E martë, 28 prill, 2015

Lajme / Shëndetësi

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Zëri Amerikës

Mjekët dhe shkencëtarët amerikanë vazhdojnë të zbulojnë misteret e panjohura trurit të njeriut, me shpresën për ta kuptuar më mirë këtë organ pak të njohur. Puna e tyre do t’u vijë në ndihmë personave që kanë pësuar dëmtime serioze të trurit, si p.sh., ligjvenësja amerikane Gabrila Gifford, e cila u plagos rëndë gjatë sulmit me armë zjarri në Tusson të Arizonës. 

E krahasuar me një kompjuter të sofistikuar, kjo masë rreth një kilogramë e gjysëm, që quhet tru,  mund të mos duket si ndonjë gjë e madhe. Por kur dëmtohet, truri reagon, duke ju përshtatur situatës së re që kalon njeriu. Sa kompjutera të prishur, pasi kanë rënë në tokë mund ta bëjnë një gjë të tillë? Pikërisht këtë fleksibilietet dhe aftësi rigjenerimi shpresojnë të inkurajojnë mjekët tek ligjvënësja demokrate Gabrille Gifford, e cila u qëllua me armë zjarri në kokë më 8 janar. Ajo u plagos gjatë një takimi me zgjedhësit e saj në Tusson, të Arizonës. Rikuperimi nga një dëmtim i rëndë i trurit është një process i gjatë dhe i dhimbshëm dhe edhe pse pacientët mund të përmirësohen dukshëm, ekspertët paralajmërojnë se pritshmëria nuk është që ata të bëhen pikërisht ashtu siç ishin më parë.

Steven Flanagan, Shef i Katedrës së Mjekësisë Rehabilituese në Universitetin e Nju Jorkut, thotë:

"Në rastin e ligjvenëses Gifford jemi duke studiuar ato pjesë të trurit që janë dëmtuar, problemet që lidhen me të folurën, ekuilibrin, lëvizjen e krahëve, apo këmbëve, të menduarit, apo ndoshta në kontrollin e emocioneve.”

Shkencëtarët vazhdojnë të zhbulojnë se si truri rimëkombet nga dëmtimet traumatike dhe si mund të nxitet ky proces.

Truri përmban ndoshta 100 miliardë qeliza nervore, ku secila prej tyre është e lidhur me rreth 1 mijë qeliza të tjera, të quajtura neurone. Këto lidhje formojnë qarqe, të cilat janë themeli i aktivitetit të trurit. Dëmtimet në tru mund ta çrregullojnë këtë aktivitet në forma të ndryshme. P.sh., kur e përplas kokën gjatë një aksidenti me makinë, cipa e trurit mund të tendoset e të çahet. Ndërsa një dëmtim depërtues thellë në tru si p.sh., nga një plumb, shkakton dëme më të lokalizuara; por forca e goditjes mund të dëmtojë lidhjet edhe të atyre neuroneve  që nuk janë pranë rrugës ku ka kaluar plumbi. Pra gjendja e pacinetit varet nga ajo pjesë e trurit që është dëmtuar. Pacienti mund të ketë problem me gjetjen e fjalëve për të folur, me kujtesën, organizimin e përparësive, njohjen e fytyrave, të kuptuarit, apo edhe për të bërë disa gjëra njëkohësisht. Nganjëherë pacienti mund të ketë probleme me ecjen, me lëvizjen për të kapur diçka, për t’u  veshur, ose për t’u ushqyer.

"Në përgjithësi, dëmtimi i trurit shfaqet si një sëmudje kronike. Shpesh njerëzit mbeten me dëmtime që nuk rikuperohen plotësisht përsa i përket aftëtisë për të menduar, lëvizjeve motorike, apo edhe aftësisë për të folur dhe kjo ndryshon nga një person tek tjetri, dikush përmirësiohet më shumë, dikush më pak."- thote mjeku.

Si përmirësohet  gjendja e trurit?

Dr. Flanagan shpjegon se fillimisht, truri dhe trupi kanë procesin e tyre të riparimit, enjtja kalon, gjaku absorbohet dhe kjo sjell një përmirësim të gjendjes së të sëmurit. Por kur dëmtimi ka qenë i madh, atëhere fillon procesi i rehabilitimit dhe mjekët i nxisin pacientët të bëjnë aktivitete të ndryshme për t’u ushtruar”.

Në disa raste, qelizat e trurit që janë goditur, nuk kanë vdekur, pra ato mund të rikativizohen. Një e veçantë tjetër është se lidhjet e neuroneve në tru nuk janë të pandryshueshme.   Psh, në se pjesa e dëmtuar e trurit është një zonë e vogël, mund të aktivizohen neuruone të reja, të cilat zëvendësojnë ato të shkatërruarat. Lidhjet ekzistuese mund të fuqizohen, duke i lejuar neuronet të bashkëveprojnë më mirë se më parë.

Qarqet e reja të krijuara në tru, mund të sjellin ndryshime në të folurit, apo shprehjen e fytyrës së një personi. Kur aftësia e të folurit është dëmtuar atëhere njeriu përdor më tepër mimikën. Shpesh, qarqet  e reja të krijuara në tru, nxiten nga  veprimet e pacientit. Kjo është arsyeja përse mjekët rekomandojnë që pacientët me dëmtime në tru ta fillojnë fazën e rehabilitimit sa më shpejt që të jetë e mundur.

 Periudha e rikuperimit mund të jetë e gjatë. Megjithatë, vitin e parë ndodh rikuperimi më i madh. … Dhe shumica e pacientëve me dëmtime në tru shfaqin përmirësim në 12 muajt e parë pas goditjes. Gabriella Gifford vazhdon të rikuperohet. Ajo tani ka filluar të flasë.  Fjala e saj e parë ishte bukë e thekur, që e pa ndërsa po hante mëngjes. Shkencëtarët vazhdojnë kërkimet për të zbuluar sekretet e trurit njerëzor, për t’i ndihmuar personat që vuajnë nga dëmtime të rënda në tru, si ligjvenësja Gifford, që të rikuperohen, për të patur një jetë më mirë.  

 

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
27.04.2015
Emisioni televiziv Ditari

LAJME

Bosnjë: Vritet një polic në Zvornik

Një sulmues i armatosur qëlloi dhe vrau një oficer policie dhe plagosi dy të tjerë para se të vritej në qytetin verilindor boshnjak të Zvornikut
Më tepër

Dhunë në Baltimorë

Përleshje të dhunshme pasuan ceremoninë e varrimit të një zezaku që vdiq derisa ishte në arrest policor
Më tepër

Vrasja në Baltimore

Një numër i madh njerëzish ishin mbledhur të hënën në qytetin e Baltimorës, për të marrë pjesë në funeralin e një djali 25-vjeçar, i cili vdiq pasi u lëndua gjatë qëndrimit në burg
Më tepër

Konferenca e integrimit europian në Tiranë

Konferenca theksoi se zvarritjet në antarësimin e vendeve ballkanike mund të thellojnë më tej ndarjet e vendeve të Ballkanit me ato të BE.
Më tepër

Loretta Lynch bën betimin

Lynch bëhet gruaja e parë afrikano-amerikane në postin e Prokurores së Përgjithshme të Shteteve të Bashkuara
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Splash divers jump into the water of the Sommerbad Olympiastadion public swimming pool in Berlin, during an event to promote the German capital's open air pools.
  • Thousands of public school teachers march in Bogota demanding better pay and reforms in the education system. Last week, Colombia's public education teachers began an indefinite nationwide strike. The move affects about nine million students and is rejected by the government.
  • A woman runs past artwork of a large hand on a wall in central London, Britain.
  • Anti-gay marriage rally outside Capitol Hill in Washington to support traditional marriage. (Photo by Diaa Bekheet)
  • A giraffe baby stands in front of her mother 'Dhakija' at the zoo in Erfurt, Germany.
  • The picture shows the inside the tomb of Neferuptah, during the reopening of the site following renovations, at the great Giza Pyramids, south of the capital Cairo. The cemeteries have been closed since 2007 due to reconstruction work, which stopped following the January 2011 political events, and only resumed six months ago.
  • A performer takes part in an unveiling of a billboard against fracking in central London, Britain.
  • People collect their belongings from a house damaged by heavy rain and windstorms Sunday evening in Peshawar, Pakistan.
  • Vice President Joe Biden, accompanied by Loretta Lynch's father Lorenzo Lynch (2nd l), and Loretta Lynch's husband Stephen Hargrove (2nd r), administers the oath of office to Loretta Lynch as the 83rd Attorney General of the U.S. during a ceremony at the Justice Department in Washington.
  • White House Executive Chef Cris Comerford shows the first course for the Japanese State Dinner, a Toro Tartare and Caesar Sashimi Salad, in the State Dining Room of the White House in Washington, DC, on the eve of the State Dinner.
  • Queen Maxima of the Netherlands (R) greets people during a parade on King's Day in Dordrecht, the Netherlands.
  • A man covers his face as he rides a bicycle along a street during a sandstorm in Wujiaqu, Xinjiang Uighur Autonomous Region, China.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.