E shtunë, 01 nëntor, 2014

Lajme / Bota

Bleta robotike kërkon të zbulojë komunikimin

x
Shkencëtarët në Berlin kanë krijuar një bletë robotike që ndërvepron me bletët e gjalla. Ata shpresojnë se roboti do të bëjë që të kuptohet më mirë mënyra se si komunikojnë bletët - diçka për të cilën kanë vrarë mendjen për dekada me radhë.
 
Shkencëtarët në Universitetin Freie të Berlinit janë entuziastë për bletën robotike që mund të fluturojë me bletët e gjalla në koshere. Vallja e bletës është një pjesë integrale e sistemit të komunikimit mes tyre.

Çdo ditë bletët punëtore duhet të vizitojnë mijëra lule për të mbledhur nektar të mjaftueshëm për të prodhuar mjaltë dhe polen  me të cilën ato ushqejnë larvat.
Por, ato që për syrin e pastërvitur mund të duken vetëm si udhëtime të pa ndonjë qëllim për të gjetur lule në mënyrë të rastësishme, janë në të vërtetë shpesh udhëtime të planifikuara përmes komunikimit.

Vallja është një pjesë integrale në komunikimin mes bletëve, thotë Tim Landgraf, një nga shkencëtarët që punojnë për projektin e bletëve robotike.

"Vallja do të thotë se ato kanë një sjellje të caktuar në koshere. Kështu ato fluturojnë jashtë që të gjejnë nektar, apo të gjejnë një pemë në lulëzim. Pastaj shkojnë përsëri në koshere dhe lëvizin në një mënyrë të caktuar. Bletët e tjera e ndjekin kërcimin. Dhe të gjtha e dinë se ku të shkojnë."

Vallja e bletëve u përshkrua fillimisht nga shkencëtari austriak, Karl Von Frisch në vitin 1940. Duke punuar në Universitetin e Mynihut në Gjermani, ai dhe ndihmësit e tij kaluan dekada të tëra duke studiuar bletët për të përcaktuar se si ato e komunikojnë vendndodhjen e ushqimit.
 
Në vitin 1943, duke punuar në Grac në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, ai e përshkroi kërcimin e bletëve në një revistë austriake të zoologjisë. Teoria u testua, dhe, edhe pse ajo ka ende skeptikët e saj, mjaftoi që komiteti i çmimeve Nobel t'i jepte atij çmimin në fiziologji ose mjekësi për vitin 1973.

Por edhe sot nuk dihet shumë në lidhje me kërcimin. Për shembull, nuk është plotësisht e qartë se si bletët mund të ndjekin vallen në koshere në errësirë të plotë.
Gjithashtu, shumë nga lëvizjet e valles së bletëve janë të paqarta.
Megjithatë, shkencëtarët e kuptojnë se si bleta u tregon bletëve të tjera një vend të caktuar, i cili tregohet kryesisht përmes kohëzgjatjes së valles, dhe se si ajo është e pozicionuar në lidhje me diellin.

Siç shpjegon Landgraf, shkencëtarët mendojnë se kanë arritur një kufi se sa mund të mësojnë vetëm duke ndjekur lëvizjet e bletëve.
 
"Në një pikë arrin kufirin pra duhet diçka që të komunikojë me to. Dhe këtë na e bën roboti," thotë Landgraf.
 
Projekti i bletës robotike ka qenë aktiv prej gjashtë vjetësh, pra që nga viti 2006.
Gjatë vitit të fundit, shkencëtarët kanë përdorur robotin për të testuar teorinë e vallëzimit që Karl Von Frisch zhvilloi dekada më parë.

Për të treguar vendndodhjen e nektarit ose polenit pranë kosheres bletët vallëzojnë me një lëvizje rrethore. Për të treguar një vend më shumë se 150 metra larg, bletët bëjnë një valle më të ndërlikuar në një formë me 8 lëvizje. Në këtë valle këndi i lëvizjes lidhet me drejtimin ku bletët duhet të fluturojnë kur të largohen nga kosherja.

Kohëzgjatja e valles tregon distancën - dhe sa më i gjatë të jetë vallzimi – aq më larg është pema apo lulja që bleta vallëzuese po u tregon bletëve të tjera. Me një balerinë robotike, shkencëtarët tani mund të fillojnë të kuptojnë lëvizje të caktuara për të parë se si ato e ndryshojnë sjelljen e bletëve.

"Kemi krijuar një valle artificiale dhe po testojmë se si funksionon," thotë ai.
"A e kuptojnë ato? A fluturojnë ku ne duam që ato të fluturojnë? Cilat pjesë të valles janë informative?"

Truri i bletës është rreth 1milimetër si diametër. Por fakti që ato janë në gjendje të komunikojnë për vende të veçanta nëpërmjet llogaritjeve komplekse që përfshijnë kënde dhe distanca është diçka që i ka tërhequr shkencëtarët për dekada të tëra.
Raul Rojas është profesor i inteligjencës artificiale në Freie Universitet (Fraje Univerzitet) të Berlinit dhe ka qenë i përfshirë me projektin e bletëve robotike që nga fillimi.

Ai mendon se deshifrimi i plotë se si komunikojnë bletët do të jetë një hap i madh përpara për shkencën, edhe pse nuk mund të ketë ndonjë përdorim praktik të menjëhershëm.

"Vallja e bletëve është një lloj komunikimi i mahnitshëm, sepse është një komunikim me simbole. Dhe nuk ka shumë shembuj të komunikimeve simbolike në botën shtazore," thotë ai.

"Në se do ta kuptojmë më mirë këtë komunikimi, kjo do të ishte një arritje për shkencën bazë dhe për shkencën në përgjithësi."
Ky forum është mbyllur
Komente
     
Në këtë forum nuk ka ende komente. Bëhuni i pari që komentoni

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
31.10.2014
Emisioni televiziv Ditari sjell pranë jush lajmet më të fundit nga bota, korrespondencat nga rajoni, intervista dhe analiza me tema nga më të larmishmet. Ju mund të gjeni gjithashtu të rejat e fundit nga mjekësia dhe shkenca, si edhe nga bota e artit.

LAJME

“Reporterët pa kufij” kritikojnë EULEX-in

Organizata shfaqi shqetësimin për trysninë e EULEX-it ndaj gazetarit që publikoi dokumente që hedhin dyshime për korrupsion në radhët e këtij misioni
Më tepër

Raport i OKB për rrezikun nga ISIS

Sipas Këshillit të Sigurimit të OKB-së, gati 15 mijë luftëtarë nga e gjithë bota kanë lënë vendin e tyre për t’u bashkuar me grupet ekstremiste që operojnë në Irak dhe Siri
Më tepër

Zgjedhjet e separatistëve në Ukrainë

Udhëheqësit e Gjermanisë, Francës dhe Ukrainës i bënë thirrje presidentit Putin të injorojë rezultatet e zgjedhjeve të separatistëve që do të zhvillohen të djelën në Ukrainën lindore
Më tepër

Në Tiranë selia e Fondit për Ballkanin

Vendet e rajonit ngrejnë një strukturë të përbashkët për nxitjen e procesit të integrimit europian, mbështetur në modelin e Grupit të Vishegradit.
Më tepër

Kodheli: Modernizimi i ushtrisë shqiptare, një proces i gjatë, me ndihmën amerikane

Intervistë me Ministren e Mbrojtjes të Shqipërisë, Mimi Kodheli
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • Children wearing Halloween costumes recite the Pledge of Allegiance after becoming US citizens during a naturalization ceremony at the United States Citizenship and Immigration Services in Baltimore, Maryland.
  • A crowd gathers in front of army headquarters in Ouagadougou, demanding that the army take over following the resignation of the president. Burkina Faso's army chief Navere Honore Traore said he was taking power on October 31 as head of state.
  • Military rescue workers recover the body of a woman, who was buried alive with scores of others in the October 29 mudslide, at a tea plantation in the central Sri Lankan area of Koslanda.
  • A Palestinian protestor throws a burning tire during clashes with Israeli security forces at the Qalandia checkpoint between Ramallah and Jerusalem City following a rally by supporters of the Hamas movement against the restrictions on the Al-Aqsa mosque compound.
  • A Palestinian protester tries to throw back a tear gas canister fired by Israeli security forces during clashes at the Aida refugee camp near the West Bank city of Bethlehem.

  • Vietnamese-born model and global fashion show organizer Jessica Minh Anh presents a creation during a fashion she organized, on a catwalk set up on the first floor of the Eiffel Tower in Paris.
  • Howard, a 35-year-old Australian Chinese musician and lookalike of North Korean leader Kim Jong Un, gestures in front of a wall with messages of support to pro-democracy protesters in part of Hong Kong's financial central district they are occupying.
  • Children dressed for Halloween prepare to trick-or-treat in a housing compound in South Jakarta district in Jakarta, Indonesia.
  • A hippopotamus catches a pumpkin during Halloween celebrations in the Tiergarten Schoenbrunn zoo in Vienna, Austria. Once a year the animals in the zoo are fed pumpkins to celebrate Halloween.
  • A tourist looks at a Thai woman dressed in a ghost costume for Halloween buying coconut in Bangkok, Thailand.
  • Conchita Wurst (C), the bearded transgender winner of the Eurovision Song Contest, performs in the number "True Love?" on stage with topless dancers during a rehearsal for the show "Desirs" at the Crazy Horse cabaret in Paris, Oct. 30, 2014.
  • Residents relax on Lido beach along the Indian Ocean's coastal city of Mogadishu, Somalia. Lido Beach has become a popular spot over the weekend, with hundreds of people gathering to enjoy the sea and sand.
  • A man surfs on the Eisbach river at the English Garden during a sunny autumn day in downtown Munich, Germany.
  • A man walks along the Indian Ocean as the tide goes out at Coco Beach in Dar es Salaam, Tanzania.
  • An Indian Hindu devotee crawls underneath a sacred cow on the eve of Gopastami in Hyderabad. The Gopastami festival, which commemorates Hindu Lord Krishna becoming a cow-herder, brings devotees preparing food and offering religious rituals to cows.

Interaktive

Amerika në 60 sekonda

No records found for this widget:806

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.

SHKARKONI PROGRAMIN FALAS TË ZËRIT TË AMERIKËS (VOA) PËR CELULARIN OSE TABLETIN TUAJ

 
Download mobile app for your Android device.
Download mobile app for your iPhone or iPad.