E hënë, 28 korrik, 2014

Lajme / Bota

Bleta robotike kërkon të zbulojë komunikimin

x
Shkencëtarët në Berlin kanë krijuar një bletë robotike që ndërvepron me bletët e gjalla. Ata shpresojnë se roboti do të bëjë që të kuptohet më mirë mënyra se si komunikojnë bletët - diçka për të cilën kanë vrarë mendjen për dekada me radhë.
 
Shkencëtarët në Universitetin Freie të Berlinit janë entuziastë për bletën robotike që mund të fluturojë me bletët e gjalla në koshere. Vallja e bletës është një pjesë integrale e sistemit të komunikimit mes tyre.

Çdo ditë bletët punëtore duhet të vizitojnë mijëra lule për të mbledhur nektar të mjaftueshëm për të prodhuar mjaltë dhe polen  me të cilën ato ushqejnë larvat.
Por, ato që për syrin e pastërvitur mund të duken vetëm si udhëtime të pa ndonjë qëllim për të gjetur lule në mënyrë të rastësishme, janë në të vërtetë shpesh udhëtime të planifikuara përmes komunikimit.

Vallja është një pjesë integrale në komunikimin mes bletëve, thotë Tim Landgraf, një nga shkencëtarët që punojnë për projektin e bletëve robotike.

"Vallja do të thotë se ato kanë një sjellje të caktuar në koshere. Kështu ato fluturojnë jashtë që të gjejnë nektar, apo të gjejnë një pemë në lulëzim. Pastaj shkojnë përsëri në koshere dhe lëvizin në një mënyrë të caktuar. Bletët e tjera e ndjekin kërcimin. Dhe të gjtha e dinë se ku të shkojnë."

Vallja e bletëve u përshkrua fillimisht nga shkencëtari austriak, Karl Von Frisch në vitin 1940. Duke punuar në Universitetin e Mynihut në Gjermani, ai dhe ndihmësit e tij kaluan dekada të tëra duke studiuar bletët për të përcaktuar se si ato e komunikojnë vendndodhjen e ushqimit.
 
Në vitin 1943, duke punuar në Grac në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, ai e përshkroi kërcimin e bletëve në një revistë austriake të zoologjisë. Teoria u testua, dhe, edhe pse ajo ka ende skeptikët e saj, mjaftoi që komiteti i çmimeve Nobel t'i jepte atij çmimin në fiziologji ose mjekësi për vitin 1973.

Por edhe sot nuk dihet shumë në lidhje me kërcimin. Për shembull, nuk është plotësisht e qartë se si bletët mund të ndjekin vallen në koshere në errësirë të plotë.
Gjithashtu, shumë nga lëvizjet e valles së bletëve janë të paqarta.
Megjithatë, shkencëtarët e kuptojnë se si bleta u tregon bletëve të tjera një vend të caktuar, i cili tregohet kryesisht përmes kohëzgjatjes së valles, dhe se si ajo është e pozicionuar në lidhje me diellin.

Siç shpjegon Landgraf, shkencëtarët mendojnë se kanë arritur një kufi se sa mund të mësojnë vetëm duke ndjekur lëvizjet e bletëve.
 
"Në një pikë arrin kufirin pra duhet diçka që të komunikojë me to. Dhe këtë na e bën roboti," thotë Landgraf.
 
Projekti i bletës robotike ka qenë aktiv prej gjashtë vjetësh, pra që nga viti 2006.
Gjatë vitit të fundit, shkencëtarët kanë përdorur robotin për të testuar teorinë e vallëzimit që Karl Von Frisch zhvilloi dekada më parë.

Për të treguar vendndodhjen e nektarit ose polenit pranë kosheres bletët vallëzojnë me një lëvizje rrethore. Për të treguar një vend më shumë se 150 metra larg, bletët bëjnë një valle më të ndërlikuar në një formë me 8 lëvizje. Në këtë valle këndi i lëvizjes lidhet me drejtimin ku bletët duhet të fluturojnë kur të largohen nga kosherja.

Kohëzgjatja e valles tregon distancën - dhe sa më i gjatë të jetë vallzimi – aq më larg është pema apo lulja që bleta vallëzuese po u tregon bletëve të tjera. Me një balerinë robotike, shkencëtarët tani mund të fillojnë të kuptojnë lëvizje të caktuara për të parë se si ato e ndryshojnë sjelljen e bletëve.

"Kemi krijuar një valle artificiale dhe po testojmë se si funksionon," thotë ai.
"A e kuptojnë ato? A fluturojnë ku ne duam që ato të fluturojnë? Cilat pjesë të valles janë informative?"

Truri i bletës është rreth 1milimetër si diametër. Por fakti që ato janë në gjendje të komunikojnë për vende të veçanta nëpërmjet llogaritjeve komplekse që përfshijnë kënde dhe distanca është diçka që i ka tërhequr shkencëtarët për dekada të tëra.
Raul Rojas është profesor i inteligjencës artificiale në Freie Universitet (Fraje Univerzitet) të Berlinit dhe ka qenë i përfshirë me projektin e bletëve robotike që nga fillimi.

Ai mendon se deshifrimi i plotë se si komunikojnë bletët do të jetë një hap i madh përpara për shkencën, edhe pse nuk mund të ketë ndonjë përdorim praktik të menjëhershëm.

"Vallja e bletëve është një lloj komunikimi i mahnitshëm, sepse është një komunikim me simbole. Dhe nuk ka shumë shembuj të komunikimeve simbolike në botën shtazore," thotë ai.

"Në se do ta kuptojmë më mirë këtë komunikimi, kjo do të ishte një arritje për shkencën bazë dhe për shkencën në përgjithësi."
Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
27.07.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.

LAJME

DASH publikon imazhet satelitore të raketave ruse

Departamenti amerikan i Shtetit thotë se imazhet janë prova se forcat ruse kanë qëlluar me raketa dhe artileri përtej kufirit, brenda në Ukrainën lindore.
Më tepër

Zjarret në Kaliforni shkatërrojnë 11 shtëpi

Në lindje të kryeqytetit Sakramento, qindra shtëpi përgjatë vargmalit të Sierra Nevadës u evakuuan
Më tepër

Luftimet pengojnë punën e hetuesve në vendin ku u rrëzua avioni

Një ekip hetuesish ndërkombëtarë, të specializuar për rrezimet e avionëve, u detyruan ta anulonin një vizitë në Ukrainën lindore
Më tepër

Obama, thirrje për armëpushim të menjëhershëm dhe pa kushte në Lindjen e Mesme

Presidenti Obama të dielën pati një bisedë telefonike me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu.
Më tepër

Robotët Transformers në Podgoricë

Në kryeqytetin e Malit të Zi, personazhet e njohur janë krijuar me makina të prishura
Më tepër

Amerika në 60 sekonda

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Amerika në 60 sekondai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
24.07.2014
Amerika në 60 sekonda

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Devotees with their mouths pierced with tridents participate in a ritual to worship the Hindu goddess Durga during Aadi festival celebrations in the southern Indian city of Chennai.
  • Dailin Duras Cabigayan, 27, smiles as she cradles her newly born baby girl, Chonalyn, as government health officials present her with a cake and clothing as the 100 millionth baby born into the Philippines' population during a short ceremony inside the Jose Fabella hospital in Manila.
  • Tug boats tow the Costa Concordia ship as they arrive outside Genoa's port, in northern Italy, where the ship will be broken up for scrap.
  • A civil defense member is stuck under debris at a site hit by what activists said were two barrel bombs dropped by forces loyal to Syria's President Bashar al-Assad inAl-Shaar neighborhood of Aleppo.
  • A Taiwanese man burns "ghost money" during the first day of Ghost Month in Taipei. The seventh lunar month marks the traditional Chinese Ghost Month where the gates of the underworld are opened and spirits of the deceased are set free to roam the world of the living.
  • A North Korean student choir sings as part of the celebrations for the anniversary of the Korean War armistice agreement, in Pyongyang.
  • Firefighters protect an evacuated home while the fast-moving wildfire called "Sand Fire" burns behind, near Plymouth, California, USA, July 26, 2014.
  • Wooden sailing boats take part in an exhibition regatta on Lake Leman near La Tour-de-Peilz, Switzerland, July 26, 2014.
  • A young Alphorn blower carries his Alphorn before performing an ensemble piece on the last day of the International Alphorn Festival on Lac de Tracouet near the village of Nendaz, Switzerland.
  • Spanish rider Dani Torres performs a jump during the Burn Freestyle Malaga motocross show at the Malagueta bullring in Malaga, southern Spain.
  • Participants take part in "The Sumo Run" in Battersea Park, London.
  • People walk around inside a partially inflated hot air balloon at the 32nd annual OuickChek New Jersey Festival of Ballooning in Readington, New Jersey, USA.
  • Marie-Julie Malboeuf of Canada lifts during the women's 58kg weightlifting competition at the 2014 Commonwealth Games in Glasgow, Scotland, July 26, 2014.
  • People look on from an overcrowded passenger boat navigating through the Buriganga River in Dhaka, Bangladesh.
  • Issa Abdulla Hemed Mohamed of Kenya swims in the men's 100m Butterfly heats during the 2014 Commonwealth Games in Glasgow, Scotland.

Interaktive