E martë, 21 prill, 2015

Lajme / Shëndetësi

Depresioni dimëror mbetet ende mister

Njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.

depress
depress
Astrit Lulushi

Një ndjenjë trishtimi vjen mbi njerëzit në fund të vjeshtës, së bashku me gjethet e fundit, ngricat e mëngjesit, dhe diellin që perëndon më herët çdo ditë. Disa mund të thonë se një çaj nxehtë dhe një pallto e ngrohtë mund të jenë të gjitha që nevojiten për të përballuar dimrin e ftohtë, por për shumë njerëz, dimër do të thotë depresion dhe melankoli.

Depresioni dimëror është ende një mister për shkencëtarët të cilët e studiojnë atë. Shumë gjëra të tilla si,  kimikate të trurit, jone të ajrit, dhe gjene të trupit duket se përfshihen. Por shkencëtarët janë të një mendimi se njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror – i njohur gjithashtu si “çrregullim emocional stinor”, kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.
 

Shumë studime kanë treguar se njerëzit me çrregullim emocional stinor ndjehen më mirë pas ekspozimit në dritë. Kjo duket mjaft e thjeshtë; në zonat malore, ditët e dimrit janë më të shkurtra, kështu që njeriu ekspozohet më pak në diellit. Në këto raste ekspertët rekomandojnë dritën të artificiale për të zevendësuar dritën e diellit. Por të tjerë thonë se kjo është në fakt shumë më komplekse, pasi nuk është vetëm çështje e gjetjes së dritës, por edhe që drita të merret në kohën e duhur – dhe koha më e rëndësishme për të marrë dritë është në mëngjes.
 

Shkencëtarët mendojnë se çrregullim emocional stinor ndodh për shkak të një ndryshimi në mospërputhjen e orës së zakonëshme me orën e brendshme të trupit. Për shembull, ora në mur mund të thotë se është koha për të marrë dritë, por ora e brendshme e trupit thotë se është koha për pushim a gjumë.
 

Në shumë vende që respektojnë ndryshimin e orës (Kursimin e Kohës Ditore), mund të mendohet se duke kthyer akrepin një orë prapa, kjo do t’i keqësonte simptomat e çrregullimit emocional stinor, sepse dielli lind një një orë më herët. Por në fakt, studimet kanë treguar se ndodh e kundërta, pasi njeriu zgjohet para agimit dhe dielli nuk e gjen në shtrat.
 

Të tjera studime thonë se çrregullimi emocional stinor është kryesisht problem biologjik dhe nuk lidhet me kohën. Në Fairbanks të Alaskës, për shembull, gjatë dimrit, koha nga agimi në muzg zgjat vetëm 4 orë, dhe me kaq pak rreze dielli, duket sikur askush nuk mund t’i shpëtojë depresionit dimëror. Por të dhënat tregojnë se vetëm  rreth 9 për qind e banorëve në Fairbanks vuajnë nga çrregullim emocional stinor, dhe mendohet se është qëndrimi aktiv një kusht që i bën ata të shmangin depresionin në dimër. Shkencëtarë të tjerë ofrojnë shpjegime të mundshme se banorët në zona të ftohta mund të jenë të predispozuar gjenetikisht për të qenë më pak të ndjeshëm ndaj depresionit.
 

Shkencëtarë në Institutin Kombëtar të Shëndetit Mendor (SHBA),  kanë propozuar një shpjegim të ri për çrregullim emocional stinor, që mund të rrjedhë nga sasia e lartë e melatonin në tru (kur gjëndrat pompojnë shumë melatonin, njeriu ndjehet i përgjumur), dhe rekomandojnë që në rastet kur melatonin është fajtori kryesor, terapi të lehta me barna për kontrollin e nivelit të melatonin mund të jenë të efektshme.
 

Shkencëtarë të tjerë në Kanada, aktualisht, janë duke studiuar rolin e kimikateve të trurit si, serotonin dhe dopamine, të cilat dihen se ndërveprojnë me ritmin cirkadian që lidhet me orën biologjike.
 

Disa barna kundër depresionit si Prozac dhe Paxil përdoren për disa raste të çrregullimit emocional stinor, por këto janë parë si ilaçe tepë të forta dhe të panevojëshme për një çrregullim të tillë.
 

Terapia me jone negative është provuar si një mënyrë tjetër e re për të trajtuar çrregullimin emocional stinor. Kjo terapi përfshin drejtimin e një rryme jonesh të ngarkuara negativisht në shtratin e posaçëm të një pacienti. Zbulimi se densiteti i lartë i joneve negative (jo jonet të njëjta me ato të prodhuara nga filtrat e ajrit në shtëpi) ndihmon njerëzit me çrregullim emocional stinor, ndodhi aksidentalisht gjatë një studimi rreth diçkaje tjetër, dhe një studim i dytë, gjeti se kjo terapi është e dobishme.


Dihet se ajrit është plotë jone negative në pranverë, dhe jo në dimër. Por kjo nuk mund të shpjegojë se si punon terapia me jone. Deri tani një përgjigje nuk ka, por shkencëtarët janë të bindur se terapia me jone është e efektshme.

Vizitoni; http://astritlulushi.wordpress.com/

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
20.04.2015
Emisioni televiziv Ditari

LAJME

30 etiopianë të vrarë nga IS në Libi

Konfirmimi u bë sot, një ditë pasi grupi Shteti Islamik nxorri një video ku pretendonte se shfaqeshin të krishterë nga Etiopia
Më tepër

Arrestohen 6 amerikanë të radikalizuar

Agjentë të qeverisë amerikane arrestuan gjashtë persona nga Minesota se kishin planifikuar të udhëtonin në Siri për t’u bashkuar me grupin terrorist Shteti Islamik
Më tepër

Al-Shabab përgjegjës për sulmin në Somali

Një sulm me bombë sot ndaj një autobusi të Kombeve të Bashkuara në Somalinë veriore shkaktoi vdekjen e të paktën shtatë vetëve dhe plagosjen e disa të tjerëve
Më tepër

Hashim Thaçi – nuk do të shkojë në Beograd

Organizatorët serbë të një takimi ku paralajmërohej edhe pjesëmarrja e ministrit të jashtëm të Kosovës, anuluan ftesën pas reagimeve të ashpra në Serbi.
Më tepër

Bushati: Shqipëria, rol të rëndësishëm kundër ekstremizmit, si vend i NATO-s dhe urë energjitike

Shqipëria do të jetë mikpritëse e një samiti në maj, për fenomenin e ekstremizmit të dhunshëm, në vazhdën e takimit të parë të këtij lloji që u mbajt në Shtëpinë e Bardhë në shkurt
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Smoke rises during an airstrike on an army weapons depot on a mountain overlooking Yemen's capital Sana'a.
  • Customers watch android robot "Aiko Chihira" at the reception of Mitsukoshi department store in Tokyo, Japan. The lifelike android robot, which was developed by Japanese electronics manufacturer Toshiba, marked her first day at work as a receptionist at the department store greeting customers as they walked in.
  • Rescuers help children disembark in the Sicilian harbor of Pozzallo, Italy. About 100 migrants, including 28 children, were rescued by a merchant vessel in the Sicilian Strait while they were trying to cross.
  • Government officials look on as pirated publications, including DVDs, CDs, etc, are placed on the ground before being destroyed, during a campaign against piracy in Taiyuan, Shanxi province, China.
  • In a photo provided by the Taipei Fire Department, vehicles are seen piled up on each other in an automated parking tower after the lift system failed during the 6.3 magnitude earthquake that struck off the island's eastern coast in Taipei, Taiwan.
  • Roma's fans wave flags as they stand in the tribune during the Italian Serie A soccer match against Atalanta at Olympic stadium in Rome,Italy, April 19, 2015.
  • Pramac Ducati Racing rider Yonny Hernandez of Colombia rides his motorcycle as it catches fire during Argentina's MotoGP Grand Prix at the Termas de Rio Hondo International circuit in Termas de Rio Hondo, April 19, 2015.
  • Andrea Finlay, right, presents the milestone award to Taylor Swift at the 50th annual Academy of Country Music Awards at AT&T Stadium in Arlington, Texas, April 19, 2015.
  • People fly their kites to form the shape of a car in the sky on the beach in Berck, northern France, during the 29th "Rencontres Internationales de Cerfs Volants" (International Kite Meeting) which runs from April 18 to 26.
  • A stuntman rides a motorcycle inside the "Well of Death" attraction during a fair in Bhaktapur, Nepal.
  • Caroline Rotich of Kenya crosses the finish line to win the women's division of the 2015 Boston Marathon in Boston, Massachusetts, USA.
  • An Israeli woman picks buttercup flowers in a field near Kibbutz Nir Yitzhak in southern Israel, just outside the Gaza Strip, April 19, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.