E martë, 29 korrik, 2014

Lajme / Shëndetësi

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Zëri Amerikës

Mjekët dhe shkencëtarët amerikanë vazhdojnë të zbulojnë misteret e panjohura trurit të njeriut, me shpresën për ta kuptuar më mirë këtë organ pak të njohur. Puna e tyre do t’u vijë në ndihmë personave që kanë pësuar dëmtime serioze të trurit, si p.sh., ligjvenësja amerikane Gabrila Gifford, e cila u plagos rëndë gjatë sulmit me armë zjarri në Tusson të Arizonës. 

E krahasuar me një kompjuter të sofistikuar, kjo masë rreth një kilogramë e gjysëm, që quhet tru,  mund të mos duket si ndonjë gjë e madhe. Por kur dëmtohet, truri reagon, duke ju përshtatur situatës së re që kalon njeriu. Sa kompjutera të prishur, pasi kanë rënë në tokë mund ta bëjnë një gjë të tillë? Pikërisht këtë fleksibilietet dhe aftësi rigjenerimi shpresojnë të inkurajojnë mjekët tek ligjvënësja demokrate Gabrille Gifford, e cila u qëllua me armë zjarri në kokë më 8 janar. Ajo u plagos gjatë një takimi me zgjedhësit e saj në Tusson, të Arizonës. Rikuperimi nga një dëmtim i rëndë i trurit është një process i gjatë dhe i dhimbshëm dhe edhe pse pacientët mund të përmirësohen dukshëm, ekspertët paralajmërojnë se pritshmëria nuk është që ata të bëhen pikërisht ashtu siç ishin më parë.

Steven Flanagan, Shef i Katedrës së Mjekësisë Rehabilituese në Universitetin e Nju Jorkut, thotë:

"Në rastin e ligjvenëses Gifford jemi duke studiuar ato pjesë të trurit që janë dëmtuar, problemet që lidhen me të folurën, ekuilibrin, lëvizjen e krahëve, apo këmbëve, të menduarit, apo ndoshta në kontrollin e emocioneve.”

Shkencëtarët vazhdojnë të zhbulojnë se si truri rimëkombet nga dëmtimet traumatike dhe si mund të nxitet ky proces.

Truri përmban ndoshta 100 miliardë qeliza nervore, ku secila prej tyre është e lidhur me rreth 1 mijë qeliza të tjera, të quajtura neurone. Këto lidhje formojnë qarqe, të cilat janë themeli i aktivitetit të trurit. Dëmtimet në tru mund ta çrregullojnë këtë aktivitet në forma të ndryshme. P.sh., kur e përplas kokën gjatë një aksidenti me makinë, cipa e trurit mund të tendoset e të çahet. Ndërsa një dëmtim depërtues thellë në tru si p.sh., nga një plumb, shkakton dëme më të lokalizuara; por forca e goditjes mund të dëmtojë lidhjet edhe të atyre neuroneve  që nuk janë pranë rrugës ku ka kaluar plumbi. Pra gjendja e pacinetit varet nga ajo pjesë e trurit që është dëmtuar. Pacienti mund të ketë problem me gjetjen e fjalëve për të folur, me kujtesën, organizimin e përparësive, njohjen e fytyrave, të kuptuarit, apo edhe për të bërë disa gjëra njëkohësisht. Nganjëherë pacienti mund të ketë probleme me ecjen, me lëvizjen për të kapur diçka, për t’u  veshur, ose për t’u ushqyer.

"Në përgjithësi, dëmtimi i trurit shfaqet si një sëmudje kronike. Shpesh njerëzit mbeten me dëmtime që nuk rikuperohen plotësisht përsa i përket aftëtisë për të menduar, lëvizjeve motorike, apo edhe aftësisë për të folur dhe kjo ndryshon nga një person tek tjetri, dikush përmirësiohet më shumë, dikush më pak."- thote mjeku.

Si përmirësohet  gjendja e trurit?

Dr. Flanagan shpjegon se fillimisht, truri dhe trupi kanë procesin e tyre të riparimit, enjtja kalon, gjaku absorbohet dhe kjo sjell një përmirësim të gjendjes së të sëmurit. Por kur dëmtimi ka qenë i madh, atëhere fillon procesi i rehabilitimit dhe mjekët i nxisin pacientët të bëjnë aktivitete të ndryshme për t’u ushtruar”.

Në disa raste, qelizat e trurit që janë goditur, nuk kanë vdekur, pra ato mund të rikativizohen. Një e veçantë tjetër është se lidhjet e neuroneve në tru nuk janë të pandryshueshme.   Psh, në se pjesa e dëmtuar e trurit është një zonë e vogël, mund të aktivizohen neuruone të reja, të cilat zëvendësojnë ato të shkatërruarat. Lidhjet ekzistuese mund të fuqizohen, duke i lejuar neuronet të bashkëveprojnë më mirë se më parë.

Qarqet e reja të krijuara në tru, mund të sjellin ndryshime në të folurit, apo shprehjen e fytyrës së një personi. Kur aftësia e të folurit është dëmtuar atëhere njeriu përdor më tepër mimikën. Shpesh, qarqet  e reja të krijuara në tru, nxiten nga  veprimet e pacientit. Kjo është arsyeja përse mjekët rekomandojnë që pacientët me dëmtime në tru ta fillojnë fazën e rehabilitimit sa më shpejt që të jetë e mundur.

 Periudha e rikuperimit mund të jetë e gjatë. Megjithatë, vitin e parë ndodh rikuperimi më i madh. … Dhe shumica e pacientëve me dëmtime në tru shfaqin përmirësim në 12 muajt e parë pas goditjes. Gabriella Gifford vazhdon të rikuperohet. Ajo tani ka filluar të flasë.  Fjala e saj e parë ishte bukë e thekur, që e pa ndërsa po hante mëngjes. Shkencëtarët vazhdojnë kërkimet për të zbuluar sekretet e trurit njerëzor, për t’i ndihmuar personat që vuajnë nga dëmtime të rënda në tru, si ligjvenësja Gifford, që të rikuperohen, për të patur një jetë më mirë.  

 

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
28.07.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.

LAJME

Natanyahu paralajmëron për një fushatë të gjatë kundër Hamasit

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha se propozimi i OKB-së për armëshpushim do të ndihmonte vetëm Hamasin, duke neglizhuar nevojat e Izraelit për siguri.
Më tepër

Ukraina: Fragmentet e një rakete shkatërruan avionin

Zëdhënësi i ushtrisë ukrainase Andriy Lysenko tha se të dhënat e kutive të zeza tregojnë se avioni malajzian u shkatërrua nga fragmentet e një rakete.
Më tepër

Kerry: Hamasi duhet të çarmatoset

Kryediplomati amerikan tha se ende ka shpresë se kushtet për një armëpushim të sigurt mes Izraelit dhe palestinezëve mund të arrihen
Më tepër

Fitër Bajrami në Shqipëri, Kosovë e Maqedoni

Besimtarët shënojnë momentin kulmor të përmbylljes së muajit të shenjtë të Ramazanit
Më tepër

Histori: Çfarë ka ndodhur më 28 korrik?

1996 - Eshtrat e një njeriu parahistorik gjenden në afërsi të qytetit Kennewick, shteti Washington...
Më tepër

Amerika në 60 sekonda

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Amerika në 60 sekondai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
28.07.2014
Amerika në 60 sekonda

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Muslim men, bowing toward Mecca, offer Eid al-Fitr prayers that marks the end of the holy fasting month of Ramadan as police guard them at the main mosque in Moscow, Russia.
  • An Egyptian child plays as Muslims pray Eid al-Fitr prayers, marking the end of the Muslim holy fasting month of Ramadan at Al-Azhar mosque, the highest Islamic Sunni institution, in Cairo.
  • An Israeli soldier rides atop an armored personnel carrier past dried sunflowers after crossing back into Israel from Gaza.
  • Palestinian mourners cry at Gaza City's al-Shifa hospital after an explosion killed at least seven children in a public playground in the beachfront Shati refugee camp. Palestinian medical sources blamed the killings on air strikes launched by the Israeli military, which in turn said Hamas had misfired its own rockets at the camp and at the Shifa hospital.
  • Yeoman Sergeant Bob Loughlin walks among the art installation "Blood Swept Lands and Seas of Red" marking the anniversary of the World War I at the Tower of London.
  • Police take up positions behind anti-riot shields as protesters try to remove a police barricade while Philippine President Benigno Aquino delivers his fifth State of the Nation Address (SONA) during the joint session of the 16th Congress at the House of Representatives of the Philippines in Quezon city, Metro Manila.
  • The anthropomorphic robot named hitchBOT sits on the shoulder of Highway 102 to begin its 6,000 kilometer cross country journey outside of Halifax, Nova Scotia, July 27, 2014. The hitch- hiking robot is part of a social experiment to see if drivers will pick up and drop off the robot in one piece to an art gallery in Victoria, British Columbia.
  • Children play in a fountain to cool down on a hot summer day in front of the General Lee Soon-shin statue in Gwanghwamun, Seoul, South Korea.
  • India's Jai Deep competes in the final of the men's discus throw F42/44 athletics event at Hampden Park during the 2014 Commonwealth Games in Glasgow, Scotland.
  • Competitors take part in the "Sailing on Anything" floating championship in Augustow, Poland, July 27, 2014.
  • A giant inflatable figure in the shape of a pink river dolphin floats offshore of the Ponta Negra beach along the Amazon river in Manaus, Brazil, July 27, 2014.
  • People look on as participants ride goats and sheep during a race to celebrate a local festival in Fengshan town, Guizhou province, China.

Interaktive