E mërkurë, 27 maj, 2015

Lajme / Shëndetësi

Depresioni dimëror mbetet ende mister

Njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.

depress
depress
Astrit Lulushi

Një ndjenjë trishtimi vjen mbi njerëzit në fund të vjeshtës, së bashku me gjethet e fundit, ngricat e mëngjesit, dhe diellin që perëndon më herët çdo ditë. Disa mund të thonë se një çaj nxehtë dhe një pallto e ngrohtë mund të jenë të gjitha që nevojiten për të përballuar dimrin e ftohtë, por për shumë njerëz, dimër do të thotë depresion dhe melankoli.

Depresioni dimëror është ende një mister për shkencëtarët të cilët e studiojnë atë. Shumë gjëra të tilla si,  kimikate të trurit, jone të ajrit, dhe gjene të trupit duket se përfshihen. Por shkencëtarët janë të një mendimi se njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror – i njohur gjithashtu si “çrregullim emocional stinor”, kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.
 

Shumë studime kanë treguar se njerëzit me çrregullim emocional stinor ndjehen më mirë pas ekspozimit në dritë. Kjo duket mjaft e thjeshtë; në zonat malore, ditët e dimrit janë më të shkurtra, kështu që njeriu ekspozohet më pak në diellit. Në këto raste ekspertët rekomandojnë dritën të artificiale për të zevendësuar dritën e diellit. Por të tjerë thonë se kjo është në fakt shumë më komplekse, pasi nuk është vetëm çështje e gjetjes së dritës, por edhe që drita të merret në kohën e duhur – dhe koha më e rëndësishme për të marrë dritë është në mëngjes.
 

Shkencëtarët mendojnë se çrregullim emocional stinor ndodh për shkak të një ndryshimi në mospërputhjen e orës së zakonëshme me orën e brendshme të trupit. Për shembull, ora në mur mund të thotë se është koha për të marrë dritë, por ora e brendshme e trupit thotë se është koha për pushim a gjumë.
 

Në shumë vende që respektojnë ndryshimin e orës (Kursimin e Kohës Ditore), mund të mendohet se duke kthyer akrepin një orë prapa, kjo do t’i keqësonte simptomat e çrregullimit emocional stinor, sepse dielli lind një një orë më herët. Por në fakt, studimet kanë treguar se ndodh e kundërta, pasi njeriu zgjohet para agimit dhe dielli nuk e gjen në shtrat.
 

Të tjera studime thonë se çrregullimi emocional stinor është kryesisht problem biologjik dhe nuk lidhet me kohën. Në Fairbanks të Alaskës, për shembull, gjatë dimrit, koha nga agimi në muzg zgjat vetëm 4 orë, dhe me kaq pak rreze dielli, duket sikur askush nuk mund t’i shpëtojë depresionit dimëror. Por të dhënat tregojnë se vetëm  rreth 9 për qind e banorëve në Fairbanks vuajnë nga çrregullim emocional stinor, dhe mendohet se është qëndrimi aktiv një kusht që i bën ata të shmangin depresionin në dimër. Shkencëtarë të tjerë ofrojnë shpjegime të mundshme se banorët në zona të ftohta mund të jenë të predispozuar gjenetikisht për të qenë më pak të ndjeshëm ndaj depresionit.
 

Shkencëtarë në Institutin Kombëtar të Shëndetit Mendor (SHBA),  kanë propozuar një shpjegim të ri për çrregullim emocional stinor, që mund të rrjedhë nga sasia e lartë e melatonin në tru (kur gjëndrat pompojnë shumë melatonin, njeriu ndjehet i përgjumur), dhe rekomandojnë që në rastet kur melatonin është fajtori kryesor, terapi të lehta me barna për kontrollin e nivelit të melatonin mund të jenë të efektshme.
 

Shkencëtarë të tjerë në Kanada, aktualisht, janë duke studiuar rolin e kimikateve të trurit si, serotonin dhe dopamine, të cilat dihen se ndërveprojnë me ritmin cirkadian që lidhet me orën biologjike.
 

Disa barna kundër depresionit si Prozac dhe Paxil përdoren për disa raste të çrregullimit emocional stinor, por këto janë parë si ilaçe tepë të forta dhe të panevojëshme për një çrregullim të tillë.
 

Terapia me jone negative është provuar si një mënyrë tjetër e re për të trajtuar çrregullimin emocional stinor. Kjo terapi përfshin drejtimin e një rryme jonesh të ngarkuara negativisht në shtratin e posaçëm të një pacienti. Zbulimi se densiteti i lartë i joneve negative (jo jonet të njëjta me ato të prodhuara nga filtrat e ajrit në shtëpi) ndihmon njerëzit me çrregullim emocional stinor, ndodhi aksidentalisht gjatë një studimi rreth diçkaje tjetër, dhe një studim i dytë, gjeti se kjo terapi është e dobishme.


Dihet se ajrit është plotë jone negative në pranverë, dhe jo në dimër. Por kjo nuk mund të shpjegojë se si punon terapia me jone. Deri tani një përgjigje nuk ka, por shkencëtarët janë të bindur se terapia me jone është e efektshme.

Vizitoni; http://astritlulushi.wordpress.com/

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

LAJME

Shqipëria dhe terrorizmi, sipas studiuesve

“Të rinjtë ndihen të bllokuar në komunitete të varfëra dhe nuk shohin mundësi shpëtimi nga padrejtësia dhe poshtërimi i korrupsionit, ndaj ata bëhen shënjestra për rekrutime” - tha ambasadori amerikan, Lu.
Më tepër

Jacobson: Korrupsioni – sfida më e madhe e Kosovës

Ambasadorja amerikane Tracey Ann Jacobson i bëri këto komente gjatë ceremonisë së diplomimit të 116 studentëve të Universitetit Amerikan në Kosovë.
Më tepër

Takimi Rama-Vuçiç

Kryeministrat e Shqipërisë dhe Serbisë u angazhuan u angazhuan sot në Tiranë të shënojnë një kthesë në marrëdhëniet mes dy vendeve
Më tepër

Një formë e re trafiku në vendet e BE

Çdo vit, dhjetra gra të reja nga zona të varfëra të Evropës Lindore shkojnë në Perëndim për martesa të rreme
Më tepër

SHBA: Të paktën 17 të vdekur nga shirat dhe vërshimet

Teksasi dhe Oklahoma u prekën më rëndë nga koha e keqe
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Policemen use their shields during the demolition of an informal settler community in Manila, Philippines, to redevelop the area into a business district in a joint venture with a private firm. Some 500 families were affected by the demolition.
  • A masked opposition protester points a stick to which knives are tied with a cloth, in the direction of police in the Buyenzi district of the capital Bujumbura, Burundi. Demonstrators said they will continue until President Pierre Nkurunziza steps down at the end of his second term.
  • Hair stylist Caryn Mitman (L) and stylist Clare Galvin pose with the wax figure of British Prime Minister David Cameron at Madame Tussauds in central London.
  • A man walks along the Blanco River where sweeping floodwaters overturned vehicles and knocked down Cypress trees in Wimberley, Texas, USA.
  • Rescued baby iguanas are seen in a cardboard box in an office of the Ministry of Environment in San Jose, May 25, 2015. Officers from the national police force of Costa Rica rescued 81 iguanas that had been confined to a box at a hotel in San Jose.
  • A clown marches to celebrate the Peruvian clown day in Lima, Peru, May 25, 2015.
  • A fisherman collects spilled crude oil at the Pantai Teluk Penyu in Cilacap, Indonesia's Central Java province, May 25, 2015 in this photo taken by Antara Foto. Damage to PT Pertamina crude oil unloading facility at 16 nautical miles south of Cilacap's shore caused 14,000 liters of crude oil to leak and pollute the coastal waters, according to Antara.
  • An art student lies on a giant canvas as she paints with her limbs at an exhibitionof the faculty of the Hubei Institute of Fine Arts, in Wuhan, Hubei province, China.
  • The Wolf volcano spews smoke and lava on Isabela Island in Galapagos National Park, May 25, 2015. (Photo provided by provided by the Galapagos National Park)
  • Christian Jacobs, 4, of Hertford, North Carolina, lies on the grave of his father, Christian James Jacob, during Memorial Day celebrations at Arlington National Cemetery in Arlington, Virginia, May 25, 2015.
  • German chancellor Angela Merkel eats a pickled herring after the name giving ceremony for the fish trawler ROS 777 of the Warnemuender fishery in Sassnitz, eastern Germany.
  • A father and his children walk over the cracked soil of a 1.5 hectare dried up at the Novaleta town in Cavite province, south of Manila, the Philippines.
  • A dinghy overcrowded with Afghan and other immigrants is towed by a Greek coast guard patrol boat into the port on the Greek island of Kos following a rescue operation in a part of the Aegean Sea between Turkey and Greece.
  • A man wearing a headpiece made of watermelon peel stands next to a watermelon sculpture during an annual watermelon festival in Daxing district, Beijing, China, May 25, 2015.
  • Colorado Rockies' third baseman Nolan Arenado falls into the stands after catching a foul ball off the bat of Cincinnati Reds' Zack Cozart during the eighth inning of a baseball game in Cincinnati, Ohio, USA, May 25, 2015. The Rockies won 5-4.
  • A participant of the traditional dirty pig festival wearing a Homer Spimpson mask wallows in a slough near Hergisdorf, Germany, May 25, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.