E martë, 25 nëntor, 2014

Lajme / Shëndetësi

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Zëri Amerikës

Mjekët dhe shkencëtarët amerikanë vazhdojnë të zbulojnë misteret e panjohura trurit të njeriut, me shpresën për ta kuptuar më mirë këtë organ pak të njohur. Puna e tyre do t’u vijë në ndihmë personave që kanë pësuar dëmtime serioze të trurit, si p.sh., ligjvenësja amerikane Gabrila Gifford, e cila u plagos rëndë gjatë sulmit me armë zjarri në Tusson të Arizonës. 

E krahasuar me një kompjuter të sofistikuar, kjo masë rreth një kilogramë e gjysëm, që quhet tru,  mund të mos duket si ndonjë gjë e madhe. Por kur dëmtohet, truri reagon, duke ju përshtatur situatës së re që kalon njeriu. Sa kompjutera të prishur, pasi kanë rënë në tokë mund ta bëjnë një gjë të tillë? Pikërisht këtë fleksibilietet dhe aftësi rigjenerimi shpresojnë të inkurajojnë mjekët tek ligjvënësja demokrate Gabrille Gifford, e cila u qëllua me armë zjarri në kokë më 8 janar. Ajo u plagos gjatë një takimi me zgjedhësit e saj në Tusson, të Arizonës. Rikuperimi nga një dëmtim i rëndë i trurit është një process i gjatë dhe i dhimbshëm dhe edhe pse pacientët mund të përmirësohen dukshëm, ekspertët paralajmërojnë se pritshmëria nuk është që ata të bëhen pikërisht ashtu siç ishin më parë.

Steven Flanagan, Shef i Katedrës së Mjekësisë Rehabilituese në Universitetin e Nju Jorkut, thotë:

"Në rastin e ligjvenëses Gifford jemi duke studiuar ato pjesë të trurit që janë dëmtuar, problemet që lidhen me të folurën, ekuilibrin, lëvizjen e krahëve, apo këmbëve, të menduarit, apo ndoshta në kontrollin e emocioneve.”

Shkencëtarët vazhdojnë të zhbulojnë se si truri rimëkombet nga dëmtimet traumatike dhe si mund të nxitet ky proces.

Truri përmban ndoshta 100 miliardë qeliza nervore, ku secila prej tyre është e lidhur me rreth 1 mijë qeliza të tjera, të quajtura neurone. Këto lidhje formojnë qarqe, të cilat janë themeli i aktivitetit të trurit. Dëmtimet në tru mund ta çrregullojnë këtë aktivitet në forma të ndryshme. P.sh., kur e përplas kokën gjatë një aksidenti me makinë, cipa e trurit mund të tendoset e të çahet. Ndërsa një dëmtim depërtues thellë në tru si p.sh., nga një plumb, shkakton dëme më të lokalizuara; por forca e goditjes mund të dëmtojë lidhjet edhe të atyre neuroneve  që nuk janë pranë rrugës ku ka kaluar plumbi. Pra gjendja e pacinetit varet nga ajo pjesë e trurit që është dëmtuar. Pacienti mund të ketë problem me gjetjen e fjalëve për të folur, me kujtesën, organizimin e përparësive, njohjen e fytyrave, të kuptuarit, apo edhe për të bërë disa gjëra njëkohësisht. Nganjëherë pacienti mund të ketë probleme me ecjen, me lëvizjen për të kapur diçka, për t’u  veshur, ose për t’u ushqyer.

"Në përgjithësi, dëmtimi i trurit shfaqet si një sëmudje kronike. Shpesh njerëzit mbeten me dëmtime që nuk rikuperohen plotësisht përsa i përket aftëtisë për të menduar, lëvizjeve motorike, apo edhe aftësisë për të folur dhe kjo ndryshon nga një person tek tjetri, dikush përmirësiohet më shumë, dikush më pak."- thote mjeku.

Si përmirësohet  gjendja e trurit?

Dr. Flanagan shpjegon se fillimisht, truri dhe trupi kanë procesin e tyre të riparimit, enjtja kalon, gjaku absorbohet dhe kjo sjell një përmirësim të gjendjes së të sëmurit. Por kur dëmtimi ka qenë i madh, atëhere fillon procesi i rehabilitimit dhe mjekët i nxisin pacientët të bëjnë aktivitete të ndryshme për t’u ushtruar”.

Në disa raste, qelizat e trurit që janë goditur, nuk kanë vdekur, pra ato mund të rikativizohen. Një e veçantë tjetër është se lidhjet e neuroneve në tru nuk janë të pandryshueshme.   Psh, në se pjesa e dëmtuar e trurit është një zonë e vogël, mund të aktivizohen neuruone të reja, të cilat zëvendësojnë ato të shkatërruarat. Lidhjet ekzistuese mund të fuqizohen, duke i lejuar neuronet të bashkëveprojnë më mirë se më parë.

Qarqet e reja të krijuara në tru, mund të sjellin ndryshime në të folurit, apo shprehjen e fytyrës së një personi. Kur aftësia e të folurit është dëmtuar atëhere njeriu përdor më tepër mimikën. Shpesh, qarqet  e reja të krijuara në tru, nxiten nga  veprimet e pacientit. Kjo është arsyeja përse mjekët rekomandojnë që pacientët me dëmtime në tru ta fillojnë fazën e rehabilitimit sa më shpejt që të jetë e mundur.

 Periudha e rikuperimit mund të jetë e gjatë. Megjithatë, vitin e parë ndodh rikuperimi më i madh. … Dhe shumica e pacientëve me dëmtime në tru shfaqin përmirësim në 12 muajt e parë pas goditjes. Gabriella Gifford vazhdon të rikuperohet. Ajo tani ka filluar të flasë.  Fjala e saj e parë ishte bukë e thekur, që e pa ndërsa po hante mëngjes. Shkencëtarët vazhdojnë kërkimet për të zbuluar sekretet e trurit njerëzor, për t’i ndihmuar personat që vuajnë nga dëmtime të rënda në tru, si ligjvenësja Gifford, që të rikuperohen, për të patur një jetë më mirë.  

 

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
|| 0:00:00
...  
🔇
X
24.11.2014
Programi televiziv Ditari me të rejat e fundit nga bota e rajoni. Njihuni me zhvillimet më të rëndësishme në vendin tuaj dhe mendimet e analistëve rreth tyre.

LAJME

Nishani dekoron veprimtarë të VATRES

Një ceremoni e posacme u organizua mbrëmë ngë kreu i Shtetit shqiptar në nderim të disa figurave të njohura të Federatës Pan-shqiptare në Amerikë
Më tepër

Pasojat e ngrohjes globale për Ballkanin Perendimor

Një raport i ri shkencor publikuar nga Banka Botërore konstaton se ndërsa planeti ynë ngrohet, valët e nxehtësisë dhe ekstremet e tjera klimatike që kanë ndodhur dikur një herë në 100 vjet apo më shumë, do të bëhen "një normalitet i ri."
Më tepër

Ndarja e pushtetit në Kosovë

PDK dhe LDK ende po diskutojnë ndarjen e posteve drejtuese
Më tepër

Shqipëri: Situata energjitike

Ministri Gjiknuri tha se masat shtrënguese po përmirësojnë gjendjen financiare të kompanisë OSHEE, ku mospagimi i faturave dhe vjedhjet zënë gati 40 për qind të energjisë në shkallë vendi.
Më tepër

Shtyhen bisedimet me Iranin

Irani dhe diplomatë perëndimorë thonë se bisedimet bërthamore mes Teheranit dhe gjashtë fuqive bërthamore do të shtyhen deri në korrik.
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Male children and elders belonging to the ethnic Gayo tribe perform a traditional Saman dance during a ceremony in Gayo Lues highland district in Indonesia's Aceh province.
  • A worker uses a metal cutter as others carry to the dismantled parts of a decommissioned Indian Navy Ship INS Vikrant at a ship breaking yard in Mumbai.
  • A boy wearing a Doraemon t-shirt stands in front of a Christmas tree made up of Japanese Manga character Doraemon at a shopping mall in the central business district in Singapore.
  • Students have lunch outdoors at a primary school in Tongguan village, Liping county, Guizhou province, China.
  • An election official writes counted votes on a board at a polling station in Tunis, Tunisia.
  • Rebel fighters aim their weapons at forces loyal to Syria's President Bashar al-Assad in Maysaloun neighborhood in the old city of Aleppo.
  • Visitors walk through a silver grass field at the Sky Park in Seoul, South Korea.
  • A Bangladeshi woman cries for her missing relative on the second anniversary of the fire at Tazreen Fashions that killed over 100 workers, outside its factory in Savar, on the outskirts of Dhaka, Bangladesh.
  • People walk along an alley of plane trees in Frankfurt, Germany.
  • A ship sails in the Mediterranean Sea during a lightning strike, as seen from the Israeli coastal village of Mikhmoret, north of Tel Aviv.
  • A woman carries a boy covered with a mask and a plastic bag to protect against the rain in Shanghai, China.
  • A woman reflects in the water of a creek as she walks past a small bridge at the Hanau-Wilhelmsbad state park in Hanau near Frankfurt am Main, western Germany.
  • Residents of Guelmim, south western Morocco, standing on top of vehicles while stranded by rising waters. Government reports that heavy flooding in the south has killed at least 17 people with another 18 missing after heavy rains over the weekend.
  • The Soyuz-FG rocket booster with Soyuz TMA-15M space ship carrying a new crew to the International Space Station, ISS, blasts off at the Russian leased Baikonur cosmodrome, Kazakhstan.
  • Top high school students attend an annual award ceremony organized by Yemen's Education Ministry in Sana'a.
  • Taylor Swift performs "Blank Space" during the 42nd American Music Awards in Los Angeles, California, Nov. 23, 2014.

Interaktive

Amerika në 60 sekonda

No records found for this widget:806

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.