E enjte, 28 maj, 2015

Lajme / Bota

Bleta robotike kërkon të zbulojë komunikimin

x
Shkencëtarët në Berlin kanë krijuar një bletë robotike që ndërvepron me bletët e gjalla. Ata shpresojnë se roboti do të bëjë që të kuptohet më mirë mënyra se si komunikojnë bletët - diçka për të cilën kanë vrarë mendjen për dekada me radhë.
 
Shkencëtarët në Universitetin Freie të Berlinit janë entuziastë për bletën robotike që mund të fluturojë me bletët e gjalla në koshere. Vallja e bletës është një pjesë integrale e sistemit të komunikimit mes tyre.

Çdo ditë bletët punëtore duhet të vizitojnë mijëra lule për të mbledhur nektar të mjaftueshëm për të prodhuar mjaltë dhe polen  me të cilën ato ushqejnë larvat.
Por, ato që për syrin e pastërvitur mund të duken vetëm si udhëtime të pa ndonjë qëllim për të gjetur lule në mënyrë të rastësishme, janë në të vërtetë shpesh udhëtime të planifikuara përmes komunikimit.

Vallja është një pjesë integrale në komunikimin mes bletëve, thotë Tim Landgraf, një nga shkencëtarët që punojnë për projektin e bletëve robotike.

"Vallja do të thotë se ato kanë një sjellje të caktuar në koshere. Kështu ato fluturojnë jashtë që të gjejnë nektar, apo të gjejnë një pemë në lulëzim. Pastaj shkojnë përsëri në koshere dhe lëvizin në një mënyrë të caktuar. Bletët e tjera e ndjekin kërcimin. Dhe të gjtha e dinë se ku të shkojnë."

Vallja e bletëve u përshkrua fillimisht nga shkencëtari austriak, Karl Von Frisch në vitin 1940. Duke punuar në Universitetin e Mynihut në Gjermani, ai dhe ndihmësit e tij kaluan dekada të tëra duke studiuar bletët për të përcaktuar se si ato e komunikojnë vendndodhjen e ushqimit.
 
Në vitin 1943, duke punuar në Grac në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, ai e përshkroi kërcimin e bletëve në një revistë austriake të zoologjisë. Teoria u testua, dhe, edhe pse ajo ka ende skeptikët e saj, mjaftoi që komiteti i çmimeve Nobel t'i jepte atij çmimin në fiziologji ose mjekësi për vitin 1973.

Por edhe sot nuk dihet shumë në lidhje me kërcimin. Për shembull, nuk është plotësisht e qartë se si bletët mund të ndjekin vallen në koshere në errësirë të plotë.
Gjithashtu, shumë nga lëvizjet e valles së bletëve janë të paqarta.
Megjithatë, shkencëtarët e kuptojnë se si bleta u tregon bletëve të tjera një vend të caktuar, i cili tregohet kryesisht përmes kohëzgjatjes së valles, dhe se si ajo është e pozicionuar në lidhje me diellin.

Siç shpjegon Landgraf, shkencëtarët mendojnë se kanë arritur një kufi se sa mund të mësojnë vetëm duke ndjekur lëvizjet e bletëve.
 
"Në një pikë arrin kufirin pra duhet diçka që të komunikojë me to. Dhe këtë na e bën roboti," thotë Landgraf.
 
Projekti i bletës robotike ka qenë aktiv prej gjashtë vjetësh, pra që nga viti 2006.
Gjatë vitit të fundit, shkencëtarët kanë përdorur robotin për të testuar teorinë e vallëzimit që Karl Von Frisch zhvilloi dekada më parë.

Për të treguar vendndodhjen e nektarit ose polenit pranë kosheres bletët vallëzojnë me një lëvizje rrethore. Për të treguar një vend më shumë se 150 metra larg, bletët bëjnë një valle më të ndërlikuar në një formë me 8 lëvizje. Në këtë valle këndi i lëvizjes lidhet me drejtimin ku bletët duhet të fluturojnë kur të largohen nga kosherja.

Kohëzgjatja e valles tregon distancën - dhe sa më i gjatë të jetë vallzimi – aq më larg është pema apo lulja që bleta vallëzuese po u tregon bletëve të tjera. Me një balerinë robotike, shkencëtarët tani mund të fillojnë të kuptojnë lëvizje të caktuara për të parë se si ato e ndryshojnë sjelljen e bletëve.

"Kemi krijuar një valle artificiale dhe po testojmë se si funksionon," thotë ai.
"A e kuptojnë ato? A fluturojnë ku ne duam që ato të fluturojnë? Cilat pjesë të valles janë informative?"

Truri i bletës është rreth 1milimetër si diametër. Por fakti që ato janë në gjendje të komunikojnë për vende të veçanta nëpërmjet llogaritjeve komplekse që përfshijnë kënde dhe distanca është diçka që i ka tërhequr shkencëtarët për dekada të tëra.
Raul Rojas është profesor i inteligjencës artificiale në Freie Universitet (Fraje Univerzitet) të Berlinit dhe ka qenë i përfshirë me projektin e bletëve robotike që nga fillimi.

Ai mendon se deshifrimi i plotë se si komunikojnë bletët do të jetë një hap i madh përpara për shkencën, edhe pse nuk mund të ketë ndonjë përdorim praktik të menjëhershëm.

"Vallja e bletëve është një lloj komunikimi i mahnitshëm, sepse është një komunikim me simbole. Dhe nuk ka shumë shembuj të komunikimeve simbolike në botën shtazore," thotë ai.

"Në se do ta kuptojmë më mirë këtë komunikimi, kjo do të ishte një arritje për shkencën bazë dhe për shkencën në përgjithësi."
Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditari 052715i
|| 0:00:00
...  
🔇
X
27.05.2015

LAJME

Zgjedhjet në Turqi dhe ndikimi tek politika e Sirisë

Anketat e fundit të opinionit në Turqi parashikojnë se partia AK në pushtet mund të humbasë shumicën në parlament në zgjedhjet e 7 qershorit
Më tepër

Lista e të akuzuarve në lidhje me FIFA-n

Listë e individëve dhe subjekteve publike të akuzuar në aktpadinë e prokurorëve federalë
Më tepër

Forbes: Merkel, gruaja më e fuqishme

Për të katërtin vit rresht, kancelarja gjermane kryeson listën e Revistës Forbes për 100 gratë më të fuqishme të botës
Më tepër

Shqipëria dhe terrorizmi, sipas studiuesve

“Të rinjtë ndihen të bllokuar në komunitete të varfëra dhe nuk shohin mundësi shpëtimi nga padrejtësia dhe poshtërimi i korrupsionit, ndaj ata bëhen shënjestra për rekrutime” - tha ambasadori amerikan, Lu.
Më tepër

Dhjetë speciet më të reja

Instituti Ndërkombëtar për Eksplorimin e Specieve harton listën vjetore me speciet e zbuluara
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Policemen use their shields during the demolition of an informal settler community in Manila, Philippines, to redevelop the area into a business district in a joint venture with a private firm. Some 500 families were affected by the demolition.
  • A masked opposition protester points a stick to which knives are tied with a cloth, in the direction of police in the Buyenzi district of the capital Bujumbura, Burundi. Demonstrators said they will continue until President Pierre Nkurunziza steps down at the end of his second term.
  • Hair stylist Caryn Mitman (L) and stylist Clare Galvin pose with the wax figure of British Prime Minister David Cameron at Madame Tussauds in central London.
  • A man walks along the Blanco River where sweeping floodwaters overturned vehicles and knocked down Cypress trees in Wimberley, Texas, USA.
  • Rescued baby iguanas are seen in a cardboard box in an office of the Ministry of Environment in San Jose, May 25, 2015. Officers from the national police force of Costa Rica rescued 81 iguanas that had been confined to a box at a hotel in San Jose.
  • A clown marches to celebrate the Peruvian clown day in Lima, Peru, May 25, 2015.
  • A fisherman collects spilled crude oil at the Pantai Teluk Penyu in Cilacap, Indonesia's Central Java province, May 25, 2015 in this photo taken by Antara Foto. Damage to PT Pertamina crude oil unloading facility at 16 nautical miles south of Cilacap's shore caused 14,000 liters of crude oil to leak and pollute the coastal waters, according to Antara.
  • An art student lies on a giant canvas as she paints with her limbs at an exhibitionof the faculty of the Hubei Institute of Fine Arts, in Wuhan, Hubei province, China.
  • The Wolf volcano spews smoke and lava on Isabela Island in Galapagos National Park, May 25, 2015. (Photo provided by provided by the Galapagos National Park)
  • Christian Jacobs, 4, of Hertford, North Carolina, lies on the grave of his father, Christian James Jacob, during Memorial Day celebrations at Arlington National Cemetery in Arlington, Virginia, May 25, 2015.
  • German chancellor Angela Merkel eats a pickled herring after the name giving ceremony for the fish trawler ROS 777 of the Warnemuender fishery in Sassnitz, eastern Germany.
  • A father and his children walk over the cracked soil of a 1.5 hectare dried up at the Novaleta town in Cavite province, south of Manila, the Philippines.
  • A dinghy overcrowded with Afghan and other immigrants is towed by a Greek coast guard patrol boat into the port on the Greek island of Kos following a rescue operation in a part of the Aegean Sea between Turkey and Greece.
  • A man wearing a headpiece made of watermelon peel stands next to a watermelon sculpture during an annual watermelon festival in Daxing district, Beijing, China, May 25, 2015.
  • Colorado Rockies' third baseman Nolan Arenado falls into the stands after catching a foul ball off the bat of Cincinnati Reds' Zack Cozart during the eighth inning of a baseball game in Cincinnati, Ohio, USA, May 25, 2015. The Rockies won 5-4.
  • A participant of the traditional dirty pig festival wearing a Homer Spimpson mask wallows in a slough near Hergisdorf, Germany, May 25, 2015.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.