E mërkurë, 29 korrik, 2015

Lajme / Shëndetësi

Depresioni dimëror mbetet ende mister

Njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.

depress
depress
Astrit Lulushi

Një ndjenjë trishtimi vjen mbi njerëzit në fund të vjeshtës, së bashku me gjethet e fundit, ngricat e mëngjesit, dhe diellin që perëndon më herët çdo ditë. Disa mund të thonë se një çaj nxehtë dhe një pallto e ngrohtë mund të jenë të gjitha që nevojiten për të përballuar dimrin e ftohtë, por për shumë njerëz, dimër do të thotë depresion dhe melankoli.

Depresioni dimëror është ende një mister për shkencëtarët të cilët e studiojnë atë. Shumë gjëra të tilla si,  kimikate të trurit, jone të ajrit, dhe gjene të trupit duket se përfshihen. Por shkencëtarët janë të një mendimi se njerëzit që vuajnë nga depresioni dimëror – i njohur gjithashtu si “çrregullim emocional stinor”, kanë një gjë të përbashkët; ata janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj dritës, apo mungesës së saj.
 

Shumë studime kanë treguar se njerëzit me çrregullim emocional stinor ndjehen më mirë pas ekspozimit në dritë. Kjo duket mjaft e thjeshtë; në zonat malore, ditët e dimrit janë më të shkurtra, kështu që njeriu ekspozohet më pak në diellit. Në këto raste ekspertët rekomandojnë dritën të artificiale për të zevendësuar dritën e diellit. Por të tjerë thonë se kjo është në fakt shumë më komplekse, pasi nuk është vetëm çështje e gjetjes së dritës, por edhe që drita të merret në kohën e duhur – dhe koha më e rëndësishme për të marrë dritë është në mëngjes.
 

Shkencëtarët mendojnë se çrregullim emocional stinor ndodh për shkak të një ndryshimi në mospërputhjen e orës së zakonëshme me orën e brendshme të trupit. Për shembull, ora në mur mund të thotë se është koha për të marrë dritë, por ora e brendshme e trupit thotë se është koha për pushim a gjumë.
 

Në shumë vende që respektojnë ndryshimin e orës (Kursimin e Kohës Ditore), mund të mendohet se duke kthyer akrepin një orë prapa, kjo do t’i keqësonte simptomat e çrregullimit emocional stinor, sepse dielli lind një një orë më herët. Por në fakt, studimet kanë treguar se ndodh e kundërta, pasi njeriu zgjohet para agimit dhe dielli nuk e gjen në shtrat.
 

Të tjera studime thonë se çrregullimi emocional stinor është kryesisht problem biologjik dhe nuk lidhet me kohën. Në Fairbanks të Alaskës, për shembull, gjatë dimrit, koha nga agimi në muzg zgjat vetëm 4 orë, dhe me kaq pak rreze dielli, duket sikur askush nuk mund t’i shpëtojë depresionit dimëror. Por të dhënat tregojnë se vetëm  rreth 9 për qind e banorëve në Fairbanks vuajnë nga çrregullim emocional stinor, dhe mendohet se është qëndrimi aktiv një kusht që i bën ata të shmangin depresionin në dimër. Shkencëtarë të tjerë ofrojnë shpjegime të mundshme se banorët në zona të ftohta mund të jenë të predispozuar gjenetikisht për të qenë më pak të ndjeshëm ndaj depresionit.
 

Shkencëtarë në Institutin Kombëtar të Shëndetit Mendor (SHBA),  kanë propozuar një shpjegim të ri për çrregullim emocional stinor, që mund të rrjedhë nga sasia e lartë e melatonin në tru (kur gjëndrat pompojnë shumë melatonin, njeriu ndjehet i përgjumur), dhe rekomandojnë që në rastet kur melatonin është fajtori kryesor, terapi të lehta me barna për kontrollin e nivelit të melatonin mund të jenë të efektshme.
 

Shkencëtarë të tjerë në Kanada, aktualisht, janë duke studiuar rolin e kimikateve të trurit si, serotonin dhe dopamine, të cilat dihen se ndërveprojnë me ritmin cirkadian që lidhet me orën biologjike.
 

Disa barna kundër depresionit si Prozac dhe Paxil përdoren për disa raste të çrregullimit emocional stinor, por këto janë parë si ilaçe tepë të forta dhe të panevojëshme për një çrregullim të tillë.
 

Terapia me jone negative është provuar si një mënyrë tjetër e re për të trajtuar çrregullimin emocional stinor. Kjo terapi përfshin drejtimin e një rryme jonesh të ngarkuara negativisht në shtratin e posaçëm të një pacienti. Zbulimi se densiteti i lartë i joneve negative (jo jonet të njëjta me ato të prodhuara nga filtrat e ajrit në shtëpi) ndihmon njerëzit me çrregullim emocional stinor, ndodhi aksidentalisht gjatë një studimi rreth diçkaje tjetër, dhe një studim i dytë, gjeti se kjo terapi është e dobishme.


Dihet se ajrit është plotë jone negative në pranverë, dhe jo në dimër. Por kjo nuk mund të shpjegojë se si punon terapia me jone. Deri tani një përgjigje nuk ka, por shkencëtarët janë të bindur se terapia me jone është e efektshme.

Vizitoni; http://astritlulushi.wordpress.com/

Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
28.07.2015
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

LAJME

Rusia shpall "të padëshirueshme" një OJQ amerikane

Fondacionin Kombëtar për Demokracinë, një organizatë jo-fitimprurëse me qendër në Uashington, bëhet OJQ-ja e parë e huaj që ndalohet në Rusi, në bazë të një ligji të ri
Më tepër

Prodhimi i protezave me teknologjinë 3D

Kostoja e prodhimit të protezave me teknologjinë 3D është shumë më e ulët se prodhimi i tyre me metodat tradicionale
Më tepër

Akuza ndaj Fullanit, “Shpërdorim detyre”

Ish guvernatori i Bankës së Shqipërisë, është konsideruar nga prokurorët si përgjegjës për skandalin e vjedhjes nga Thesari i Bankës i afër 7 milion dollarëve, si dhe për parregullsi në blerjen e ish Hotel Dajtit
Më tepër

Pheniani kundër një pakti bërthmor me SHBA

Një diplomat i lartë i Koresë së Veriut thotë se programi i armëve bërthamore i vendit të tij nuk përbën objekt diskutimesh
Më tepër

SHBA, debati mbi marrëveshjen me Iranin

Sekretari i Shtetit John Kerry dhe Sekretari i Energjisë Ernest Moniz dëshmojnë sot para një komisioni të Kongresit në përpjekje për të siguruar mbështetje për marrëveshjen me Iranin
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • A helicopter from the Andalusian Service firefighting (INFOCA) drops water over scrub land during a forest fire in Los Barrios, near Cadiz. Since July 19 wildfires have ravaged nearly 39,000 hectares of land in Spain, according to the provisional figures from the agriculture ministry.
  • Indian Prime Minister Narendra Modi pays respect after the body of former President A.P.J. Abdul Kalam arrived at the Palam airport in New Delhi. Kalam, known as the father of the country's military missile program, died after collapsing while delivering a lecture, a top state official said. He was 83.
  • Libyan dictator Moammar Gadhafi's former aides sit behind the bars of the accused cell during their trial at court of appeals in Tripoli. A Libyan court sentenced a son and eight aides of slain dictator to death for crimes during the 2011 uprising after a trial overshadowed by the country's bloody division.
  • A Syrian migrant and his pregnant wife walk on train tracks towards the town of Gevgelija on the Macedonian-Greek border to catch a train to Serbia and the North European countries, July 27, 2015.
  • Tourists take pictures of Cuban flags in front of the U.S embassy in Havana, July 27, 2015.
  • Giant panda Jia Jia eats bamboo next to her birthday cake made with ice and vegetables at Ocean Park in Hong Kong as she celebrates her 37-year-old birthday.
  • Tampa Bay Rays first baseman James Loney (21) falls into the stands after he attempted to catch a foul ball during the eighth inning against the Detroit Tigers at Tropicana Field in St. Petersburg, Florida, USA. (Credit: Kim Klement/USA TODAY Sports)
  • A scarecrow of Britain's Prince George and Princess Charlotte with their nanny stands in a garden during the Scarecrow Festival in Heather, Britain.
  • Ireland Baldwin, left, and father actor Alec Baldwin attend the premiere of "Mission: Impossible - Rogue Nation" in Times Square in New York, July 27, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.