E shtunë, 29 gusht, 2015

Lajme / Shëndetësi

Depresioni dimëror mbetet ende mister

Njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.

depress
depress
Astrit Lulushi

Një ndjenjë trishtimi vjen mbi njerëzit në fund të vjeshtës, së bashku me gjethet e fundit, ngricat e mëngjesit, dhe diellin që perëndon më herët çdo ditë. Disa mund të thonë se një çaj nxehtë dhe një pallto e ngrohtë mund të jenë të gjitha që nevojiten për të përballuar dimrin e ftohtë, por për shumë njerëz, dimër do të thotë depresion dhe melankoli.

Depresioni dimëror është ende një mister për shkencëtarët të cilët e studiojnë atë. Shumë gjëra të tilla si,  kimikate të trurit, jone të ajrit, dhe gjene të trupit duket se përfshihen. Por shkencëtarët janë të një mendimi se njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror – i njohur gjithashtu si “çrregullim emocional stinor”, kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.
 

Shumë studime kanë treguar se njerëzit me çrregullim emocional stinor ndjehen më mirë pas ekspozimit në dritë. Kjo duket mjaft e thjeshtë; në zonat malore, ditët e dimrit janë më të shkurtra, kështu që njeriu ekspozohet më pak në diellit. Në këto raste ekspertët rekomandojnë dritën të artificiale për të zevendësuar dritën e diellit. Por të tjerë thonë se kjo është në fakt shumë më komplekse, pasi nuk është vetëm çështje e gjetjes së dritës, por edhe që drita të merret në kohën e duhur – dhe koha më e rëndësishme për të marrë dritë është në mëngjes.
 

Shkencëtarët mendojnë se çrregullim emocional stinor ndodh për shkak të një ndryshimi në mospërputhjen e orës së zakonëshme me orën e brendshme të trupit. Për shembull, ora në mur mund të thotë se është koha për të marrë dritë, por ora e brendshme e trupit thotë se është koha për pushim a gjumë.
 

Në shumë vende që respektojnë ndryshimin e orës (Kursimin e Kohës Ditore), mund të mendohet se duke kthyer akrepin një orë prapa, kjo do t’i keqësonte simptomat e çrregullimit emocional stinor, sepse dielli lind një një orë më herët. Por në fakt, studimet kanë treguar se ndodh e kundërta, pasi njeriu zgjohet para agimit dhe dielli nuk e gjen në shtrat.
 

Të tjera studime thonë se çrregullimi emocional stinor është kryesisht problem biologjik dhe nuk lidhet me kohën. Në Fairbanks të Alaskës, për shembull, gjatë dimrit, koha nga agimi në muzg zgjat vetëm 4 orë, dhe me kaq pak rreze dielli, duket sikur askush nuk mund t’i shpëtojë depresionit dimëror. Por të dhënat tregojnë se vetëm  rreth 9 për qind e banorëve në Fairbanks vuajnë nga çrregullim emocional stinor, dhe mendohet se është qëndrimi aktiv një kusht që i bën ata të shmangin depresionin në dimër. Shkencëtarë të tjerë ofrojnë shpjegime të mundshme se banorët në zona të ftohta mund të jenë të predispozuar gjenetikisht për të qenë më pak të ndjeshëm ndaj depresionit.
 

Shkencëtarë në Institutin Kombëtar të Shëndetit Mendor (SHBA),  kanë propozuar një shpjegim të ri për çrregullim emocional stinor, që mund të rrjedhë nga sasia e lartë e melatonin në tru (kur gjëndrat pompojnë shumë melatonin, njeriu ndjehet i përgjumur), dhe rekomandojnë që në rastet kur melatonin është fajtori kryesor, terapi të lehta me barna për kontrollin e nivelit të melatonin mund të jenë të efektshme.
 

Shkencëtarë të tjerë në Kanada, aktualisht, janë duke studiuar rolin e kimikateve të trurit si, serotonin dhe dopamine, të cilat dihen se ndërveprojnë me ritmin cirkadian që lidhet me orën biologjike.
 

Disa barna kundër depresionit si Prozac dhe Paxil përdoren për disa raste të çrregullimit emocional stinor, por këto janë parë si ilaçe tepë të forta dhe të panevojëshme për një çrregullim të tillë.
 

Terapia me jone negative është provuar si një mënyrë tjetër e re për të trajtuar çrregullimin emocional stinor. Kjo terapi përfshin drejtimin e një rryme jonesh të ngarkuara negativisht në shtratin e posaçëm të një pacienti. Zbulimi se densiteti i lartë i joneve negative (jo jonet të njëjta me ato të prodhuara nga filtrat e ajrit në shtëpi) ndihmon njerëzit me çrregullim emocional stinor, ndodhi aksidentalisht gjatë një studimi rreth diçkaje tjetër, dhe një studim i dytë, gjeti se kjo terapi është e dobishme.


Dihet se ajrit është plotë jone negative në pranverë, dhe jo në dimër. Por kjo nuk mund të shpjegojë se si punon terapia me jone. Deri tani një përgjigje nuk ka, por shkencëtarët janë të bindur se terapia me jone është e efektshme.

Vizitoni; http://astritlulushi.wordpress.com/

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
29.08.2015
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet. Ju mund të gjeni gjithashtu të rejat e fundit nga mjekësia dhe shkenca, si edhe nga bota e artit. Ditarin ju mund ta ndiqni njëkohësisht edhe në valët e radios.

LAJME

Operacionet anti-drogë në Veri

Me dhjetra forca policore të mbështetura edhe nga Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë, po vazhdojnë prej tre javësh operacionet për shkatërrimin e parcelave me bimë narkotike në të tre rrethet e Qarkut të Shkodrës
Më tepër

Vazhdon fushata për Shtëpinë e Bardhë

Komisioni Kombëtar Demokrat mblidhet në Minesota
Më tepër

Vazhdon emigrimi masiv drejt Evropës

Autoritetet hungareze arrestuan sot tre bullgarë dhe një afgan, të dyshuar për transportimin e 71 refugjatëve që u gjetën të vdekur në një kamion ditën e enjte
Më tepër

Egjipti dënon gazetarët e Al-Jazeeras

Një gjykatë egjiptiane shpalli fajtorë tre gazetarë të rrjetit Al-Jazzera për mbështetje ndaj partisë së ndaluar, Vëllazëria Myslimane, dhe i dënoi ata me tre vjet burg
Më tepër

Manovra ushtarake SHBA - K. e Jugut

Manovrat pasojnë disa ditë tensionesh mes Koresë së Veriut dhe asaj të Jugut.
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Migrants wait for Macedonian police to allow them to cross at the border line between Greece and Macedonia near the town of Gevgelija.
  • South Korean army's Surion helicopter fires flare shells during the South Korea-U.S. joint military live-fire drills at Seungjin Fire Training Field in Pocheon, near the border with North Korea.
  • Stairs are all that remain of a house that once stood before Hurricane Katrina struck 10 years ago, Waveland, Mississippi.
  • An Indian Army soldier faints during a ceremony to commemorate the 50th anniversary of a war between India and Pakistan, at the India Gate war memorial in New Delhi.
  • A masked Kurdish boy sits in front of a barricade that blocks a road in Van, eastern Turkey, Aug.27, 2015.
  • A dog stands on a street covered with ash from the Cotopaxi volcano in Mulalo, south of Quito, Ecuador, Aug. 27, 2015.
  • A Naga sadhu, or a Hindu holy man, rubs ash onto his body before a procession during Kumbh Mela or the Pitcher Festival in Trimbakeshwar, India, Aug. 27, 2015.
  • A group of hikers are silhouetted against the moon in Tijuana, Mexico, Aug. 27, 2015.
  • Malaysian armed services personnel take part in rehearsals for upcoming National Day celebrations at the Independence Square in Kuala Lumpur.
  • A two-year-old orangutan hugs its mother, who is recovering after a health examination at Kao Pratubchang Conservation Center in Ratchaburi, Thailand, Aug. 27, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.