E mërkurë, 16 prill, 2014

Lajme / Bota

Bleta robotike kërkon të zbulojë komunikimin

x
Madhësia e gërmave - +
Shkencëtarët në Berlin kanë krijuar një bletë robotike që ndërvepron me bletët e gjalla. Ata shpresojnë se roboti do të bëjë që të kuptohet më mirë mënyra se si komunikojnë bletët - diçka për të cilën kanë vrarë mendjen për dekada me radhë.
 
Shkencëtarët në Universitetin Freie të Berlinit janë entuziastë për bletën robotike që mund të fluturojë me bletët e gjalla në koshere. Vallja e bletës është një pjesë integrale e sistemit të komunikimit mes tyre.

Çdo ditë bletët punëtore duhet të vizitojnë mijëra lule për të mbledhur nektar të mjaftueshëm për të prodhuar mjaltë dhe polen  me të cilën ato ushqejnë larvat.
Por, ato që për syrin e pastërvitur mund të duken vetëm si udhëtime të pa ndonjë qëllim për të gjetur lule në mënyrë të rastësishme, janë në të vërtetë shpesh udhëtime të planifikuara përmes komunikimit.

Vallja është një pjesë integrale në komunikimin mes bletëve, thotë Tim Landgraf, një nga shkencëtarët që punojnë për projektin e bletëve robotike.

"Vallja do të thotë se ato kanë një sjellje të caktuar në koshere. Kështu ato fluturojnë jashtë që të gjejnë nektar, apo të gjejnë një pemë në lulëzim. Pastaj shkojnë përsëri në koshere dhe lëvizin në një mënyrë të caktuar. Bletët e tjera e ndjekin kërcimin. Dhe të gjtha e dinë se ku të shkojnë."

Vallja e bletëve u përshkrua fillimisht nga shkencëtari austriak, Karl Von Frisch në vitin 1940. Duke punuar në Universitetin e Mynihut në Gjermani, ai dhe ndihmësit e tij kaluan dekada të tëra duke studiuar bletët për të përcaktuar se si ato e komunikojnë vendndodhjen e ushqimit.
 
Në vitin 1943, duke punuar në Grac në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, ai e përshkroi kërcimin e bletëve në një revistë austriake të zoologjisë. Teoria u testua, dhe, edhe pse ajo ka ende skeptikët e saj, mjaftoi që komiteti i çmimeve Nobel t'i jepte atij çmimin në fiziologji ose mjekësi për vitin 1973.

Por edhe sot nuk dihet shumë në lidhje me kërcimin. Për shembull, nuk është plotësisht e qartë se si bletët mund të ndjekin vallen në koshere në errësirë të plotë.
Gjithashtu, shumë nga lëvizjet e valles së bletëve janë të paqarta.
Megjithatë, shkencëtarët e kuptojnë se si bleta u tregon bletëve të tjera një vend të caktuar, i cili tregohet kryesisht përmes kohëzgjatjes së valles, dhe se si ajo është e pozicionuar në lidhje me diellin.

Siç shpjegon Landgraf, shkencëtarët mendojnë se kanë arritur një kufi se sa mund të mësojnë vetëm duke ndjekur lëvizjet e bletëve.
 
"Në një pikë arrin kufirin pra duhet diçka që të komunikojë me to. Dhe këtë na e bën roboti," thotë Landgraf.
 
Projekti i bletës robotike ka qenë aktiv prej gjashtë vjetësh, pra që nga viti 2006.
Gjatë vitit të fundit, shkencëtarët kanë përdorur robotin për të testuar teorinë e vallëzimit që Karl Von Frisch zhvilloi dekada më parë.

Për të treguar vendndodhjen e nektarit ose polenit pranë kosheres bletët vallëzojnë me një lëvizje rrethore. Për të treguar një vend më shumë se 150 metra larg, bletët bëjnë një valle më të ndërlikuar në një formë me 8 lëvizje. Në këtë valle këndi i lëvizjes lidhet me drejtimin ku bletët duhet të fluturojnë kur të largohen nga kosherja.

Kohëzgjatja e valles tregon distancën - dhe sa më i gjatë të jetë vallzimi – aq më larg është pema apo lulja që bleta vallëzuese po u tregon bletëve të tjera. Me një balerinë robotike, shkencëtarët tani mund të fillojnë të kuptojnë lëvizje të caktuara për të parë se si ato e ndryshojnë sjelljen e bletëve.

"Kemi krijuar një valle artificiale dhe po testojmë se si funksionon," thotë ai.
"A e kuptojnë ato? A fluturojnë ku ne duam që ato të fluturojnë? Cilat pjesë të valles janë informative?"

Truri i bletës është rreth 1milimetër si diametër. Por fakti që ato janë në gjendje të komunikojnë për vende të veçanta nëpërmjet llogaritjeve komplekse që përfshijnë kënde dhe distanca është diçka që i ka tërhequr shkencëtarët për dekada të tëra.
Raul Rojas është profesor i inteligjencës artificiale në Freie Universitet (Fraje Univerzitet) të Berlinit dhe ka qenë i përfshirë me projektin e bletëve robotike që nga fillimi.

Ai mendon se deshifrimi i plotë se si komunikojnë bletët do të jetë një hap i madh përpara për shkencën, edhe pse nuk mund të ketë ndonjë përdorim praktik të menjëhershëm.

"Vallja e bletëve është një lloj komunikimi i mahnitshëm, sepse është një komunikim me simbole. Dhe nuk ka shumë shembuj të komunikimeve simbolike në botën shtazore," thotë ai.

"Në se do ta kuptojmë më mirë këtë komunikimi, kjo do të ishte një arritje për shkencën bazë dhe për shkencën në përgjithësi."
Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.

LAJME

Fundoset një traget koreanojugor

Një traget me më shumë se 470 persona në bord u fundos sot në brigjet jugore të Koresë së Jugut duke vrarë të paktën dy persona.
Më tepër

SHBA mbështet operacionet e Ukrainës kundër seperatistëve

Administrata e Presidentit Obama ka sugjeruar se operacionet e Ukrainës kundër seperatistëve pro – rusë janë të justifikuara.
Më tepër

Franca kërkon hetimin e krimeve të luftës në Siri

Qeveria franceze po përgatit një rezolutë që do të referonte konfliktin sirian në Gjykatën Penale Ndërkombëtare për padi të mundshme për krime lufte.
Më tepër

Ushtria ukrainase fillon operacionet ndaj seperatistëve pro-rusë

Zyrtarët në Kiev thanë se trupat ukrainase kanë vënë nën kontroll aeroportin në Kramatorsk dhe kanë filluar një operacion të ngjashëm në Slovyansk.
Më tepër

Irani kërkon takim special për diplomatin e padëshiruar

SHBA nuk i jep vizë ambasadorit iranian në Kombet e Bashkuara
Më tepër

Amerika në 60 sekonda

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Amerika në 60 sekondai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
15.04.2014
Amerika në 60 sekonda

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • An airliner crosses the moon's path above Whittier, Calif., approximately one hour before a total lunar eclipse, April 14, 2014.
  • The moon during a total lunar eclipse over the Juscelino Kubitschek Memorial in Brasilia. The entire event was to be visible from North and South America.
  • An Indian firefighter wearing a fire proximity suit walks through a wall of flames during a demonstration of firefighting skills for Fire Safety Week in Bhubaneswar. Fire Safety Week runs April 14-20 across India.
  • A combination photo shows the moon during a total lunar eclipse as seen from Mexico City.
  • A female member of a "Maidan" self-defense unit stands guard in front of the Ukrainian parliament building in Kyiv. Russia declared Ukraine on the brink of civil war on Tuesday as Kyiv said an "anti-terrorist operation" against pro-Moscow separatists was underway.
  • Crew aboard the Australian Defence Vessel Ocean Shield move the U.S. Navy's Bluefin-21 autonomous underwater vehicle into position for deployment in the southern Indian Ocean to look for the missing Malaysia Airlines flight MH370, April 14, 2014.
  • A picture of North Korean leader Kim Jong Un is sprayed by an anti-North Korean protester during an anti-North Korea rally against recent missile launches and provocative acts, on the birthday of its founder, Kim Il Sung, in Seoul, South Korea.
  • Oscar Pistorius rubs his eye in court in Pretoria, South Africa after earlier questioning by state prosecutor Gerrie Nel. Pistorius is charged with the murder of his girlfriend Reeva Steenkamp.
  • U.S. first lady Michelle Obama has stickers put on her face by 20-month-old Lily Oppelt during a visit with children at the Fisher House at Walter Reed National Military Medical Center in Bethesda, Maryland, April 14, 2014.
  • Indian girls dressed as Hindu Goddesses wait for the Hanuman Jayanti procession to start, in New Delhi, India.
  • Goats feed on a tree in Manggarai park in the Indonesian capital city of Jakarta.
  • Algerians residing in France prepare to vote, ahead of Algeria's presidential election, at a polling station in Marseille.
  • A worker (bottom) takes a break at a construction site in Kuala Lumpur.
  • A sick internally displaced Muslim girl sits next to her mother in a house in the town of Boda.

Interaktive