E hënë, 04 maj, 2015

Lajme / Ballkani

Intervistë me studiuesin Mal Berisha

Monografi për misionarin amerikan Charles Telford Erickson

x
Ilirian Agolli
Studiuesi Mal Berisha sapo ka botuar një libër me 3 vëllime mbi jetën dhe veprat e misionarit amerikan, Charles Telford Erickson. Ai ka patur një ndikim të madh në jetën e Shqipërisë në fillim të shekullit të kaluar. Erikson ka komunikuar rregullisht me presidentin amerikan Udrou Uillson gjatë periudhës më të vështirë, kur rrezikohej ekzistenca e shtetit shqiptar.
 
Zëri i Amerikës: Zoti Mal Berisha! Ju sapo keni përfunduar një studim mbi jetën dhe veprat e Çarls Telford Eriksonit, një veprimtar i çështjes shqiptare, edhe pse amerikan. Ai ka punuar në Shqipëri, Angli dhe në SHBA, një pjesë kohe i lidhur me organizatën “Vatra”. Çfarë ju tërhoqi tek ky personazh, i cili ka dhënë ndihmesën e vet për pavarësinë dhe për mbrojtjen e territoreve të Shqipërisë?
 
Mal Berisha: Erikson i ka kushtuar një jetë të jashtëzakonshme Shqipërisë. Erdhi në vigjilje të pavarësisë në vitin 1908 bashkë me familjen me tre fëmijë, jetoi një vit në Tiranë dhe tre vjet në Elbasan dhe i kushtoi tërë jetën e vet 99 vjeçare, Shqipërisë deri në vitin 1966. Kjo vepër është një pasqyrim i plotë i bëmave të tij në dobi të Shqipërisë, i letrave që u ka shkruar gjithë presidentëve amerikanë në rrjedhë të viteve gjatë jetës së tij, qyshkur erdhi në Shqipëri. Këtu është përfshirë edhe një përmbledhje e pesë veprave të tij të shkruara për shqiptarët, që fillojnë me luftën e Trojës dhe praninë pellazge aty, deri tek njeriu që ai e admironte shumë dhe që ishte mbreti Ahmet Zogu.



Zëri i Amerikës: Çfarë e tërhoqi atë nga Shqipëria, si u lidh ai kaq fort me Shqipërinë?
 
Mal Berisha: Në të vërtetë ai erdhi si misionar fetar. Duket si e rastësishme, por misionarët amerikane të kishës presbiterane kishin filluar qysh prej vitit 1830 të ishin të pranishëm në Perandorinë Osmane, ku bënte pjesë edhe Shqipëria në atë kohë. Por sapo ra në kontakt me patriotë të tillë si Aqif pashë Elbasani, Lef Nosi e shumë të tjerë, Erikson u dashurua jashtëzakonisht shumë pas këtij vendi dhe admiroi gjithë virtytet e kombit shqiptar. Në veprat e tij gjenden vlerat më të mëdha të këtij kombi. Nga misionar ai u kthye në një historian, ai u bë një diplomat i famshëm për shqiptarët. Në veprat e tij ai e kualifikon kombin shqiptar si një nga kombet që i ka dhënë më shumë figura njerëzimit.
 
Zëri i Amerikës: Çfarë mund të na tregoni lidhur me përpjekjet në SHBA të Eriksonit për çështjen shqiptare dhe me marrëdhëniet e tij me presidentin amerikan të asaj kohe, Uillson?
 
Mal Berisha: Korrespondenca e tij me presidentin Uillson nuk është një rastësi. Në vitin 1912 ai largohet forcërisht nga Shqipëria. Në çastin kur Shqipëria sapo u pavarësua nga patriotët shqiptarë me në krye Ismail Qemalin, dihet se korridori serb për në Durrës bëri atë që Shqipëria të pushtohej deri në Elbasan nga forcat serbe. Ata e përzunë Eriksonin “si armik i betuar i Serbisë dhe si mik i betuar i shqiptarëve”; me këtë motivacion është larguar nga Shqipëria me vendim gjyqësor ushtarak në Durrës në mesin e dhjetorit 1912. Por ai asnjëherë nuk u shkëput nga Shqipëria. Vazhdoi të shkruante për çështjen e saj nëpërmjet gazetës “Economist” të Londrës. Në vitin 1919 ai gjendej drejtor i Kryqit të Kuq Ndërkombëtar në zonën jugore të Italisë, e cila atë kohë vuante nga një uri masive. Por në çastin që ai kishte një punë kaq të mirë, organizata jonë “Vatra” i kërkon atij nga Bostoni që t’i bashkangjitet delegacionit shqiptar në Konferencën e Paqes në Paris. Ai menjëherë lë çdo gjë dhe i bashkohet delegacionit tonë, i cili drejtohej nga Turhan Pasha dhe përbëhej nga imzot Bumçi, Lef Nosi dhe Mikael Turtulli.
 
Është një fakt historik i pathënë deri sot që afiliteti dhe ndjeshmria e madhe e presidentit Uillson ndaj çështjes kombëtare shqiptare u rrit në një masë të jashtëzakonshme për shkak të letrave që Eriksoni arrinte t’ia fuste në tavolinë çdo ditë nëpërmjet zonjës së tij, Edit Uillson, e cila kishte punuar bashkë me të për Kryqin e Kuq Ndërkombëtar. Korrespondenca e tyre lidhur me çështjen shqiptare dhe letrat që vetë presidenti Uillson i ka kthyer delegacionit shqiptar janë nga dokumentat më të rëndësishme në historinë e Shqipërisë për konsolidimin e shtetit shqiptar, çka i parapriu antarësimit të Shqipërisë në Ligën e Kombeve.
 
Zëri i Amerikës: Është një rast i rrallë ky që një personazh i huaj t’i motivojë ose t’i edukojë shqiptarët në ndjenjat e tyre patriotike. Shqiptarët zakonisht janë mësuar që të frymëzohen nga rilindasit e tyre ose nga burrështetasit e tyre…
 
Mal Berisha: Nëse disa breza shqiptarësh u frymëzuan nga poemat e mrekullueshme të Naim Frashërit dhe të Vaso Pashës për rritjen e krenarisë kombëtare të shqiptarëve, unë u rekomandoj të gjithë lexuesit që kanë mundësi të bien në kontakt me këtë libër të mësojnë se si Çarls Telford Eriksoni e vuri si qëllim të jetës së vet rritjen e nacionalizmit, krenarisë dhe individualitetit të shqiptarëve, për shkak të historisë së mrekullueshme që ne kemi dhe që ai e ka evidentuar me fakte historike, referuar në dokumentat më serioze të bibliotekave të Stambollit, Romës, të British Museum, të Athinës dhe të Uashingtonit.
 
Zëri i Amerikës: Po misioni i tij si fetar? Ai jetoi në Tiranë, në Elbasan dhe ndërtoi një shkollë në Kavajë, atëherë qytete me prani të gjerë muslimane…
 
Mal Berisha: Ai erdhi si misionar, por qysh në fillim ai e pa që gjëja më e pakët, për të cilën shqiptarët kishin nevojë në atë kohë ishte të merreshin me punët e fesë. Kështu që ai u kthye në një historian, në një diplomat. Në vitin 1922 ai ishte antar dhe punonjës në Legatën amerikane, qysh në stafin e parë të amerikanë në Tiranë. Pastaj e shohim me një shkop në dorë me një kompani amerikane që kërkon naftë fushave deri në Tepelenë dhe Mallakastër. Pastaj hapi shkollën bujqësore të Kavajës, e cila për fat të mirë ekziston edhe sot, dhe me rastin e 100 vjetorit të pavarësisë i vunë emrin e tij, si themelues i asaj shkolle. Pastaj e shohim që e merr dekoratën nga Mbreti Zog “Kalorësi i Artë i Skënderbeut” dhe në vitin 1937 ai ka qenë i ftuar i nderit midis miqve më të nderuar të Shqipërisë ne festimet e famshme të 25 vjetorit të pavarësisë. Dëshiroj të përmend se në 100 vjetorin e shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë kemi arritur të kontaktojmë me nipërit e tij, prindërit e të cilëve kanë lindur ose kanë jetuar në Elbasan nga viti 1908 deri në vitin 1912 bashkë me gjyshin e vet. Ata ishin pjesë e këtyre festimeve të 100 vjetorit; Pol Erikson, Donald Xhonson dhe Meri Alise Morrison.
 
Zëri i Amerikës: Si studiues dhe diplomat, sa ka ndikuar Çarls Eriksoni në përpjekjet dhe në angazhimet tuaja profesionale? Çfarë shënon ky njeri në jetën dhe në punën tuaj?
 
Mal Berisha: Librat e Eriksonit, përveç dokumentave që përbëjnë biografinë, në çdo kapitull kanë një thënie të tij për shqiptarët. Sa herë që i kam nxjerrë ato citate nga veprat e tij të pabotuara, dhe sa herë që i lexoj tani, mua më bëjnë më krenar nga ç’kam qenë më përpara. Është krijuar një ndërlidhje midis këtij personaliteti shumë të madh që ka punuar për Shqipërinë dhe edukimit që ai më ka bërë mua si shqiptar, si diplomat, si patriot, si një qytetar që e dua këtë vend. Kur mësova se sa shumë e deshi ky njeri Shqipërinë, unë them se ne shqiptarët duhet ta duam shumë herë më shumë.
Ky forum është mbyllur
Përzgjedhja e komenteve
Komente
     
nga: ahmeti nga: tirane/shqiperi
17.12.2012 14:47
Jane te mireseardhur keto botime per Charles Erikson;punoi nje jete per ceshtjen shqiptare,edhe pse jo me gjak shqiptar.! Nje aresye me shume per te adhuruar ate komb qe e lindi dhe rriti,qe ende ndihmon pa u lodhur ceshtjen shqiptare.!
Ndaj per jete shqiptaret do kene respekt per kete komb qe i eshte gjendur ne dite te veshtira. Faleminderit zoti Mal Berisha per kete dhurate te cmuar.!Ne kete 100 vjetor te dyte,shqiptaret do e thone me fort fjalen e tyre,ne te mire te vehtes dhe kombeve te tjera.Zoti e bekofte kombin amerikan dhe ate shqiptar.! Respekt, Ing. Ahmeti


nga: Petro Jashari nga: U S A
17.12.2012 14:18
E pershendes studjuesin Mal Berisha per kontributin madhor ne dokumentimin dhe pasurimin e vlerave te historise tone kombetare; Ky kontribut me te shkruar eshte pjese perberese e krenarise tone kombetare edhe e njesuar me kengen e kenduar nga artisti i popullit Mentor XHemali PER TY ATDHE.


nga: SiBe nga: New York
16.12.2012 20:31
....kesij intervistash ia ngrejne vlerat Zerit te Amerikes....dhe rrisin krenarine tone kombetare .....urime gazetarit dhe te intervistuarit i cili na ka sjell nje liber me vlera artistike dhe kombetare..

Ditari

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
Ditarii
X
04.05.2015
Emisioni televiziv Ditari

LAJME

Shqipëri: Mbi 2500 fëmijë në situatë rruge

Fëmijët në situatë rruge janë shumica me origjinë nga Elbasani, Fieri, Berati, Shkodra. Zonat më të nxehta të lypsarisë së tyre janë Tirana, Durrësi, Fieri, Dibra.
Më tepër

Emra të rinj në garën presidenciale

Numri i kandidatëve për presidentë për zgjedhjet e vitit 2016 po shtohet, me tre republikanë të tjerë që po hyjnë në garë
Më tepër

Kosovë: Është hapur rruga e debatit për Gjykatën e posaçme

Udhëheqësit politikë bëjnë thirrje që të ruhet konsensusi i brendshëm politik dhe partneriteti me bashkësinë ndërkombëtare lidhur me ngritjen e gjykatës së posaçme.
Më tepër

Imigrantët në Itali

Dhjetë emigrantë u mbytën në Mesdhe pranë brigjeve të Libisë gjatë ditëve të fundit, ndërkohë që afro 4800 të tjerë u shpëtuan nga roja bregdetare italiane gjatë dy ditëve të fundit
Më tepër

Kosovë: Krimi, korrupsioni dhe migrimi – pengesa për liberalizimin e vizave

Përfaqësuesi i posaçëm i BE- Samuel Zbogar tha se Kosova duhet të luftojë krimin e korrupsionin dhe të sigurohet se nuk do të ketë krizë të re migrimesh
Më tepër

FOTO E DITËS

Keni JavaScript të çaktivizuar ose keni variantin e vjetër të Adobe's Flash Player. Ngarkoni Flash player.
  • A man shakes hands with a National Guard soldier outside City Hall in Baltimore, Maryland. State's Attorney Marilyn J. Mosby announced criminal charges Friday, against all six officers suspended after Freddie Gray suffered a fatal spinal injury in police custody.
  • A woman looks out of her damaged house following Saturday's earthquake in Bhaktapur, Nepal.
  • A child sits on steps at the Pashupathinath temple as funeral pyres burn six days after a massive earthquake struck Kathmandu, Nepal.
  • People wave a second Spanish Republic flag (C) and Communist flags during a May Day rally in Malaga, Spain. International Workers' Day, also known as Labor Day or May Day, commemorates the struggle of workers in industrialized countries in the 19th century for better working conditions.
  • Cars are set on fire by protesters during a rally against Expo 2015 in Milan, Italy. Italy opened the Expo on Friday, torn between hopes that the showcase of global culture and technology will cheer up a gloomy national mood and fears that it will be overshadowed by scandal, delays and street protests.
  • People throw smoke grenades during the annual Labor Day protest in front of the Presidential Office in Taipei, Taiwan. Thousands of people marched to demand higher wages and labor rights. The head banner reads: "shorten working hours; no overfatigue."
  • A man holds a Cuban flag after a May Day parade in Havana.
  • A man lies on the ground as Turkish police use a water cannon to disperse protestors during a May Day rally near Taksim Square in Istanbul.
  • Workers display a banner calling to "Save Mary Jane Veloso," a Filipina migrant convicted of drug smuggling, who is due to be executed in Indonesia and other anti-government banners while marching towards the presidential palace in Manila. Veloso, 30, was spared from the firing squad after officials in Manila asked Indonesian President Jokowi Widodo to allow her to give evidence to an investigation into the network that allegedly recruited her.
  • Fans watch a race before the 141th running of the Kentucky Oaks horse race at Churchill Downs in Louisville, Kentucky.  The famed Kentucky Derby race runs on Saturday.
  • The pavilion of United Arab Emirates is seen at Expo 2015 in Milan, Italy.  Italy opened the Milan Expo on Friday among street protests.
  • Members of the New Orleans Mardi Gras Indian Rhythm Section, with the Algiers Warriors and Golden Comanche Mardi Gras Indians, march in a second line parade at the New Orleans Jazz and Heritage Festival in New Orleans, Louisiana.
  • Belarussian children perform during the opening ceremony of the 31st European Rhythmic Gymnastics Championships in Minsk, Belarus.
  • Palestinians dressed as clowns pose for a picture during an event for children organized by the Pink Panther group to mark the day of the Palestinian clown, at the seaport in Gaza City.

Interaktive

Nuk keni telefon inteligjent?
Nuk ka problem!
Shkarkoni falas aplikacionin e VOA në telefonin tuaj.

 Shkarkoni aplikacionin mobil për tipin e telefonit tuaj.