E martë, 04 gusht, 2015

Lajme / Bota

Kurdët e Turqisë kërkojnë më shumë liri

x
Scott Bobb
Luftimet në rritje mes forcave turke dhe rebelëve kurdë nxjerr në pah faktin se "çështja kurde" - një problem që ka vazhduar prej dekadash në Turqi - mbetet e pazgjidhur. Kryeministri i vendit thotë se qeveria u ka dhënë liri të papara kurdëve të Turqisë. Por shumica e kurdëve thonë se ata vazhdojnë të pësojnë diskriminim dhe izolim.

Pasdite në Dijarbakir. Vajza kurde po mësojnë instrumentin tradicional kurd Arbane, në Qendrën Kulturore Tigri-Eufrat. Nje qendër në Zonën e Vjetër të Dijarbakirit po përpiqet të ringjallë kulturën tradicionale kurde, e cila ka qenë në rënie që nga krijimi i Republikës Turke, gati 90 vjet më parë. Koordinatori Farkin, që përdor vetëm emrin, thotë se qeveria turke dëshiron vetëm një kulturë dhe një gjuhë, për vendin.

"Qeveria na trajton keq. Ata nuk duan që ne të zhvillojmë këtë aktivitet. Disa herë ata kanë hyrë me forcë këtu. Na morën kompjuterat dhe disqet. Si dhe arrestuan miqtë tanë."

Qendra tërheq shumë artistë. Çdo gjë që përfaqëson kulturën kurde dikur ishte e paligjshme në Turqi. Zyrtarisht, kufizimet janë hequr gjatë dekadës së fundit. Por kurdët thonë se ato vazhdojnë.

I sapodiplomuari universitar Vejsel Tanrikulu rrezikon të dënohet me 10 muaj burg, sepse këndoi këngë tradicionale kurde në një festival.

"Të rinjtë këtu janë të ndarë. Një grup e ka humbur shpresën. Ata dëgjojnë zyrtarët turq kur thonë se gjuha kurde nuk do të mësohet kurrë si gjuhë zyrtare. Grupi tjetër mendon se duhet bërë diçka për këtë problem. Ata janë më tepër aktivistë."

Vejseli thotë se disa prej tyre dëshpërohen aq shumë saqë bashkohen me luftëtarët e PKK-së në male.

Ahmed Gezen është zëvendës kryetar i degës lokale të Partisë Paqe dhe Demokraci, ose BDP. Disa e konsiderojnë atë si krahun politik të PKK-së, por partia e mohon këtë. Zoti Gezen thotë se BDP-ja kërkon një qeveri kurde demokratike në pjesët kurde të Turqisë.

"Kurdët nuk duan të ndahen nga Turqia. Ne duam të jetojmë në një vend demokratik, të lirë si të gjithë. Problemi është se qeveria thotë që ne nuk mund të arsimohemi në gjuhën tonë. Përse jo? Pse duhet që kaq shumë kryengritës dhe ushtarë të vdesin për këtë?"

Bayan Bozyel drejton Partinë më të vogël të të Drejtave dhe Lirive, që mbron të drejtat kurde përmes mënyrave jo të dhunshme.

"Ne shohim që qeveria turke ka hapur një stacion televiziv kurd dhe ka lejuar mundësinë që të zgjedhësh disa kurse në gjuhën kurde në disa shkolla. Por kjo nuk është e mjaftueshme për të zgjidhur problemin kurd."

Luftimet mes luftëtarëve të PKK-së dhe forcave turke janë shtuar ndjeshëm kohët e fundit, pas një dekade relativisht të qetë. Partia e Punëtorëve të Kurdistanit (PKK) thotë se autoritetet po përpiqen të sabotojnë negociatat e paqes. Qeveria thotë se luftëtarët kurdë po inkurajohen nga Siria, për shkak të mbështetjes së Turqisë ndaj rebelëve sirianë.

Shumica e kurdëve duan t’u njihet identiteti i tyre kulturor dhe e drejta për një formë vetëqeverisjeje. Disa prej tyre janë të gatshëm të luftojnë për këtë. Të tjerë, si ky këngëtar tradicional kurd, thonë se është më e rëndësishme të kujdesen që kultura e tyre e lashtë të mos zhduket.
Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
03.08.2015
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

LAJME

Pres. Obama prezanton rregulloret për energji të pastër

Plani i ri parashikon 32% reduktim të sasisë së gazit karbonit të çliruar nga centralet energjetike krahasuar me nivelet e 2005
Më tepër

SHBA, BE, thirrje Turqisë për maturi në sulmet ndaj PKK-së

Komisioneri i BE-së për Zgjerimin, Johannes Hahn, tha se përgjigja turke “duhet të jetë proporcionale, me një objektiv të caktuar dhe të mos rrezikojë dialogun politik” si mjet demokratik
Më tepër

Ligji për të drejtën e votës shton politikanët nga pakicat

Akti historik nxorri jashtë ligjit diskriminimin racor në votim
Më tepër

Imigracioni, tema kryesore në forumin e republikanëve

Kandidatët për president iu përgjigjën veç e veç pyetjeve të moderatorit, në aktivitetin që u mbajt në prag të debatit të parë brenda partisë
Më tepër

DASH përshëndet vendimin për Gjykatën e Posaçme në Kosovë

Me miratimin e saj, Kosova përmbushi detyrimin për ta bërë Gjykatën e Posaçme një realitet, thuhet në një deklaratë të lëshuar nga Departamenti i Shtetit
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Pakistani laborers transport the front portion of a vehicle using a handcart at a road in Peshawar.
  • An athlete competes in the men's High Diving 27m preliminary round on day ten of the 16th FINA World Championships at the Kazanka River in Kazan, Russia.
  • Myanmar opposition leader Aung San Suu Kyi (c) rides a boat on her way to a monastery where flood victims are sheltered in Bago, 80 kilometers (50 miles) northeast of Yangon.
  • A villager walks on a railway track that was damaged after heavy monsoon rains near Patdi village in Gujarat, India.
  • Indian dancers perform during Naman, a classical dance festival in Bangalore, Aug. 2, 2015.
  • This frame grab of a police video taken on August 2, 2015 shows a policeman holding an abandoned newborn baby in a public toilet in Beijing. A newborn baby girl was abandoned in a Beijing public toilet and fell head-first down the pipe, reports said August 3, after her mother apparently gave birth in the facility.
  • An Afghan woman carries a bucket of water on her head on the outskirts of Kabul.
  • Chester Zoo's newest baby giraffe Kidepo steps out for the first time with his mother Orla as the zoo shows off the three calfs born at the zoo within eight months at Chester Zoo in Chester, north west England.
  • Thai workers prep and install statues of Thai kings at Ratchapakdi Park in Prachuap Khiri Khan province. The statues are part of an installation at a park called Ratchapakdi in Hua Hin to honor past Thai monarchs. The park, under construction by the Thai army, honor's the country's royal institution and is located at a military compound near the Klai Kangwon Palace.
  • Migrants on a rubber dinghy wait to be rescued by the Migrant Offshore Aid Station (MOAS) ship MV Phoenix, some 20 miles (32 kilometres) off the coast of Libya. Some 118 migrants were rescued from a rubber dinghy off Libya on Monday morning. The Phoenix, manned by personnel from international non-governmental organizations Medecins san Frontiere (MSF) and MOAS, is the first privately funded vessel to operate in the Mediterranean

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.