E martë, 02 shtator, 2014

Lajme / Shëndetësi

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Zëri Amerikës

Mjekët dhe shkencëtarët amerikanë vazhdojnë të zbulojnë misteret e panjohura trurit të njeriut, me shpresën për ta kuptuar më mirë këtë organ pak të njohur. Puna e tyre do t’u vijë në ndihmë personave që kanë pësuar dëmtime serioze të trurit, si p.sh., ligjvenësja amerikane Gabrila Gifford, e cila u plagos rëndë gjatë sulmit me armë zjarri në Tusson të Arizonës. 

E krahasuar me një kompjuter të sofistikuar, kjo masë rreth një kilogramë e gjysëm, që quhet tru,  mund të mos duket si ndonjë gjë e madhe. Por kur dëmtohet, truri reagon, duke ju përshtatur situatës së re që kalon njeriu. Sa kompjutera të prishur, pasi kanë rënë në tokë mund ta bëjnë një gjë të tillë? Pikërisht këtë fleksibilietet dhe aftësi rigjenerimi shpresojnë të inkurajojnë mjekët tek ligjvënësja demokrate Gabrille Gifford, e cila u qëllua me armë zjarri në kokë më 8 janar. Ajo u plagos gjatë një takimi me zgjedhësit e saj në Tusson, të Arizonës. Rikuperimi nga një dëmtim i rëndë i trurit është një process i gjatë dhe i dhimbshëm dhe edhe pse pacientët mund të përmirësohen dukshëm, ekspertët paralajmërojnë se pritshmëria nuk është që ata të bëhen pikërisht ashtu siç ishin më parë.

Steven Flanagan, Shef i Katedrës së Mjekësisë Rehabilituese në Universitetin e Nju Jorkut, thotë:

"Në rastin e ligjvenëses Gifford jemi duke studiuar ato pjesë të trurit që janë dëmtuar, problemet që lidhen me të folurën, ekuilibrin, lëvizjen e krahëve, apo këmbëve, të menduarit, apo ndoshta në kontrollin e emocioneve.”

Shkencëtarët vazhdojnë të zhbulojnë se si truri rimëkombet nga dëmtimet traumatike dhe si mund të nxitet ky proces.

Truri përmban ndoshta 100 miliardë qeliza nervore, ku secila prej tyre është e lidhur me rreth 1 mijë qeliza të tjera, të quajtura neurone. Këto lidhje formojnë qarqe, të cilat janë themeli i aktivitetit të trurit. Dëmtimet në tru mund ta çrregullojnë këtë aktivitet në forma të ndryshme. P.sh., kur e përplas kokën gjatë një aksidenti me makinë, cipa e trurit mund të tendoset e të çahet. Ndërsa një dëmtim depërtues thellë në tru si p.sh., nga një plumb, shkakton dëme më të lokalizuara; por forca e goditjes mund të dëmtojë lidhjet edhe të atyre neuroneve  që nuk janë pranë rrugës ku ka kaluar plumbi. Pra gjendja e pacinetit varet nga ajo pjesë e trurit që është dëmtuar. Pacienti mund të ketë problem me gjetjen e fjalëve për të folur, me kujtesën, organizimin e përparësive, njohjen e fytyrave, të kuptuarit, apo edhe për të bërë disa gjëra njëkohësisht. Nganjëherë pacienti mund të ketë probleme me ecjen, me lëvizjen për të kapur diçka, për t’u  veshur, ose për t’u ushqyer.

"Në përgjithësi, dëmtimi i trurit shfaqet si një sëmudje kronike. Shpesh njerëzit mbeten me dëmtime që nuk rikuperohen plotësisht përsa i përket aftëtisë për të menduar, lëvizjeve motorike, apo edhe aftësisë për të folur dhe kjo ndryshon nga një person tek tjetri, dikush përmirësiohet më shumë, dikush më pak."- thote mjeku.

Si përmirësohet  gjendja e trurit?

Dr. Flanagan shpjegon se fillimisht, truri dhe trupi kanë procesin e tyre të riparimit, enjtja kalon, gjaku absorbohet dhe kjo sjell një përmirësim të gjendjes së të sëmurit. Por kur dëmtimi ka qenë i madh, atëhere fillon procesi i rehabilitimit dhe mjekët i nxisin pacientët të bëjnë aktivitete të ndryshme për t’u ushtruar”.

Në disa raste, qelizat e trurit që janë goditur, nuk kanë vdekur, pra ato mund të rikativizohen. Një e veçantë tjetër është se lidhjet e neuroneve në tru nuk janë të pandryshueshme.   Psh, në se pjesa e dëmtuar e trurit është një zonë e vogël, mund të aktivizohen neuruone të reja, të cilat zëvendësojnë ato të shkatërruarat. Lidhjet ekzistuese mund të fuqizohen, duke i lejuar neuronet të bashkëveprojnë më mirë se më parë.

Qarqet e reja të krijuara në tru, mund të sjellin ndryshime në të folurit, apo shprehjen e fytyrës së një personi. Kur aftësia e të folurit është dëmtuar atëhere njeriu përdor më tepër mimikën. Shpesh, qarqet  e reja të krijuara në tru, nxiten nga  veprimet e pacientit. Kjo është arsyeja përse mjekët rekomandojnë që pacientët me dëmtime në tru ta fillojnë fazën e rehabilitimit sa më shpejt që të jetë e mundur.

 Periudha e rikuperimit mund të jetë e gjatë. Megjithatë, vitin e parë ndodh rikuperimi më i madh. … Dhe shumica e pacientëve me dëmtime në tru shfaqin përmirësim në 12 muajt e parë pas goditjes. Gabriella Gifford vazhdon të rikuperohet. Ajo tani ka filluar të flasë.  Fjala e saj e parë ishte bukë e thekur, që e pa ndërsa po hante mëngjes. Shkencëtarët vazhdojnë kërkimet për të zbuluar sekretet e trurit njerëzor, për t’i ndihmuar personat që vuajnë nga dëmtime të rënda në tru, si ligjvenësja Gifford, që të rikuperohen, për të patur një jetë më mirë.  

 

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
01.09.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

LAJME

Irak, Turma civilësh sulmojnë parlamentin

Protestuesit janë të revoltuar për fatin e të afërmve të rrëmbyer nga Shteti Islamik
Më tepër

SHBA, sulm ajror kundër grupit Al-Shabab

Zëdhënësi i Pentagonit, John Kirby konfirmoi sulmin dhe tha se Shtetet e Bashkuara janë duke bërë "vlerësimin e rezultateve" të sulmit.
Më tepër

Parlamenti rrëzon dekretet e Presidentit Nishani

Kryeministri Rama: Presidenti ka goditur tre prioritete kombëtare. Opozita vazhdon bojkotin. Rama: nuk mund të bëjmë babysitter-in e saj
Më tepër

Ukrainë, seperatistët duan bisedime për armëpushim

Separatistët pro-rusë thonë se janë të gatshëm të mbeten pjesë e Ukrainës, nëse atyre u jepet më shumë autonomi.
Më tepër

NATO krijon një forcë të reagimit të shpejtë në përgjigje të krizës në Ukrainë

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Anders Fogh Rasmussen tha se forca do të përfshijë disa mijëra trupa që do të kenë mbeshtetje nga ajri, deti dhe forcat speciale.
Më tepër

Amerika në 60 sekonda

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Amerika në 60 sekondai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
08.08.2014
Amerika në 60 sekonda

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • People mourn inside School Number One during a ceremony commemorating the victims of the 2004 hostage crisis in the southern Russian town of Beslan.
  • A fisherman collects dead "popocha" fish at the lagoon of Cajititlan in Tlajomulco de Zuniga, Jalisco State, Mexico. At least 48 tons of fish have turned up dead in the lagoon in western part of the country and authorities are investigating whether a wastewater treatment plant is to blame.
  • Anti-government protesters beat a riot policeman after clashes during the Revolution March in Islamabad, Pakistan.
  • A Sri Lankan family is silhouetted against a street lamp as they walk in the Galle Face Green sea promenade at dusk in Colombo.
  • Workers dry the court after a suspension of play due to rain at the 2014 U.S. Open tennis tournament in New York, Aug. 31, 2014.
  • A piece of a mortar projectile is seen on a road near the airport in Donetsk, eastern Ukraine. Separatists claimed another victory with what they said was the withdrawal of Ukrainian soldiers from the airport at Donetsk, the main city in the industrial southeast.
  • Workers from a company outsourced by Mexico's state-owned oil company Pemex try to remove fuel after a pipeline spill of premium gasoline contaminated the Hondo River near the town of Tierra Blanca, Aug. 31, 2014.
  • A Sikh man performs a stunt with fire during the celebrations of the 410th anniversary of the installation of the Guru Granth Sahib, the religious book of Sikhs, in the northern Indian city of Amritsar.
  • Soldiers of Belarus special mission unit take part in a demonstration at the cadet of the Suvorov military school during the traditional school year opening ceremony in Minsk.
  • A man grabs a flag as he slips off the "gostra", a pole covered in grease, during the celebrations for the religious feast of St. Julian, patron of the town of St. Julian's, outside Valletta, Malta, Aug. 31, 2014.
  • French cyclist Claude Bares, rides on his bicycle at the Alto Irpavi velodrome in La Paz, Bolivia, Aug. 31, 2014.
  • A journalist tries to use the new device using 3D-heptics technology which gives users tectale and kinethetic feeling virtually at a press preview in Tsukuba, suburban Tokyo. Japan's high-tech venture Miraisens unveiled a 3D technolog that promises users to enjoy "bodily sensation" through reaction feelings of touching, pushing and pulling virtual objects. The new technology "fools human brains" by creating illusions with different patters of vibration from a small device on a fingertip and 3D images.

Interaktive