E martë, 30 shtator, 2014

Lajme / Shëndetësi

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht

Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Truri i njeriut, ky organ i sofistikuar ende i panjohur plotësisht
Zëri Amerikës

Mjekët dhe shkencëtarët amerikanë vazhdojnë të zbulojnë misteret e panjohura trurit të njeriut, me shpresën për ta kuptuar më mirë këtë organ pak të njohur. Puna e tyre do t’u vijë në ndihmë personave që kanë pësuar dëmtime serioze të trurit, si p.sh., ligjvenësja amerikane Gabrila Gifford, e cila u plagos rëndë gjatë sulmit me armë zjarri në Tusson të Arizonës. 

E krahasuar me një kompjuter të sofistikuar, kjo masë rreth një kilogramë e gjysëm, që quhet tru,  mund të mos duket si ndonjë gjë e madhe. Por kur dëmtohet, truri reagon, duke ju përshtatur situatës së re që kalon njeriu. Sa kompjutera të prishur, pasi kanë rënë në tokë mund ta bëjnë një gjë të tillë? Pikërisht këtë fleksibilietet dhe aftësi rigjenerimi shpresojnë të inkurajojnë mjekët tek ligjvënësja demokrate Gabrille Gifford, e cila u qëllua me armë zjarri në kokë më 8 janar. Ajo u plagos gjatë një takimi me zgjedhësit e saj në Tusson, të Arizonës. Rikuperimi nga një dëmtim i rëndë i trurit është një process i gjatë dhe i dhimbshëm dhe edhe pse pacientët mund të përmirësohen dukshëm, ekspertët paralajmërojnë se pritshmëria nuk është që ata të bëhen pikërisht ashtu siç ishin më parë.

Steven Flanagan, Shef i Katedrës së Mjekësisë Rehabilituese në Universitetin e Nju Jorkut, thotë:

"Në rastin e ligjvenëses Gifford jemi duke studiuar ato pjesë të trurit që janë dëmtuar, problemet që lidhen me të folurën, ekuilibrin, lëvizjen e krahëve, apo këmbëve, të menduarit, apo ndoshta në kontrollin e emocioneve.”

Shkencëtarët vazhdojnë të zhbulojnë se si truri rimëkombet nga dëmtimet traumatike dhe si mund të nxitet ky proces.

Truri përmban ndoshta 100 miliardë qeliza nervore, ku secila prej tyre është e lidhur me rreth 1 mijë qeliza të tjera, të quajtura neurone. Këto lidhje formojnë qarqe, të cilat janë themeli i aktivitetit të trurit. Dëmtimet në tru mund ta çrregullojnë këtë aktivitet në forma të ndryshme. P.sh., kur e përplas kokën gjatë një aksidenti me makinë, cipa e trurit mund të tendoset e të çahet. Ndërsa një dëmtim depërtues thellë në tru si p.sh., nga një plumb, shkakton dëme më të lokalizuara; por forca e goditjes mund të dëmtojë lidhjet edhe të atyre neuroneve  që nuk janë pranë rrugës ku ka kaluar plumbi. Pra gjendja e pacinetit varet nga ajo pjesë e trurit që është dëmtuar. Pacienti mund të ketë problem me gjetjen e fjalëve për të folur, me kujtesën, organizimin e përparësive, njohjen e fytyrave, të kuptuarit, apo edhe për të bërë disa gjëra njëkohësisht. Nganjëherë pacienti mund të ketë probleme me ecjen, me lëvizjen për të kapur diçka, për t’u  veshur, ose për t’u ushqyer.

"Në përgjithësi, dëmtimi i trurit shfaqet si një sëmudje kronike. Shpesh njerëzit mbeten me dëmtime që nuk rikuperohen plotësisht përsa i përket aftëtisë për të menduar, lëvizjeve motorike, apo edhe aftësisë për të folur dhe kjo ndryshon nga një person tek tjetri, dikush përmirësiohet më shumë, dikush më pak."- thote mjeku.

Si përmirësohet  gjendja e trurit?

Dr. Flanagan shpjegon se fillimisht, truri dhe trupi kanë procesin e tyre të riparimit, enjtja kalon, gjaku absorbohet dhe kjo sjell një përmirësim të gjendjes së të sëmurit. Por kur dëmtimi ka qenë i madh, atëhere fillon procesi i rehabilitimit dhe mjekët i nxisin pacientët të bëjnë aktivitete të ndryshme për t’u ushtruar”.

Në disa raste, qelizat e trurit që janë goditur, nuk kanë vdekur, pra ato mund të rikativizohen. Një e veçantë tjetër është se lidhjet e neuroneve në tru nuk janë të pandryshueshme.   Psh, në se pjesa e dëmtuar e trurit është një zonë e vogël, mund të aktivizohen neuruone të reja, të cilat zëvendësojnë ato të shkatërruarat. Lidhjet ekzistuese mund të fuqizohen, duke i lejuar neuronet të bashkëveprojnë më mirë se më parë.

Qarqet e reja të krijuara në tru, mund të sjellin ndryshime në të folurit, apo shprehjen e fytyrës së një personi. Kur aftësia e të folurit është dëmtuar atëhere njeriu përdor më tepër mimikën. Shpesh, qarqet  e reja të krijuara në tru, nxiten nga  veprimet e pacientit. Kjo është arsyeja përse mjekët rekomandojnë që pacientët me dëmtime në tru ta fillojnë fazën e rehabilitimit sa më shpejt që të jetë e mundur.

 Periudha e rikuperimit mund të jetë e gjatë. Megjithatë, vitin e parë ndodh rikuperimi më i madh. … Dhe shumica e pacientëve me dëmtime në tru shfaqin përmirësim në 12 muajt e parë pas goditjes. Gabriella Gifford vazhdon të rikuperohet. Ajo tani ka filluar të flasë.  Fjala e saj e parë ishte bukë e thekur, që e pa ndërsa po hante mëngjes. Shkencëtarët vazhdojnë kërkimet për të zbuluar sekretet e trurit njerëzor, për t’i ndihmuar personat që vuajnë nga dëmtime të rënda në tru, si ligjvenësja Gifford, që të rikuperohen, për të patur një jetë më mirë.  

 

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
29.09.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

LAJME

SHBA, thirrje Kinës të tregojë përmbajtje në Hong Kong

SHBA po i bëjnë thirrje Kinës të tregojë përmbajtje në Hong Kong, ku mijëra protestuesë pro-demokracisë po protestojnë kundër një vendimi të Pekinit për zgjedhjen e udhëheqësve të qytetit.
Më tepër

Netanyahu: Irani më i rrezikshëm se Shteti Islamik

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së se Irani është në një mision për përhapjen e një revolucioni islamik në mbarë botën.
Më tepër

Banka Botërore, 150 milionë dollarë për sektorin energjetik të Shqipërisë

Ky fond do të mbështesë reformat në sektorin energjetik të Shqipërisë, përmirësimin e furnizimit me energji elektrike dhe qëndrueshmërinë financiare të këtij sektori.
Më tepër

Trupat amerikane do të vazhdojnë praninë e tyre në Afganistan

Një zyrtar amerikan thotë se trupat amerikane do të qëndrojnë në Afganistan edhe pas fundit të këtij viti, në bazë të një marrëveshje që do të nënshkruhet sot me presidentin e ri të vendit.
Më tepër

OKB, fillon punën misioni për luftimin e Ebolës

Kjo është hera e parë që Organizata e Kombeve të Bashkuara krijon një mision të emergjencës shëndetësore.
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • A Ukrainian serviceman gets a haircut at a military camp near the town of Debaltseve in eastern Ukraine.
  • A Turkish Kurd protester runs away from tear gas fired by riot police near the Turkish-Syrian border in the southeastern town of Suruc in Sanliurfa province.
  • U.S. actor George Clooney and British lawyer Amal Alamuddin arrive at the palazzo Ca Farsetti in Venice, for a civil ceremony to officialize their wedding.
  • A soccer fan cheers Japanese women's soccer team with a national flag during the women's semi-final soccer match against Vietnam at the Incheon Football Stadium during the 17th Asian Games in Incheon, South Korea.
  • A dog wipes out at the 6th Annual Surf City surf dog contest in Huntington Beach, California, USA, Sept. 28, 2014.
  • A dog is carried back into the water after riding a wave at the 6th Annual Surf City surf dog contest in Huntington Beach, California, Sept. 28, 2014.
  • Visitors look at a blooming Titan Arum (Amorphophallus titanum), one of the world's largest and rare tropical flowering plants, at Basel's Botanical Garden, Switzerland. The flower emits strong odor likened to rotting meat, and wilts and dies after two days.
  • A diver floats to the surface during a practice session at the Munhak Park Tae-hwan Aquatics Center during the 17th Asian Games in Incheon, South Korea.
  • Men build a traditional swing using bamboos during the Dashain, Hinduism's biggest religious festival, in Kathmandu, Nepal.
  • A sculpture of a giant hippopotamus, "HippopoThames", built by artist Florentjin Hofman is towed up the Thames past the Houses of Parliament in central London.
  • An elderly Thai woman laughs out loud as she is asked how old she is. At 105 years old, an age verifiable on her identity card, she is still able to make others around her smile as she sits in the shade on a bamboo bed in the village of Satuek, Buriram province, northeast Thailand. (Photo taken on Sept. 27, 2014, by Matthew Richards/VOA reader/Thailand)
  • South Korea's Lee Seungchul (BLUE) competes in a bout against Uzbekhistan Jamshid Kenjaev (RED) in the men's freestyle 61kg wrestling round 1 event during the 2014 Asian Games at the Dowon Gymnasium in Incheon, South Korea.
  • A scorpion fish is pictured in the seabed of the Plane island near Marseille, southern France.
  • Meerkats look at visitors in Erfurt's zoo in Germany.

Interaktive

Amerika në 60 sekonda

No records found for this widget:806

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.