E shtunë, 22 nëntor, 2014

Lajme / Bota

Bleta robotike kërkon të zbulojë komunikimin

x
Shkencëtarët në Berlin kanë krijuar një bletë robotike që ndërvepron me bletët e gjalla. Ata shpresojnë se roboti do të bëjë që të kuptohet më mirë mënyra se si komunikojnë bletët - diçka për të cilën kanë vrarë mendjen për dekada me radhë.
 
Shkencëtarët në Universitetin Freie të Berlinit janë entuziastë për bletën robotike që mund të fluturojë me bletët e gjalla në koshere. Vallja e bletës është një pjesë integrale e sistemit të komunikimit mes tyre.

Çdo ditë bletët punëtore duhet të vizitojnë mijëra lule për të mbledhur nektar të mjaftueshëm për të prodhuar mjaltë dhe polen  me të cilën ato ushqejnë larvat.
Por, ato që për syrin e pastërvitur mund të duken vetëm si udhëtime të pa ndonjë qëllim për të gjetur lule në mënyrë të rastësishme, janë në të vërtetë shpesh udhëtime të planifikuara përmes komunikimit.

Vallja është një pjesë integrale në komunikimin mes bletëve, thotë Tim Landgraf, një nga shkencëtarët që punojnë për projektin e bletëve robotike.

"Vallja do të thotë se ato kanë një sjellje të caktuar në koshere. Kështu ato fluturojnë jashtë që të gjejnë nektar, apo të gjejnë një pemë në lulëzim. Pastaj shkojnë përsëri në koshere dhe lëvizin në një mënyrë të caktuar. Bletët e tjera e ndjekin kërcimin. Dhe të gjtha e dinë se ku të shkojnë."

Vallja e bletëve u përshkrua fillimisht nga shkencëtari austriak, Karl Von Frisch në vitin 1940. Duke punuar në Universitetin e Mynihut në Gjermani, ai dhe ndihmësit e tij kaluan dekada të tëra duke studiuar bletët për të përcaktuar se si ato e komunikojnë vendndodhjen e ushqimit.
 
Në vitin 1943, duke punuar në Grac në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, ai e përshkroi kërcimin e bletëve në një revistë austriake të zoologjisë. Teoria u testua, dhe, edhe pse ajo ka ende skeptikët e saj, mjaftoi që komiteti i çmimeve Nobel t'i jepte atij çmimin në fiziologji ose mjekësi për vitin 1973.

Por edhe sot nuk dihet shumë në lidhje me kërcimin. Për shembull, nuk është plotësisht e qartë se si bletët mund të ndjekin vallen në koshere në errësirë të plotë.
Gjithashtu, shumë nga lëvizjet e valles së bletëve janë të paqarta.
Megjithatë, shkencëtarët e kuptojnë se si bleta u tregon bletëve të tjera një vend të caktuar, i cili tregohet kryesisht përmes kohëzgjatjes së valles, dhe se si ajo është e pozicionuar në lidhje me diellin.

Siç shpjegon Landgraf, shkencëtarët mendojnë se kanë arritur një kufi se sa mund të mësojnë vetëm duke ndjekur lëvizjet e bletëve.
 
"Në një pikë arrin kufirin pra duhet diçka që të komunikojë me to. Dhe këtë na e bën roboti," thotë Landgraf.
 
Projekti i bletës robotike ka qenë aktiv prej gjashtë vjetësh, pra që nga viti 2006.
Gjatë vitit të fundit, shkencëtarët kanë përdorur robotin për të testuar teorinë e vallëzimit që Karl Von Frisch zhvilloi dekada më parë.

Për të treguar vendndodhjen e nektarit ose polenit pranë kosheres bletët vallëzojnë me një lëvizje rrethore. Për të treguar një vend më shumë se 150 metra larg, bletët bëjnë një valle më të ndërlikuar në një formë me 8 lëvizje. Në këtë valle këndi i lëvizjes lidhet me drejtimin ku bletët duhet të fluturojnë kur të largohen nga kosherja.

Kohëzgjatja e valles tregon distancën - dhe sa më i gjatë të jetë vallzimi – aq më larg është pema apo lulja që bleta vallëzuese po u tregon bletëve të tjera. Me një balerinë robotike, shkencëtarët tani mund të fillojnë të kuptojnë lëvizje të caktuara për të parë se si ato e ndryshojnë sjelljen e bletëve.

"Kemi krijuar një valle artificiale dhe po testojmë se si funksionon," thotë ai.
"A e kuptojnë ato? A fluturojnë ku ne duam që ato të fluturojnë? Cilat pjesë të valles janë informative?"

Truri i bletës është rreth 1milimetër si diametër. Por fakti që ato janë në gjendje të komunikojnë për vende të veçanta nëpërmjet llogaritjeve komplekse që përfshijnë kënde dhe distanca është diçka që i ka tërhequr shkencëtarët për dekada të tëra.
Raul Rojas është profesor i inteligjencës artificiale në Freie Universitet (Fraje Univerzitet) të Berlinit dhe ka qenë i përfshirë me projektin e bletëve robotike që nga fillimi.

Ai mendon se deshifrimi i plotë se si komunikojnë bletët do të jetë një hap i madh përpara për shkencën, edhe pse nuk mund të ketë ndonjë përdorim praktik të menjëhershëm.

"Vallja e bletëve është një lloj komunikimi i mahnitshëm, sepse është një komunikim me simbole. Dhe nuk ka shumë shembuj të komunikimeve simbolike në botën shtazore," thotë ai.

"Në se do ta kuptojmë më mirë këtë komunikimi, kjo do të ishte një arritje për shkencën bazë dhe për shkencën në përgjithësi."
Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
21.11.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet. Ju mund të gjeni gjithashtu të rejat e fundit nga mjekësia dhe shkenca, si edhe nga bota e artit.

LAJME

SHBA, Padi kundër programit për sigurime shëndetësore

Ligjvënësit republikanë të Dhomës së Përfaqësuesve kanë paraqitur një padi gjyqësore ndaj administratës Obama në lidhje me planin e sigurimeve shëndetësore
Më tepër

PDK, LDK për zbatimin e marrëveshjes

Partia Demokratike dhe Lidhja Demokratike janë zotuar për zbatim të shpejtë të marrëveshjes për bashkëqeverisje
Më tepër

Reagime për Aktin e Imigracionit

Hispanikët e mirëpresin vendimin, por disa kanë rezerva
Më tepër

Probleme të motit në SHBA

Stuhia e fuqishme e dëborës në Nju Jork pothuajse ka përfunduar, por tani mund të shfaqen probleme me përmbytjet, ndërsa temperaturat do të rriten
Më tepër

Sekretari Kerry vazhdon bisedimet me Iranin

Bisedimet synojnë arritjen e një marrëveshjeje mbi programin bërthamor të Iranit para një afati të rëndësishëm kohor
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Students wear a mask of Indonesia President Joko Widodo with a long nose as protest against fuel price hikes outside the presidential palace in Jakarta. Widodo announced a sharp increase in fuel prices on Monday, saying costly government subsidies would be better spent on infrastructure and development.
  • Dump trucks wait to unload snow removed from neighborhoods after heavy lake-effect snowstorms at the Central Terminal in Buffalo, New York. A snowfall that brought huge drifts and closed roads finally ended Friday.
  • People take part in a rally in central Kyiv, Ukraine. Ukrainians marked the first anniversary of pro-European Union (EU) mass protests which caused a change in the country's leadership and brought Ukraine closer to the EU.
  • Myanmar Catholic nuns and priests hold candles as they gather for the 500th Jubilee Year of the presence of the Catholic Church in Myanmar, in Yangon.
  • France Davis Cup fans hold a giant flag as they cheer on France's Gael Monfils during his Davis Cup final singles tennis match against Switzerland's Roger Federer at the Pierre-Mauroy stadium in Villeneuve d'Ascq, near Lille.
  • People take photos of Russia's Soyuz-FG booster rocket with the space capsule Soyuz TMA-15M that will carry a new crew to the International Space Station (ISS), at the launch pad at the Russian-leased Baikonur cosmodrome, Kazakhstan. The start of the new Soyuz mission is scheduled for Monday.
  • Supporters of Tunisian presidential candidate Beji Caid Essebsi (portrait), shout slogans and wave flags on Bourguiba Avenue in the capital, Tunis, during an election campaign ahead of the upcoming presidential elections on Nov. 23.
  • People walk under a lamp post turned into a yellow umbrella near the main stage of the protest site of the Admiralty district of Hong Kong. Pro-democracy protesters are at a crossroads as public support fades after nearly two months of glacial traffic and street clashes.
  • Oil lamps offered by devotees illuminate the Bagmati River flowing through the premises of the Pashupatinath Temple, during the Bala Chaturdashi festival, in Kathmandu, Nepal. The festival is celebrated by lighting the lamps and scattering seven types of grains known as "sat biu" honoring the departed.
  • People cycle along a street during a biking tour to promote cycling as an environmentally-friendly means of transport, in Damascus, Syria.
  • A shopper is seen through Christmas decorations as he uses his smartphone to take a photo at a shopping mall in Kuala Lumpur, Malaysia. The spirit of Christmas is felt very much in Muslim-dominated Malaysia as shopping malls decorate their premises to help boost year-end sales.
  • Dense fog lies over the harbor in Husum, northern Germany. The weather forecast predicts rainy weather for the upcoming days.
  • Fisherman Estelito Marijuan, 58, arranges dried fish at Manila Bay, the Philippines. World Fisheries Day is commemorated every Nov. 21 and was established to draw attention to overfishing, habitat destruction and other serious threats to the sustainability of marine and freshwater resources.
  • Christmas market decoration is pictured in front of the television tower in Berlin, Germany.
  • An aerial view of Vermelha beach is seen in Rio de Janeiro, Brazil.

Interaktive

Amerika në 60 sekonda

No records found for this widget:806

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.