E martë, 27 janar, 2015

Lajme / Shëndetësi

Depresioni dimëror mbetet ende mister

Njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.

depress
depress
Astrit Lulushi

Një ndjenjë trishtimi vjen mbi njerëzit në fund të vjeshtës, së bashku me gjethet e fundit, ngricat e mëngjesit, dhe diellin që perëndon më herët çdo ditë. Disa mund të thonë se një çaj nxehtë dhe një pallto e ngrohtë mund të jenë të gjitha që nevojiten për të përballuar dimrin e ftohtë, por për shumë njerëz, dimër do të thotë depresion dhe melankoli.

Depresioni dimëror është ende një mister për shkencëtarët të cilët e studiojnë atë. Shumë gjëra të tilla si,  kimikate të trurit, jone të ajrit, dhe gjene të trupit duket se përfshihen. Por shkencëtarët janë të një mendimi se njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror – i njohur gjithashtu si “çrregullim emocional stinor”, kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.
 

Shumë studime kanë treguar se njerëzit me çrregullim emocional stinor ndjehen më mirë pas ekspozimit në dritë. Kjo duket mjaft e thjeshtë; në zonat malore, ditët e dimrit janë më të shkurtra, kështu që njeriu ekspozohet më pak në diellit. Në këto raste ekspertët rekomandojnë dritën të artificiale për të zevendësuar dritën e diellit. Por të tjerë thonë se kjo është në fakt shumë më komplekse, pasi nuk është vetëm çështje e gjetjes së dritës, por edhe që drita të merret në kohën e duhur – dhe koha më e rëndësishme për të marrë dritë është në mëngjes.
 

Shkencëtarët mendojnë se çrregullim emocional stinor ndodh për shkak të një ndryshimi në mospërputhjen e orës së zakonëshme me orën e brendshme të trupit. Për shembull, ora në mur mund të thotë se është koha për të marrë dritë, por ora e brendshme e trupit thotë se është koha për pushim a gjumë.
 

Në shumë vende që respektojnë ndryshimin e orës (Kursimin e Kohës Ditore), mund të mendohet se duke kthyer akrepin një orë prapa, kjo do t’i keqësonte simptomat e çrregullimit emocional stinor, sepse dielli lind një një orë më herët. Por në fakt, studimet kanë treguar se ndodh e kundërta, pasi njeriu zgjohet para agimit dhe dielli nuk e gjen në shtrat.
 

Të tjera studime thonë se çrregullimi emocional stinor është kryesisht problem biologjik dhe nuk lidhet me kohën. Në Fairbanks të Alaskës, për shembull, gjatë dimrit, koha nga agimi në muzg zgjat vetëm 4 orë, dhe me kaq pak rreze dielli, duket sikur askush nuk mund t’i shpëtojë depresionit dimëror. Por të dhënat tregojnë se vetëm  rreth 9 për qind e banorëve në Fairbanks vuajnë nga çrregullim emocional stinor, dhe mendohet se është qëndrimi aktiv një kusht që i bën ata të shmangin depresionin në dimër. Shkencëtarë të tjerë ofrojnë shpjegime të mundshme se banorët në zona të ftohta mund të jenë të predispozuar gjenetikisht për të qenë më pak të ndjeshëm ndaj depresionit.
 

Shkencëtarë në Institutin Kombëtar të Shëndetit Mendor (SHBA),  kanë propozuar një shpjegim të ri për çrregullim emocional stinor, që mund të rrjedhë nga sasia e lartë e melatonin në tru (kur gjëndrat pompojnë shumë melatonin, njeriu ndjehet i përgjumur), dhe rekomandojnë që në rastet kur melatonin është fajtori kryesor, terapi të lehta me barna për kontrollin e nivelit të melatonin mund të jenë të efektshme.
 

Shkencëtarë të tjerë në Kanada, aktualisht, janë duke studiuar rolin e kimikateve të trurit si, serotonin dhe dopamine, të cilat dihen se ndërveprojnë me ritmin cirkadian që lidhet me orën biologjike.
 

Disa barna kundër depresionit si Prozac dhe Paxil përdoren për disa raste të çrregullimit emocional stinor, por këto janë parë si ilaçe tepë të forta dhe të panevojëshme për një çrregullim të tillë.
 

Terapia me jone negative është provuar si një mënyrë tjetër e re për të trajtuar çrregullimin emocional stinor. Kjo terapi përfshin drejtimin e një rryme jonesh të ngarkuara negativisht në shtratin e posaçëm të një pacienti. Zbulimi se densiteti i lartë i joneve negative (jo jonet të njëjta me ato të prodhuara nga filtrat e ajrit në shtëpi) ndihmon njerëzit me çrregullim emocional stinor, ndodhi aksidentalisht gjatë një studimi rreth diçkaje tjetër, dhe një studim i dytë, gjeti se kjo terapi është e dobishme.


Dihet se ajrit është plotë jone negative në pranverë, dhe jo në dimër. Por kjo nuk mund të shpjegojë se si punon terapia me jone. Deri tani një përgjigje nuk ka, por shkencëtarët janë të bindur se terapia me jone është e efektshme.

Vizitoni; http://astritlulushi.wordpress.com/

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

LAJME

Stuhi e madhe dimërore në SHBA

Një stuhi e madhe dimërore në pjesën verilindore të SHBA ka sjellë rreshje bore me trashëri deri në 30 centimetra
Më tepër

Syriza dhe marrëdhëniet Greqi-BE

Fitorja e partisë Syriza në zgjedhje hapi një kapitull të ri për Greqinë që ndodhet prej disa vjetësh në epiqendër të krizës ekonomike evropiane
Më tepër

Institucionet bëjnë thirrje t’i jepet fund dhunës në Prishtinë

Institucionet e Kosovës kërkuan përfundimin e protestës në Prishtinë që u përfshi nga dhuna ndërmjet policisë dhe protestuesve.
Më tepër

SHBA, Rusia dhe Ukraina

Zyrtarët e ushtrisë amerikane thonë se mbështetja e Moskës për separatistët është “shqetësuese”
Më tepër

Përkujtohet 70-vjetori i çlirimit të kampit nazist të Auschwitzit

Auschwitzi është një simbol i tmerreve të Holokaustit, ku gjashtë milionë hebrenj u vranë sistematikisht nga Gjermania naziste dhe aleatët e saj
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Miss Colombia Paulina Vega is crowned Miss Universe 2014 during the 63rd Annual Miss Universe Pageant at Florida International University in Miami, Florida, Jan. 25, 2015.
  • In this image, an expanding shell of debris called SNR 0519-69.0 is left behind after a massive star exploded in the Large Magellanic Cloud, a satellite galaxy to the Milky Way. Multimillion- degree gas is seen in X-rays from Chandra in blue. The outer edge of the explosion (red) and stars in the field of view are seen in visible light from the Hubble Space Telescope.
  • A Jammu and Kashmir state policeman performs a motorcycle stunt during the Republic Day parade in Jammu, India.
  • Cambodian land rights activist Nget Khun (C), known locally as "Mommy", hugs her daughter (R) through a window of a prison car at the Appeal Court in Phnom Penh. A Cambodian court upheld convictions for 10 female land rights activists and a defrocked Buddhist monk and reduced the one-year sentence for most of them.
  • People clap as Bishop Libby Lane (foreground) leaves York Minster in northern England following a service to consecrate her as the new Bishop of Stockport. The Church of England ended centuries of male-only leadership when it declared its first female bishop in the face of fierce opposition from traditionalists.
  • Pastry chef Javier Mercado of the UK competes during the Pastries World Cup final as part of the Catering and Food International Show (SIRHA) in Chassieu, outside Lyon, France.
  • An elderly woman is assisted after riot policemen fired teargas to break up protests calling for the removal of Narok county Governor Samuel Tunai in Narok, Kenya.
  • Roberto Gonzalez, a former worker of Unicom and Conempa, walks in the streets of Asuncion towards the Ministry of Labor, in a symbolic crucifixion, in Paraguay.
  • United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) Special Envoy Angelina Jolie meets members of the Yazidi minority in Khanke internally displaced person (IDP) Camp in Dohuk, northern Iraq.

Interaktive