E enjte, 24 prill, 2014

Lajme / Bota

Bleta robotike kërkon të zbulojë komunikimin

x
Madhësia e gërmave - +
Shkencëtarët në Berlin kanë krijuar një bletë robotike që ndërvepron me bletët e gjalla. Ata shpresojnë se roboti do të bëjë që të kuptohet më mirë mënyra se si komunikojnë bletët - diçka për të cilën kanë vrarë mendjen për dekada me radhë.
 
Shkencëtarët në Universitetin Freie të Berlinit janë entuziastë për bletën robotike që mund të fluturojë me bletët e gjalla në koshere. Vallja e bletës është një pjesë integrale e sistemit të komunikimit mes tyre.

Çdo ditë bletët punëtore duhet të vizitojnë mijëra lule për të mbledhur nektar të mjaftueshëm për të prodhuar mjaltë dhe polen  me të cilën ato ushqejnë larvat.
Por, ato që për syrin e pastërvitur mund të duken vetëm si udhëtime të pa ndonjë qëllim për të gjetur lule në mënyrë të rastësishme, janë në të vërtetë shpesh udhëtime të planifikuara përmes komunikimit.

Vallja është një pjesë integrale në komunikimin mes bletëve, thotë Tim Landgraf, një nga shkencëtarët që punojnë për projektin e bletëve robotike.

"Vallja do të thotë se ato kanë një sjellje të caktuar në koshere. Kështu ato fluturojnë jashtë që të gjejnë nektar, apo të gjejnë një pemë në lulëzim. Pastaj shkojnë përsëri në koshere dhe lëvizin në një mënyrë të caktuar. Bletët e tjera e ndjekin kërcimin. Dhe të gjtha e dinë se ku të shkojnë."

Vallja e bletëve u përshkrua fillimisht nga shkencëtari austriak, Karl Von Frisch në vitin 1940. Duke punuar në Universitetin e Mynihut në Gjermani, ai dhe ndihmësit e tij kaluan dekada të tëra duke studiuar bletët për të përcaktuar se si ato e komunikojnë vendndodhjen e ushqimit.
 
Në vitin 1943, duke punuar në Grac në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, ai e përshkroi kërcimin e bletëve në një revistë austriake të zoologjisë. Teoria u testua, dhe, edhe pse ajo ka ende skeptikët e saj, mjaftoi që komiteti i çmimeve Nobel t'i jepte atij çmimin në fiziologji ose mjekësi për vitin 1973.

Por edhe sot nuk dihet shumë në lidhje me kërcimin. Për shembull, nuk është plotësisht e qartë se si bletët mund të ndjekin vallen në koshere në errësirë të plotë.
Gjithashtu, shumë nga lëvizjet e valles së bletëve janë të paqarta.
Megjithatë, shkencëtarët e kuptojnë se si bleta u tregon bletëve të tjera një vend të caktuar, i cili tregohet kryesisht përmes kohëzgjatjes së valles, dhe se si ajo është e pozicionuar në lidhje me diellin.

Siç shpjegon Landgraf, shkencëtarët mendojnë se kanë arritur një kufi se sa mund të mësojnë vetëm duke ndjekur lëvizjet e bletëve.
 
"Në një pikë arrin kufirin pra duhet diçka që të komunikojë me to. Dhe këtë na e bën roboti," thotë Landgraf.
 
Projekti i bletës robotike ka qenë aktiv prej gjashtë vjetësh, pra që nga viti 2006.
Gjatë vitit të fundit, shkencëtarët kanë përdorur robotin për të testuar teorinë e vallëzimit që Karl Von Frisch zhvilloi dekada më parë.

Për të treguar vendndodhjen e nektarit ose polenit pranë kosheres bletët vallëzojnë me një lëvizje rrethore. Për të treguar një vend më shumë se 150 metra larg, bletët bëjnë një valle më të ndërlikuar në një formë me 8 lëvizje. Në këtë valle këndi i lëvizjes lidhet me drejtimin ku bletët duhet të fluturojnë kur të largohen nga kosherja.

Kohëzgjatja e valles tregon distancën - dhe sa më i gjatë të jetë vallzimi – aq më larg është pema apo lulja që bleta vallëzuese po u tregon bletëve të tjera. Me një balerinë robotike, shkencëtarët tani mund të fillojnë të kuptojnë lëvizje të caktuara për të parë se si ato e ndryshojnë sjelljen e bletëve.

"Kemi krijuar një valle artificiale dhe po testojmë se si funksionon," thotë ai.
"A e kuptojnë ato? A fluturojnë ku ne duam që ato të fluturojnë? Cilat pjesë të valles janë informative?"

Truri i bletës është rreth 1milimetër si diametër. Por fakti që ato janë në gjendje të komunikojnë për vende të veçanta nëpërmjet llogaritjeve komplekse që përfshijnë kënde dhe distanca është diçka që i ka tërhequr shkencëtarët për dekada të tëra.
Raul Rojas është profesor i inteligjencës artificiale në Freie Universitet (Fraje Univerzitet) të Berlinit dhe ka qenë i përfshirë me projektin e bletëve robotike që nga fillimi.

Ai mendon se deshifrimi i plotë se si komunikojnë bletët do të jetë një hap i madh përpara për shkencën, edhe pse nuk mund të ketë ndonjë përdorim praktik të menjëhershëm.

"Vallja e bletëve është një lloj komunikimi i mahnitshëm, sepse është një komunikim me simbole. Dhe nuk ka shumë shembuj të komunikimeve simbolike në botën shtazore," thotë ai.

"Në se do ta kuptojmë më mirë këtë komunikimi, kjo do të ishte një arritje për shkencën bazë dhe për shkencën në përgjithësi."
Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
23.04.2014
Emisioni televiziv Ditari

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.

LAJME

A ka trupa ruse në Ukrainën lindore?

Ka rreth 40 trupa ruse të vendosura pranë kufirit me Ukrainën, por ekspertët thonë se disa prej tyre janë tashmë në anën tjetër të kufirit
Më tepër

Fatahu, Hamasi njoftojnë marrëveshje ripajtimi

Plani shton ndërlikime të reja për përpjekjet amerikane për të ndërmjetësuar një marrëveshje paqeje mes Izraelit dhe palestinezëve
Më tepër

Përgatitje për monanovra ushtarake SHBA-Poloni

Manovrat zhvillohen në kuadër të përpjekjeve amerikane për të demonstruar mbështetje për Evropën ndërkohë që vazhdon ballafaqimi i Perëndimit me Rusinë
Më tepër

EULEX-i ngre akuzë ndaj gazetarit Milaim Zeka

Gazetari akuzohet për publikim të identitetit të dëshmitarëve në një proces gjyqësor për krime lufte
Më tepër

Pasuria, akuza anëtarit të KLD

Inspektoriati i deklarimit të pasurive kallëzim penal ndaj gjykatësit Gjin Gjoni, dyshime për pasuritë e shumta. Gjoni: Janë të bashkëshortes të krijuara në vite. Nuk u thirra nga ILDK. Farsë politike
Më tepër

Amerika në 60 sekonda

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Amerika në 60 sekondai
|| 0:00:00
...
 
🔇
X
23.04.2014
Amerika në 60 sekonda

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • A mock protester throws a water bomb during police exercises to manage civil unrest in Manila, Philippines ahead of a visit by US President Barack Obama.
  • A man uses a net to catch fish in a stream in Bogor, West Java, Indonesia.
  • A boy dressed up as Sao Jorge, also known as Saint George, attends Sao Jorge's day celebrations in Rio de Janeiro, Brazil.
  • A woman applies lipstick while her family's concrete house is being demolished in a squatter colony in Tondo, Manila.
  • People cover their faces as strong winds blows insulation material off a building in Hami, northwest China's Xinjiang region.
  • A woman cries while praying during a candlelight vigil in Ansan, to commemorate the victims of capsized passenger ship Sewol and to wish for the safe return of missing passengers.
  • Police train their fire hose at protesters as the latter try to force their way closer to U.S. Embassy for a rally against next week's visit of U.S. President Barack Obama in Manila, Philippines.
  • People read free books on International Book Day in Bucharest, Romania.
  • A woman has lunch on a bench at Rossio Square in central Lisbon, Portugal.
  • US Secretary of Defense Chuck Hagel is briefed on the ATLAS ROBOT which is one of the most advanced humanoid robots ever built at the Pentagon by Defense Advanced Research Projects Agency(DARPA) personnel, April 22, 2014.
  • A slum dweller's pets (puppies and a cat) look on from a plastic container next to religious statues and other belongings, after a squatter colony was demolished in Tondo, Manila.
  • Atletico Madrid's Diego Costa controls the ball during their Champions League semi-final first leg soccer match against Chelsea at Vicente Celderon Stadium in Madrid, Spain, April 22, 2014.
  • A rebel fighter carries an anti-tank weapon as he heads with his fellow fighters towards their positions in the Armenian Christian town of Kasab, Syria.
  • Jackie Bradley, Jr. #25 of the Boston Red Sox jumps up for a fly ball at the center field wall but comes up missing it against the New York Yankees during the game at Fenway Park  in Boston, Massachusetts, April 22, 2014.
  • A military policemen stands in position during a violent protest in a favela next to Copacabana, Rio de Janeiro, Brazil, April 22, 2014.
  • An octopus is lowered during a pre-game ceremony in Game 3 of a first-round NHL hockey playoff series between the Detroit Red Wings and the Boston Bruins in Detroit, April 22, 2014.

Interaktive