiri qëllonin me armë këdo që tentonte të arratisej duke kaluar murin.

Në vitin 1962, shërbimet amerikane të zbulimit njoftuan se në Kubë ishin vendosur raketa të Bashkimit Sovjetik. Ky zbulim solli tensione që mund të kishin çuar në fillimin e një lufte bërthamore. Por udhëheqësi sovjetik Hrushçov ra dakord të hiqte ato raketa prej vendit fqinj të SHBA-së, me kusht që Amerika të mos ndërhynte në Kubë.

Gjatë presidencës së zotit Kenedi u arritën disa marrëveshje të rëndësishme për pakësimin e rezervave të armëve, përshirë ato bërthamore. U instalua gjithashtu një linjë e drejtpërdrejtë telefonike midis Kremlinit dhe Shtëpisë së Bardhë.

Këto përmirësime në marrëdhëniet midis dy vendeve vazhduan edhe në kohën e presidentit Nikson. Ai dhe udhëheqësi sovjetik Brezhnjev u takuan disa herë dhe nënshkruan të tjera marrëveshje mbi kontrollin e stoqeve të armëve.

Por, ngjarja që do të sillte ndryshime rrënjësore në marrëdhëniet midis dy vendeve ishte zgjedhja e Mikail Gorbaçovit si ushëheqës i Bashkimit Sovjetik në vitin 1985. Ai u takua katër herë me presidentin amerikan Regan. Udhëheqësi Gorbaçov tërhoqi trupat sovjetike nga Afganistani si dhe nënshkroi një marrëveshje për zhdukjen totale të raketave bërthamore me rreze të mesme dhe të shkurtër.

Ai gjithashtu vendosi të mos ndërhynte kur në vitin 1989 vendet e Evropës Lindore filluan të shkëpusnin një nga një kontaktet me Kremlinin, si pasojë e protestave popullore brenda tyre. Muri i Berlinit, simboli i Luftës së Ftohtë, u rrëzua në nëntor të atij viti. Brenda disa muajve Gjermania u bashkua. Në vitin 1991, vendet e Paktit të Varshavës e deklaruan atë aleancë zyrtarisht të përfunduar. Lufta e Ftohtë kishte marrë fund.  

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
24.07.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet. Ju mund të gjeni gjithashtu të rejat e fundit nga mjekësia dhe shkenca, si edhe nga bota e artit. Ditarin ju mund ta ndiqni njëkohësisht edhe në valët e radios.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.

LAJME

E majta shqiptare dështon të miratojë ndryshimet e ligjit për KLD

Disa deputetë të saj, në mënyrë demostrative u larguan nga salla
Më tepër

FMN ul parashikimin për rritjen globale

Përparim i ngadaltë në SHBA, ulje optimizmi për tregjet në zhvillim
Më tepër

Kryeministri i Ukrainës do të japë dorëheqjen

Arseniy Yatsenyuk largohet pas shpërbërjes së koalicionit qeveritar
Më tepër

Rripi i Gazës: Dhjetëra të vrarë dhe plagosur në një shkollë

Zyrtarët e Shëndetësisë në Gaza thonë se një predhë izraelite goditi shkollën e menaxhuar nga Kombet e Bashkuara
Më tepër

Central me gaz natyror

Një kompani amerikane energjitike thotë se teknologjitë e gjelbra janë hapi i duhur edhe nga ana e biznesit
Më tepër

Amerika në 60 sekonda

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Amerika në 60 sekondai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
22.07.2014
Amerika në 60 sekonda

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • A convoy of hearses carry the remains of the victims of the Malaysia Airlines flight MH17 plane crash from an airbase in Eindhoven to Hilversum, The Netherlands, drives through Waardenburg after a Dutch Air Force C-130 Hercules plane and an Australian Royal Air Force C17 transporting the remains arrived from Kharkiv, Ukraine.
  • A Palestinian man cries after bringing a child, wounded in an Israeli strike on a compound housing a U.N. school in Beit Hanoun, in the northern Gaza Strip, to the emergency room of the Kamal Adwan hospital in Beit Lahiya.
  • Light streaks and smoke trails are seen as rockets are launched from Gaza towards Israel, July 23, 2014.
  • Migrant workers sleep under a mosquito net beneath an overpass in Mumbai, India.
  • Race leader Astana team rider Vincenzo Nibali of Italy pushes away a spectator as he cycles to win the 145.5km 18th stage of the Tour de France cycling race between Pau and Hautacam.
  • In this photo provided by the Vatican newspaper L'Osservatore Romano, Pope Francis meets Meriam Ibrahim, from Sudan, with her daughter Maya in her arms, in his Santa Marta residence, at the Vatican. The Sudanese woman, who was sentenced to death in Sudan for refusing to recant her Christian faith, has arrived in Italy along with her family, including the infant born in prison.
  • A visitor takes a nap on a couch at the National Museum of Emerging Science and Innovation, in Tokyo, Japan.
  • A man stands in his backyard and looks at the wreckage of a TransAsia Airways turboprop plane that crashed on Taiwan's offshore island Penghu.
  • Buses are stranded in a flooded street in Fuzhou, Fujian province, China. Typhoon Matm headed into China after hitting Taiwan and it was downgraded from typhoon to tropical storm.
  • A worker installing the bronze statue of Pope John Paul II at St. Mary's Cathedral in Hangburg, Germany gestures.
  • People watch the cruise liner Costa Concordia moving anticlockwise during the refloat operation maneuvers at Giglio Island, italy, July 23, 2014. A convoy of 14 vessels, led by the tug boat Blizzard, towed the Concordia to a port near Genoa in northern Italy where it is going to be broken up for scrap.
  • Candidates of the Miss Las Pinas Water Lily beauty pageant pose with their gowns made from dried water lilies during a media presentation in Las Pinas city, south of Manila, Philippines.
  • A couple look at stone sculptures at the Remic Rapids in the Ottawa River during sunset at Ottawa, Canada, July 23, 2014.
  • German pianist Stefan Aaron plays an orange piano on a "flying carpet" platform suspended from a helicopter, over the Munich airport, July 23, 2014.
  • Chris Keyes is seen outside the convention center during preview night at the 2014 Comic-Con International Convention held in San Diego, California, USA, July 23, 2014.

Interaktive